Kenya tiến gần hơn tới luật hóa sự tham gia của người dân

Nghị sĩ Otiende Amollo - người bảo trợ cho dự luật. Ảnh: Nghị viện Kenya

Dự luật đang được Thượng viện để tiếp tục xem xét theo quy trình lập pháp lưỡng viện sau khi Hạ viện Kenya thông qua ngày 13/8. Dự luật chưa hoàn tất quy trình lập pháp và chưa được ban hành thành luật.

Mục tiêu chính của dự luật là xây dựng một hệ thống nguyên tắc và hướng dẫn chung về sự tham gia của người dân, áp dụng đối với Quốc hội, hội đồng cấp hạt, các ủy ban hiến định và những cơ quan công quyền khác. Văn bản đồng thời xác định trách nhiệm của cơ quan tổ chức tham vấn và yêu cầu từng thiết chế xây dựng các quy định cụ thể phù hợp với chức năng, lĩnh vực hoạt động của mình.

Thông báo tham vấn nhân dân về Dự luật năm 2025. Ảnh: Intelligentso

Hiến pháp Kenya nhiều lần khẳng định sự tham gia của người dân là một nguyên tắc quan trọng của quản trị quốc gia và hoạt động lập pháp. Tuy nhiên, trong thời gian dài, các cơ quan nhà nước phải thực hiện yêu cầu này trong điều kiện thiếu một đạo luật toàn diện, dẫn đến sự khác biệt về quy trình, thời hạn và hình thức tham vấn giữa các cơ quan và địa phương.

Trong quá trình thảo luận, các nghị sĩ nhấn mạnh rằng sự tham gia của người dân phải mang tính thực chất, không chỉ nhằm hoàn thành một thủ tục bắt buộc. Muốn vậy, tài liệu tham vấn phải được cung cấp dưới hình thức dễ tiếp cận, sử dụng ngôn ngữ mà người dân có thể hiểu và tăng cường hỗ trợ bằng ngôn ngữ ký hiệu.

Nếu được thông qua, dự luật có thể góp phần nâng cao tính nhất quán và trách nhiệm giải trình trong quá trình ra quyết định. Tuy nhiên, hiệu quả của luật sẽ phụ thuộc vào chất lượng các quy định hướng dẫn và mức độ ràng buộc trách nhiệm của từng cơ quan. Một vấn đề đặc biệt quan trọng là các cơ quan công quyền có phải công khai giải trình ý kiến của người dân đã được tiếp thu, bác bỏ hoặc làm thay đổi quyết định cuối cùng như thế nào hay không.

Kinh nghiệm của Kenya cho thấy việc luật hóa sự tham gia của người dân mới chỉ tạo ra nền tảng ban đầu. Một cơ chế tham vấn hiệu quả còn cần quy định về thời hạn thông báo trước, công khai hồ sơ và ý kiến đóng góp, phản hồi có giải trình, tiêu chuẩn bảo đảm tính bao trùm và biện pháp khắc phục khi cơ quan nhà nước không thực hiện đúng yêu cầu.