Kết quả xét nghiệm HIV dương tính được thông báo cho những ai?
Kết quả xét nghiệm HIV dương tính là thông tin cá nhân cần được bảo mật. Pháp luật quy định cụ thể những ai được phép tiếp cận và nhận thông báo kết quả này.

Việc công khai thông tin người nhiễm HIV có thể xâm phạm quyền riêng tư. Ảnh: Viniana Bau.
Ngày 15/11, Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) đề nghị các địa phương tăng cường bảo mật thông tin người nhiễm HIV, xử lý tình trạng lan truyền thông tin sai sự thật trên mạng xã hội.
Việc lan truyền thông tin chưa được kiểm chứng không chỉ gây hoang mang trong dư luận mà còn tiềm ẩn nguy cơ xâm phạm quyền riêng tư, ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của người nhiễm HIV, đồng thời gây khó khăn cho công tác phòng, chống HIV/AIDS.
Trước thực trạng này, quy định về quy trình thông báo kết quả xét nghiệm HIV dương tính và những người được phép tiếp cận thông tin càng cần được thực hiện nghiêm túc.
Kết quả xét nghiệm HIV dương tính được thông báo thế nào?
Thông tư 04/2023/TT-BYT ngày 28/2/2023 của Bộ Y tế quy định về hình thức, quy trình thông báo kết quả xét nghiệm HIV dương tính và việc tiếp cận thông tin người nhiễm HIV.
Theo đó, cơ sở xét nghiệm có trách nhiệm thu thập, đối chiếu thông tin của người được xét nghiệm khẳng định HIV dương tính và lập phiếu kết quả xét nghiệm theo mẫu quy định. Phiếu phải được lập tối thiểu 3 bản, gồm một bản lưu tại cơ sở chỉ định xét nghiệm, một bản lưu tại cơ sở thực hiện xét nghiệm khẳng định và một bản trả cho người được xét nghiệm.
Quá trình chuyển giao phiếu giữa các bộ phận, cơ sở y tế phải bảo đảm bí mật kết quả xét nghiệm, thông tin và tình trạng nhiễm HIV của người bệnh.
Trường hợp chuyển phiếu từ cơ sở xét nghiệm khẳng định HIV đến cá nhân, tổ chức có trách nhiệm tiếp nhận, phiếu phải được đặt trong phong bì dán kín, ghi đầy đủ thông tin người nhận và đóng dấu niêm phong. Việc chuyển gửi cũng có thể thực hiện thông qua hệ thống quản lý thông tin bệnh viện hoặc hệ thống quản lý thông tin HIV/AIDS.
Thời hạn thông báo kết quả xét nghiệm HIV dương tính là chậm nhất 72 giờ làm việc kể từ khi người chịu trách nhiệm thông báo tại nơi người được xét nghiệm lấy mẫu nhận được phiếu kết quả.
Quy định về thời hạn này không áp dụng khi người được xét nghiệm không đến nhận kết quả hoặc chưa đủ sức khỏe để tiếp nhận thông tin. Trong những trường hợp đó, người có trách nhiệm phải lựa chọn thời điểm phù hợp để thông báo.

Kết quả xét nghiệm HIV dương tính phải được bảo mật nghiêm ngặt. Ảnh: Việt Linh.
Về hình thức, kết quả được thông báo trực tiếp và trả phiếu cho người được xét nghiệm hoặc các đối tượng có trách nhiệm theo quy định của Luật Phòng, chống HIV/AIDS. Tùy trường hợp, phiếu có thể được chuyển trả trực tiếp hoặc qua đường chuyển phát. Ngoài ra, cơ sở y tế có thể áp dụng hình thức thông báo phù hợp khác theo yêu cầu của người được xét nghiệm.
Đối với người đến khám tại cơ sở khám, chữa bệnh, sau khi nhận phiếu, bộ phận xét nghiệm lưu một bản và chuyển bản còn lại cho bác sĩ trực tiếp khám bệnh. Bác sĩ có trách nhiệm tư vấn, thông báo kết quả và trả phiếu cho người được xét nghiệm hoặc giao cho nhân viên được phân công thực hiện.
Trường hợp người bệnh chuyển khoa hoặc chuyển cơ sở khám, chữa bệnh, phiếu kết quả phải được chuyển kèm hồ sơ bệnh án hoặc giấy tờ chuyển viện để bảo đảm quá trình tiếp nhận, chăm sóc và điều trị liên tục. Nhân viên y tế tại nơi tiếp nhận có trách nhiệm thông báo tình trạng nhiễm HIV cho những người trực tiếp tham gia chăm sóc, điều trị.
Với người được xét nghiệm tại cơ sở y tế ngoài các trường hợp nêu trên, bộ phận xét nghiệm chuyển phiếu cho người được giao nhiệm vụ để thông báo và trả kết quả.
Những người được biết kết quả xét nghiệm
Theo khoản 2 Điều 30 Luật Phòng, chống nhiễm virus gây ra hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải ở người (HIV/AIDS) năm 2006, được sửa đổi, bổ sung năm 2020, kết quả xét nghiệm HIV dương tính chỉ được thông báo cho những đối tượng sau:
Người được xét nghiệm.
Vợ hoặc chồng của người được xét nghiệm.
Cha, mẹ, người giám hộ hoặc người đại diện của người được xét nghiệm trong trường hợp người đó dưới 18 tuổi, mất năng lực hành vi dân sự, có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi hoặc bị hạn chế năng lực hành vi dân sự.
Người được giao nhiệm vụ trực tiếp tư vấn, thông báo kết quả xét nghiệm HIV dương tính cho người được xét nghiệm.
Người đứng đầu cơ quan, đơn vị được giao nhiệm vụ giám sát dịch tễ học HIV/AIDS và người được giao nhiệm vụ trực tiếp thực hiện công tác này.
Người đứng đầu, điều dưỡng viên trưởng của khoa, phòng, đơn vị khác thuộc cơ sở y tế nơi người nhiễm HIV được điều trị; nhân viên y tế được giao trách nhiệm trực tiếp điều trị, chăm sóc người nhiễm HIV tại cơ sở y tế.
Người đứng đầu, người phụ trách y tế và nhân viên y tế được giao nhiệm vụ trực tiếp chăm sóc sức khỏe cho người nhiễm HIV tại cơ sở giáo dục bắt buộc, trường giáo dưỡng, cơ sở cai nghiện ma túy, cơ sở bảo trợ xã hội, trại giam, trại tạm giam, nhà tạm giữ và cơ sở giam giữ khác.
Người đứng đầu và cán bộ, công chức được giao trách nhiệm của Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát nhân dân hoặc Tòa án nhân dân.
Như vậy, kết quả xét nghiệm HIV dương tính không phải là thông tin được phép công khai rộng rãi. Việc tiếp cận và thông báo kết quả phải giới hạn trong những nhóm đối tượng được pháp luật quy định, nhằm bảo vệ quyền riêng tư, danh dự và lợi ích hợp pháp của người nhiễm HIV.
