IMF: Đầu tư AI có thể trở thành nguồn gây bất ổn tài chính

Biểu tượng IMF tại Washington, D.C., Mỹ. Ảnh: AFP/TTXVN

Theo truyền thông quốc tế, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) ngày 13/10 cảnh báo rủi ro từ làn sóng đầu tư AI, trong bối cảnh kỳ vọng vào công nghệ này vẫn cao và việc sử dụng đòn bẩy tài chính ngày càng tăng. Tổ chức này kêu gọi giới hoạch định chính sách không chủ quan trước sức chống chịu của thị trường, khi sự lạc quan về AI vẫn đang thúc đẩy tâm lý chấp nhận rủi ro.

Trong Báo cáo Ổn định Tài chính Toàn cầu, IMF cho biết đầu tư vào AI đến nay đã góp phần bù đắp những tác động tiêu cực đối với kinh tế từ chiến tranh tại Trung Đông và tình trạng bất định về chính sách. Lợi nhuận doanh nghiệp vững cùng kỳ vọng vào công nghệ này cũng đang nâng đỡ thị trường toàn cầu.

Tuy nhiên, IMF nhận thấy ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy việc phát triển năng lực AI có thể không cần lượng vốn lớn như dự kiến. Lợi ích kinh tế mà công nghệ này mang lại cũng có thể thấp hơn kỳ vọng, đặt ra rủi ro điều chỉnh đối với thị trường.

Tại cuộc họp báo ở Bangkok, ông Athanasios Vamvakidis, Phó giám đốc Vụ Tiền tệ và Thị trường vốn của IMF, nhấn mạnh khả năng chống chịu tốt không đồng nghĩa với an toàn. Theo ông, một đợt điều chỉnh liên quan đến AI sẽ ảnh hưởng tới tài sản và đầu tư, từ đó tác động đến nền kinh tế thực và lan sang các thị trường khác.

Rủi ro có thể lớn hơn khi việc sử dụng đòn bẩy trong lĩnh vực AI ngày càng tăng. Nếu đà đầu tư chậm lại, đòn bẩy có thể khuếch đại cú sốc, kích hoạt các đợt bán tài sản bắt buộc và khiến thị trường biến động mạnh hơn. IMF đề nghị các nhà hoạch định chính sách hạn chế việc sử dụng đòn bẩy quá mức, bao gồm thông qua sản phẩm phái sinh và các khoản vay ký quỹ.

Bên cạnh nguy cơ bán tháo liên quan đến AI, báo cáo xác định lợi suất trái phiếu chính phủ tăng vọt và một cuộc tấn công mạng lớn là những yếu tố có thể châm ngòi cho bất ổn trong ngắn hạn. Ông Vamvakidis cho rằng từng rủi ro riêng lẻ có thể nằm trong khả năng kiểm soát, nhưng cũng có thể kích hoạt những điểm yếu tiềm ẩn và gây tác động đến toàn hệ thống tài chính.

Trên thị trường trái phiếu, IMF cho biết rủi ro đã gia tăng so với báo cáo tháng 4. Giá năng lượng cao hơn đang đẩy lợi suất trái phiếu chính phủ lên, trong khi nợ công ở mức cao trong lịch sử và thâm hụt ngân sách chưa được giải quyết tại các nền kinh tế lớn tiếp tục tạo sức ép.

Theo ông Vamvakidis, thị trường lo ngại về khả năng hấp thụ lượng trái phiếu rất lớn sắp được các chính phủ phát hành, cùng lượng trái phiếu do các doanh nghiệp phát hành ngày càng tăng. Trong khi đó, các ngân hàng trung ương đang thu hẹp bảng cân đối kế toán, khiến thị trường phải dựa nhiều hơn vào những nhà đầu tư nhạy cảm với giá.

Dù vậy, thị trường trái phiếu đến nay vẫn xử lý tương đối tốt các sức ép. Các quỹ phòng hộ đã giảm một phần khoản vay thông qua giao dịch mua lại, còn gọi là “repo”, mà không gây xáo trộn trên thị trường này. IMF đồng thời kêu gọi các chính phủ đưa nợ công về quỹ đạo bền vững.

Với an ninh mạng, tình trạng thiếu nguồn lực, đặc biệt tại các thị trường mới nổi, đang khiến việc phòng vệ khó khăn hơn. Sự phụ thuộc ngày càng lớn vào một số ít nhà cung cấp dịch vụ thiết yếu cũng làm gia tăng rủi ro.

Trong hơn 70% trường hợp được ghi nhận từ đầu năm 2026, các nhà cung cấp phần mềm gần như không có thời gian vá lỗ hổng trước khi chúng bị khai thác. Tỷ lệ này tăng 20 điểm phần trăm so với một năm trước. AI có thể hỗ trợ xử lý một phần rủi ro, nhưng cũng đang khiến các cuộc tấn công mạng trở nên tinh vi hơn.

IMF cảnh báo một cuộc tấn công lớn nhằm vào dịch vụ thiết yếu hoặc tổ chức tài chính có thể làm suy giảm niềm tin và nhanh chóng gây tác động trên diện rộng. Tổ chức này đề nghị tăng cường năng lực an ninh mạng, bao gồm giám sát chặt chẽ hơn các nhà cung cấp công nghệ bên thứ ba.

Những cảnh báo của IMF đặt ra yêu cầu xử lý sớm các điểm yếu về đòn bẩy, nợ công và an ninh mạng, bởi ngay cả khi thị trường vẫn chống chịu tốt, một cú sốc riêng lẻ cũng có thể lan rộng và đe dọa sự ổn định của toàn hệ thống tài chính.