Kết nối mạch nguồn di sản từ âm nhạc và hội họa

Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội Trần Trung Hiếu (đứng giữa) và Giám đốc Bảo tàng Hà Nội Nguyễn Tiến Đà cùng họa sĩ Thu Trần tham quan tại triển lãm. Ảnh: Vi Giáng

Ký ức được đánh thức từ những điều bình dị

Phát biểu tại sự kiện, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội Trần Trung Hiếu nhấn mạnh, trong dòng chảy lịch sử Thăng Long - Hà Nội, di sản văn hóa là nguồn mạch nuôi dưỡng bản sắc, kết nối quá khứ với hiện tại và tương lai. Thông qua triển lãm “Bông bầu, bông bí” của họa sĩ Thu Trần, tọa đàm “Mạch nguồn di sản” và chương trình nghệ thuật “Một cõi quê hương”, công chúng được trở về với những câu chuyện về quê hương, gia đình, ký ức và con người Việt Nam. Triển lãm tổ chức tại không gian “Chiến tranh và Hòa bình” càng làm nổi bật thông điệp trân trọng lịch sử, tri ân thế hệ đi trước và gìn giữ giá trị của hòa bình.

“Di sản chỉ thực sự có sức sống khi được kết nối với cộng đồng, góp phần định hướng tương lai và tiếp nối trong đời sống hiện đại. Đây cũng là định hướng của Hà Nội trong xây dựng những không gian văn hóa mở, đưa bảo tàng trở thành nơi kết nối di sản, nghệ thuật và cộng đồng, nhất là thế hệ trẻ. Bảo tàng Hà Nội được UBND thành phố công nhận là Điểm du lịch cấp thành phố ngày 30-3-2026 mở thêm cơ hội phát huy giá trị di sản, gắn hoạt động bảo tàng với du lịch, kinh tế sáng tạo và công nghiệp văn hóa”, ông Trần Trung Hiếu chia sẻ.

Tại chương trình, khán giả tham quan triển lãm “Bông bầu, bông bí” của họa sĩ Thu Trần. Những tác phẩm gợi mở ký ức về gia đình, quê hương và những năm tháng đã in dấu trong tâm thức nhiều thế hệ.

Khán giả Thủ đô tham quan triển lãm. Ảnh: Vi Giáng

Triển lãm lấy hình ảnh từ những bông bầu, bông bí quen thuộc, gần gũi, gợi ký ức xưa. Ảnh: Vi Giáng

Hình ảnh bầu, bí quen thuộc trong khu vườn Việt Nam được họa sĩ thể hiện bằng ngôn ngữ hội họa giàu cảm xúc, trở thành biểu tượng của sự gắn kết, yêu thương và tiếp nối. Qua đó, người xem có thể tìm thấy những ký ức thân thuộc về mái nhà, khu vườn, người thân và tuổi thơ.

Không dừng ở câu chuyện của người nghệ sĩ, triển lãm qua những cuộc trò chuyện với công chúng đã mở rộng ký ức cá nhân thành câu chuyện chung về cội nguồn văn hóa. Di sản vì thế hiện diện gần gũi trong những điều con người từng trải qua, yêu thương và muốn gìn giữ.

Từ không gian triển lãm, tọa đàm “Mạch nguồn di sản” tiếp tục mở ra những trao đổi về mối quan hệ giữa di sản văn hóa, ký ức chiến tranh, gia đình và đời sống hôm nay. Những câu chuyện được chia sẻ cho thấy, bên cạnh các hiện vật, tư liệu hay công trình kiến trúc, di sản còn được lưu giữ trong ký ức, nếp sống và tình cảm của mỗi gia đình.

Họa sĩ Thu Trần (ngoài cùng bên trái) cùng bạn bè tham dự triển lãm. Ảnh: Vi Giáng

Ghi nhận tại không gian trưng bày, anh Vũ Thái Văn, hiện đang quản lý một phòng tranh tại Hà Nội, chia sẻ về cảm nhận đầu tiên khi bước vào không gian sự kiện: “Ấn tượng đầu tiên là không gian rất đẹp, cây cối và các tác phẩm nghệ thuật được bài trí hài hòa, mang lại cảm giác vô cùng dễ chịu. Đặc biệt, việc lồng ghép chủ đề chiến tranh và hòa bình vào các tác phẩm hội họa mang tính trừu tượng đã chạm đến cảm xúc của nhiều người tham quan.

Theo anh Vũ Thái Văn, các tác phẩm mang ngôn ngữ gợi mở, giúp mỗi người tự định hình ký ức và cảm nhận theo cách riêng của mình: “Có những bức tranh mang lại vẻ đẹp nhẹ nhàng, nhưng cũng có những tác phẩm gợi lên chiều sâu ký ức rất ám ảnh. Chính tính trừu tượng của nghệ thuật đã khơi gợi nhiều góc nhìn khác nhau trong lòng khán giả”.

