Jason Wilcox, thủ phạm hay nạn nhân của 'vũng lầy' Man United?

Nhân vật trung tâm của cuộc khủng hoảng

Trong cuộc khủng hoảng hiện tại ở Man United, ít có nhân vật nào cảm nhận sức ép rõ ràng như Jason Wilcox. Giám đốc bóng đá của đội chủ sân Old Trafford liên tục trở thành mục tiêu chỉ trích từ người hâm mộ, cầu thủ và cả những cựu danh thủ.

Trước khi đến Old Trafford, ông từng giữ vai trò quan trọng trong hệ thống đào tạo trẻ của Man City. Tại đây, Wilcox xây dựng được mối quan hệ gần gũi với Txiki Begiristain, giám đốc bóng đá của đội bóng, đồng thời tham gia thúc đẩy những thay đổi về cơ sở vật chất, ngân sách và cơ hội phát triển dành cho các cầu thủ trẻ.

Jason Wilcox (bên phải) và giám đốc bóng đá xuất sắc của Man City Txiki Begiristain.

Những trường hợp như Phil Foden hay Rico Lewis là minh chứng cho khả năng nhận diện tiềm năng của Wilcox. Đặc biệt, ông từng can thiệp để Cole Palmer không bị đưa vào danh sách thanh lý khi cầu thủ này mới 16 tuổi. Quyết định ấy sau này cho thấy Wilcox có con mắt phát hiện tài năng nhạy bén.

Đó chính là phẩm chất khiến ông được đánh giá cao. Tháng 4/2024, Wilcox gia nhập Man United với chức danh giám đốc kỹ thuật. Ban đầu, ông làm việc dưới quyền Dan Ashworth, người sau đó đảm nhận vị trí giám đốc thể thao. Nhưng cuộc chia tay giữa Ashworth và MU chỉ sau khoảng 6 tháng đã làm thay đổi hoàn toàn vị thế của Wilcox.

Ông được thăng chức giám đốc bóng đá, dù việc bổ nhiệm không được CLB công bố rộng rãi. Omar Berrada, giám đốc điều hành từng làm việc cùng Wilcox tại Man City, được cho là người ủng hộ mạnh mẽ quyết định này. Trong mắt Berrada, Wilcox có thể trở thành một phiên bản Txiki Begiristain của Man United, một nhân vật thường xuyên theo dõi hoạt động tập luyện, nắm bắt tình hình đội bóng và kết nối các bộ phận chuyên môn.

Wilcox từng khoác áo Blackburn và cùng đội bóng này vượt mặt MU để vô địch Premier League 1994/95

Nhưng những kỳ vọng ấy giờ đây đang trở thành thất vọng. Thậm chí, trong cơn khủng hoảng, người ta còn xét lại cả sự nghiệp cầu thủ của Wilcox. Khi còn thi đấu, ông từng khoác áo Blackburn Rovers, đội bóng vượt qua Man United để vô địch Premier League mùa 1994/95. Quá khứ ấy tưởng chừng không phải vấn đề lớn, nhưng giờ lại trở thành một chi tiết nhạy cảm.

Cựu thủ thành huyền thoại Peter Schmeichel mới đây đã đặt câu hỏi về việc những người từng xem Man United là đối thủ lại nắm giữ các vị trí ra quyết định quan trọng tại CLB. Khi được hỏi có ám chỉ Wilcox hay không, Schmeichel trả lời: "Tôi nghĩ ông ấy là một trong số đó".

Những quyết định đầy mâu thuẫn

Một trong những vấn đề lớn nhất của Wilcox nằm ở sự khác biệt giữa kinh nghiệm chuyên môn và năng lực quản trị cấp cao. Trước khi đến Southampton, nơi ông giữ chức giám đốc bóng đá, Wilcox chủ yếu làm việc trong lĩnh vực đào tạo trẻ. Đây là lần đầu tiên ông đảm nhận một vị trí điều hành gắn trực tiếp với đội một và hoạt động tuyển dụng cầu thủ chuyên nghiệp.

Những người từng làm việc cùng Wilcox thừa nhận ông cần thời gian để học hỏi quy trình, xây dựng quan hệ và tích lũy kinh nghiệm trong lĩnh vực tuyển dụng cấp cao. Nhưng ông có một điểm mạnh là rất kiên định và sẵn sàng hành động quyết liệt để đưa CLB đi theo triết lý bóng đá mình lựa chọn.

Tại Man United, phẩm chất này đang trở thành con dao hai lưỡi, mà câu chuyện với cựu HLV Ruben Amorim là ví dụ. Với xuất phát điểm là người có thiên hướng huấn luyện, Wilcox thừa nhận ông đôi khi muốn can thiệp vào công việc chuyên môn của HLV.

Khi kết quả không được cải thiện, Wilcox nhiều lần thúc giục HLV người Bồ Đào Nha thay đổi hệ thống chiến thuật. Amorim từng thử nghiệm sơ đồ 4 hậu vệ trong những trận đấu với Bournemouth và Newcastle vào tháng 12/2025, nhưng sau đó quay lại hệ thống 3 trung vệ.

HLV Amorim (trước) đã phải ra đi vì mâu thuẫn với giám đốc bóng đá Wilcox.

