Kể câu chuyện di sản qua dòng chảy 555 năm lịch sử
Ngày 19-11, tại Bảo tàng Đà Nẵng - Cơ sở 2 (281 Phan Bội Châu, phường Bàn Thạch), Trung tâm Quản lý Di sản và Bảo tàng Đà Nẵng tổ chức chuỗi hoạt động văn hóa, trưng bày chuyên đề và trải nghiệm thực tế với chủ đề "Di sản văn hóa Đà Nẵng - Mạch nguồn và dòng chảy".

Các đại biểu tìm hiểu về đầu tượng thần Shiva bằng vàng có niên đại thế kỷ X.
Khám phá những tầng sâu lịch sử
Phát biểu tại chương trình, ông Huỳnh Đình Quốc Thiện - Giám đốc Trung tâm Quản lý Di sản và Bảo tàng Đà Nẵng nhấn mạnh, di sản văn hóa là sự kết tinh của những dấu tích lịch sử, giá trị vật thể, phi vật thể cùng ký ức và bản sắc được bồi đắp qua nhiều thế hệ cư dân. Từ những lớp trầm tích sâu xa của quá khứ đến đời sống hôm nay, di sản vẫn không ngừng được khám phá, gìn giữ và tiếp nối, tạo nên dòng chảy văn hóa xuyên suốt từ cội nguồn đến tương lai.
Đặc biệt, dấu mốc 555 năm danh xưng Quảng Nam (1471-2026) là một lát cắt quan trọng trong tiến trình hình thành, phát triển và giao lưu văn hóa của vùng đất Đà Nẵng ngày nay. Từ những di sản được phát hiện trong lòng đất, câu chuyện mở đất, dựng nghiệp đến dấu ấn giao thương trên con đường tơ lụa trên biển được kết nối qua ba không gian trưng bày, góp phần phác họa diện mạo lịch sử và bản sắc văn hóa của vùng đất.
Điểm nhấn đầu tiên của triển lãm là chuyên đề "Bảo vật quốc gia - Di sản từ lòng đất Đà Nẵng", giới thiệu ba bảo vật quốc gia bản gốc đang được lưu giữ tại Bảo tàng Đà Nẵng, gồm: Đầu tượng thần Shiva, Bộ sưu tập trang sức vàng Lai Nghi và Hạt mã não hình thú Lai Nghi. Bên cạnh đó, không gian còn giới thiệu hình ảnh, phiên bản của 17 bảo vật quốc gia có nguồn gốc từ vùng đất Đà Nẵng, hiện được lưu giữ tại các bảo tàng và sưu tập tư nhân.
Mỗi hiện vật mang một câu chuyện riêng về lịch sử, văn hóa và trình độ sáng tạo của cư dân cổ. Trong đó, Đầu tượng thần Shiva có niên đại thế kỷ X, là tác phẩm tiêu biểu cho nghệ thuật điêu khắc Chămpa. Bộ sưu tập trang sức vàng Lai Nghi có niên đại từ thế kỷ III trước Công nguyên đến thế kỷ I sau Công nguyên, thể hiện kỹ thuật luyện kim tinh xảo của cư dân văn hóa Sa Huỳnh. Cùng thời kỳ này, Hạt mã não hình thú Lai Nghi gây ấn tượng bởi kỹ thuật chế tác khéo léo, đồng thời là tư liệu quan trọng nghiên cứu sự giao lưu khu vực và quốc tế của văn hóa Sa Huỳnh tại lưu vực sông Thu Bồn.
Từ những dấu tích khảo cổ, chuyên đề "Thừa tuyên Quảng Nam - 555 năm mở đất, dựng nghiệp" đưa người xem trở về dấu mốc năm 1471, khi danh xưng Quảng Nam ra đời. Thông qua hệ thống pa-nô chuyên đề và 100 hình ảnh tư liệu, hành trình hình thành, mở mang bờ cõi, xây dựng cộng đồng cư dân, phát triển kinh tế và văn hóa của vùng đất được tái hiện sinh động. Qua đó, công chúng có thêm góc nhìn về những lớp lịch sử đã góp phần định hình diện mạo Đà Nẵng ngày nay.