Cùng với người dân, nhiều nghệ sĩ đến Bảo tàng Hà Nội cũng dành sự quan tâm khi di sản được kể bằng nghệ thuật. Nghệ sĩ Kim Dung cho biết: “Tôi sinh ra trong thời chiến nhưng khi ấy còn quá nhỏ để có thể nhớ rõ về những trận bom năm 1972. Thế nhưng, thông qua ngôn ngữ nghệ thuật tại triển lãm, ký ức và sự thấu hiểu về lịch sử lại hiện hữu một cách sinh động. Qua sách vở hay phim ảnh thì tôi cũng hiểu về lịch sử, nhưng để tạo nên một không gian nghệ thuật thế này thì các tác giả phải thực sự giỏi và “ngấm” thì mới thể hiện được chất riêng”.

Bên cạnh giá trị biểu đạt về mặt lịch sử, triển lãm còn điểm cộng lớn nhờ cách sắp đặt không gian hài hòa và ứng dụng chất liệu độc đáo. Các tác phẩm làm từ chất liệu bền bỉ với thời gian, vừa có tính ứng dụng cao trong đời sống thường nhật hay trang trí nội thất. Sự đầu tư công phu về thời gian, công sức của đội ngũ nghệ sĩ cùng ban tổ chức đã mang đến một trải nghiệm thị giác và trực quan trọn vẹn.

Khi âm nhạc trở thành cầu nối ký ức

Nếu triển lãm mở ra câu chuyện bằng hình ảnh thì chương trình nghệ thuật “Một cõi quê hương” tiếp tục mạch cảm xúc bằng âm nhạc. Sự góp mặt của nghệ sĩ saxophone Trần Mạnh Tuấn, nghệ sĩ guitar Lê Hùng Phong cùng các ca sĩ Tây Phong và Quỳnh Phạm tạo nên một không gian nghệ thuật giàu màu sắc. Những giai điệu về quê hương, đất nước và con người Việt Nam vang lên giữa không gian mở của khu vườn Bảo tàng Hà Nội, tạo nên sự giao hòa giữa âm nhạc và cảnh quan, giữa nghệ thuật biểu diễn và không gian di sản.

Nghệ sĩ saxophone Trần Mạnh Tuấn biểu diễn trong chương trình. Ảnh: Vi Giáng

Tiếng saxophone giàu nội lực, tiếng guitar mộc mạc cùng những giọng hát giàu cảm xúc đưa người nghe trở về với những hình ảnh thân quen của quê hương. Ở đó, âm nhạc không chỉ để thưởng thức mà còn đánh thức ký ức.

Có người tìm thấy trong một giai điệu hình bóng quê nhà; có người nhớ về cha mẹ, gia đình; cũng có người trẻ lần đầu tiếp cận những câu chuyện về quê hương, đất nước bằng một trải nghiệm nghệ thuật gần gũi hơn.

Khán giả thưởng thức âm nhạc trong không gian sáng tạo tại Bảo tàng Hà Nội. Ảnh: Vi Giáng

Theo anh Vũ Thái Văn, những giai điệu tân nhạc dạt dào cảm xúc hòa quyện với phong cách biểu diễn thăng hoa của các nghệ sĩ đã thực sự chinh phục người nghe. Dưới góc nhìn của một người trẻ hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật, anh Vũ Thái Văn đánh giá đây là một sự kiện thành công và bày tỏ kỳ vọng những mô hình “không gian sáng tạo” như thế này sẽ tiếp tục được mở rộng ra các không gian công cộng hay trường học, giúp nghệ thuật và di sản đến gần hơn với giới trẻ.

Trao đổi tại chương trình, Giám đốc Bảo tàng Hà Nội Nguyễn Tiến Đà cho biết, tại không gian sự kiện nghệ thuật, sự giao thoa giữa âm nhạc đương đại và tinh thần di sản đã tạo nên những ấn tượng sâu sắc cho người tham dự.

Đánh giá về cách tiếp cận của giới trẻ hiện nay đối với các giá trị truyền thống, ông Nguyễn Tiến Đà cho rằng, trách nhiệm với di sản không chỉ nằm ở việc giữ gìn những giá trị lịch sử của cha ông, mà còn là sự sáng tạo tiếp nối của thế hệ hôm nay. Điều đáng mừng là các bạn trẻ tiếp cận di sản bằng sự tự tin và tinh thần trách nhiệm rất cao. Các bạn không chỉ kế thừa mà còn biết cách biến chuyển, sáng tạo để di sản sống động hơn trong đời sống đương đại.

Từ chương trình “Mạch nguồn di sản”, Bảo tàng Hà Nội tiếp tục cho thấy hướng tiếp cận bảo tàng theo mô hình mở, trong đó công chúng không chỉ là người đến tham quan mà trở thành một phần của hoạt động văn hóa. Di sản được đặt trong mối quan hệ với nghệ thuật đương đại, với đời sống và với nhu cầu trải nghiệm của cộng đồng.