Một cuộc tranh luận căng thẳng diễn ra tại trung tâm huấn luyện Carrington, khi Wilcox tiếp tục gây sức ép yêu cầu Amorim thay đổi. Hai ngày sau trận hòa Leeds 1-1, Amorim công khai nhấn mạnh ông đến Man United với tư cách HLV trưởng, đồng thời yêu cầu các bộ phận tuyển trạch và giám đốc thể thao thực hiện đúng công việc của mình. Ngày hôm sau, Amorim bị sa thải.

Tại Man United, Wilcox cùng Christopher Vivell, giám đốc tuyển dụng, trực tiếp phụ trách chiến lược chuyển nhượng. Vì thế, những tranh luận về chất lượng cầu thủ được tuyển mộ cũng là lý do hàng đầu khiến ông chịu sức ép.

Có ý kiến cho rằng thay vì chi khoảng 160 triệu bảng cho ba tiền vệ, Man United nên tập trung ngân sách vào một cầu thủ đẳng cấp có khả năng thay đổi chất lượng toàn đội hình. Một số người thân cận với Chelsea cũng đặt câu hỏi về mức phí 50 triệu bảng dành cho Andrey Santos, cho rằng giá trị thực của cầu thủ này thấp hơn đáng kể.

Tuy nhiên, sẽ không công bằng nếu bỏ qua những giới hạn tài chính mà Wilcox phải đối mặt. Man United không có ngân sách vô hạn. Việc hai mùa giải không được dự Champions League, cùng kế hoạch xây dựng sân vận động mới và yêu cầu tuân thủ các quy định tài chính, buộc CLB phải cân nhắc kỹ thứ tự ưu tiên.

Quyết định tập trung vào ba tiền vệ thay vì một thương vụ lớn như Elliot Anderson xuất phát từ quan điểm cần tăng chiều sâu đội hình. Nếu chỉ chi tiền cho một ngôi sao rồi cầu thủ này dính chấn thương, Man United có thể rơi vào tình trạng thiếu hụt nhân sự hơn trước. Những gì xảy ra ở vị trí hậu vệ trái, khi Patrick Dorgu, Luke Shaw và Noussair Mazraoui đều gặp vấn đề thể lực, phần nào cho thấy nỗi lo ấy không phải vô căn cứ.

Ai có thể làm tốt giữa đống hỗn loạn ở Old Trafford?

Nhìn vào hành trình của Wilcox tại Old Trafford, thật khó để xem ông chỉ là nạn nhân của một hệ thống tồi tệ. Ông đã tham gia vào những quyết định lựa chọn HLV, thúc đẩy những thay đổi chiến thuật và định hình chiến lược chuyển nhượng. Những sai lầm trong các lĩnh vực ấy đều có phần trách nhiệm của vị giám đốc bóng đá.

Tuy nhiên, Wilcox không phải người duy nhất tạo nên tình trạng hỗn loạn tại Old Trafford. Ông là một phần của hệ thống quản trị mà INEOS từng kỳ vọng sẽ đưa Man United trở lại đỉnh cao, nhưng đến nay vẫn chưa chứng minh được khả năng vận hành nhất quán.

Trường hợp Dan Ashworth là một minh chứng. Theo tờ Guardian, vị giám đốc thể thao này đã bị gạt khỏi một số quyết định quan trọng chỉ sau 6 tháng làm việc. Guardian cũng cho biết Ashworth cảm thấy vai trò của mình bị suy yếu và bị loại khỏi những quy trình then chốt. Cuối cùng, chính Ratcliffe là người phê chuẩn quyết định chia tay nhân vật từng được ông ca ngợi là một trong những giám đốc thể thao xuất sắc nhất thế giới.

HLV Carrick đang giơ đầu chịu báng cho thành tích sân cỏ, nhưng liệu Wilcox có còn được tỷ phú Ratcliffe (giữa) trọng dụng nếu MU tiếp tục thất bại?

Bản thân Sir Ratcliffe cũng thừa nhận những sai lầm trong quá trình điều hành. Trong cuộc phỏng vấn với BBC tháng 3/2025, ông xác nhận việc giữ Erik ten Hag rồi sa thải HLV này chỉ vài tháng sau đó, cũng như quyết định tuyển dụng Ashworth, đều là những sai lầm. Tỷ phú này cũng giải thích Man United là một tổ chức ra quyết định theo cơ chế đồng thuận, với nhiều thành viên trong ban lãnh đạo cùng tham gia, thay vì một cá nhân có toàn quyền.

Những chi tiết kể trên cho thấy Wilcox đang làm việc trong một cấu trúc quyền lực phức tạp, nơi ranh giới trách nhiệm giữa các nhân vật cấp cao chưa thực sự rõ ràng. Khi những quyết định quan trọng liên tục thay đổi, người trực tiếp điều hành hoạt động bóng đá khó có thể xây dựng một chiến lược dài hạn nhất quán. Việc sa thải HLV liên tục khiến định hướng của Man United luôn rơi vào cảnh "đẽo cày giữa đường".

MU mới thắng Roma để tạm xua đi bầu không khí nặng nề độc hại. Nhưng một ngọn nến chưa thể thắp sáng đêm đen. Nếu mọi thứ tiếp tục tồi tệ hơn, nhất là ở Premier League, nơi MU chỉ hơn nhóm xuống hạng bởi hiệu số bàn thắng bại, thì không chỉ HLV Carrick mà cả Wilcox cũng có thể phải ra đi.

Chỉ có câu hỏi lớn hơn dành cho đội bóng này vẫn còn ở lại: Man United sẽ còn lạc lối giữa sương mù đến bao lâu nữa, kể từ khi chia tay Sir Alex Ferguson?