Tiếp nối hành trình là chuyên đề "Từ bộ sưu tập tư nhân đến bí ẩn con đường Tơ lụa trên biển". Không gian giới thiệu 88 cổ vật thuộc bộ sưu tập "Dòng chảy Việt" của nhà sưu tập Phạm Văn Phát và 10 cổ vật dao găm, kiếm ngắn Đông Sơn của nhà sưu tập Lương Hoàng Long. Đáng chú ý, 70 hiện vật gốm sứ từ con tàu đắm Cù Lao Chàm có niên đại thế kỷ XV-XVI cũng được trưng bày, gợi mở câu chuyện về hoạt động giao thương hàng hải quốc tế và thời kỳ hưng thịnh của thương cảng Hội An.
Ba chuyên đề với ba lát cắt khác nhau nhưng cùng kết nối trong một câu chuyện chung về hành trình hình thành, phát triển, giao lưu và hội nhập của vùng đất Đà Nẵng qua các thời kỳ. Không chỉ giúp công chúng tiếp cận những hiện vật quý, triển lãm còn góp phần làm nổi bật chiều sâu lịch sử, giá trị nghệ thuật và bản sắc văn hóa được hun đúc qua nhiều thế hệ.

Các đại biểu cùng sinh viên tham quan khu trưng bày "Dao găm và kiếm ngắn Đông Sơn" của nhà sưu tập Lương Hoàng Long.
Đưa di sản đến gần hơn với cộng đồng
Bên cạnh hoạt động trưng bày, chương trình còn tổ chức lễ tiếp nhận hiện vật là 17 vòng tay đồng thuộc văn hóa Chămpa và 2 bình gốm Mỹ Thiện do nhà sưu tập Lương Hoàng Long hiến tặng. Nhà sưu tập Phạm Văn Phát, Chủ tịch Câu lạc bộ UNESCO Nghiên cứu, Sưu tầm cổ vật Quảng Nam cũng hiến tặng 60 hiện vật, gồm 4 vòng tay thuộc văn hóa Chămpa, bộ sưu tập 45 tiền xu, bát, đĩa, thìa và sách Phủ biên tạp lục, tập 2 (bản Quốc ngữ), 2 bình vôi Mỹ Thiện. Đây là những tư liệu, hiện vật có giá trị, góp phần làm phong phú thêm nguồn sưu tập, phục vụ công tác nghiên cứu, bảo quản, trưng bày và giáo dục di sản.
Bên cạnh hoạt động trưng bày, các hoạt động trải nghiệm như ghép gốm khảo cổ, xâu chuỗi hạt Sa Huỳnh và sáng tạo thủ công từ mo cau ở Làng cổ Lộc Yên - Thạnh Bình cũng mở ra những cách thức gần gũi để công chúng tiếp cận, khám phá và thực hành, góp phần khơi dậy sự quan tâm, ý thức gìn giữ văn hóa trong cộng đồng, nhất là thế hệ trẻ.
Theo ông Huỳnh Đình Quốc Thiện, thông qua chuỗi hoạt động lần này, Trung tâm hướng đến xây dựng các chương trình văn hóa thường xuyên, từng bước hình thành Ngày hội Di sản văn hóa Đà Nẵng gắn với Ngày Di sản văn hóa Việt Nam (23-11) và Ngày Văn hóa Việt Nam (24-11). Đồng thời, đơn vị mong muốn mở rộng sự tham gia của cộng đồng, nhà nghiên cứu, nhà sưu tập, nghệ nhân, trường học và các tổ chức xã hội trong công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản.
Định hướng này cũng đặt ra yêu cầu đổi mới hoạt động bảo tàng, không chỉ là nơi lưu giữ ký ức quá khứ mà còn trở thành không gian giáo dục, sáng tạo, kết nối cộng đồng và lan tỏa các giá trị văn hóa. Qua đó, văn hóa thực sự trở thành nền tảng tinh thần, nguồn lực nội sinh và động lực cho sự phát triển bền vững của thành phố.
Có thể thấy, từ những bảo vật được phát hiện trong lòng đất đến cổ vật từ những con tàu đắm ngoài khơi, từ câu chuyện mở đất 555 năm trước đến những sản phẩm thủ công được sáng tạo hôm nay, triển lãm đã kết nối quá khứ với hiện tại bằng những câu chuyện cụ thể. Qua đó, khơi dậy niềm tự hào về truyền thống, nâng cao ý thức trách nhiệm của cộng đồng trong gìn giữ, trao truyền những giá trị di sản cho các thế hệ mai sau.
Nguồn CAĐN: https://cadn.com.vn/ke-cau-chuyen-di-san-qua-dong-chay-555-nam-lich-su-post361242.html

