Kevin Warsh và 'ghế nóng' Fed: Canh bạc của Tổng thống Trump giữa bão táp Phố Wall

Quyết định này không chỉ chấm dứt cuộc đua tứ mã căng thẳng vào vị trí quyền lực nhất nền tài chính toàn cầu, mà còn báo hiệu một kỷ nguyên cải tổ mạnh mẽ tại ngân hàng trung ương Mỹ.

Sự trở lại của "Người kết nối" Phố Wall và Nhà Trắng

Việc ông Trump chọn Kevin Warsh không phải là một nước đi ngẫu hứng. Trên mạng xã hội Truth Social, Tổng thống Mỹ đã không tiếc lời ca ngợi Warsh, kỳ vọng ông sẽ trở thành "một trong những chủ tịch Fed vĩ đại nhất, có thể là xuất sắc nhất từ trước đến nay". Đề cử này đã đánh bại các đối thủ nặng ký khác như Thống đốc Fed đương nhiệm Christopher Waller, Rick Rieder của BlackRock và cố vấn kinh tế Kevin Hassett.

Kevin Warsh, 56 tuổi, không phải là một cái tên xa lạ trong giới tài chính và chính trị Mỹ. Ông sở hữu một hồ sơ "độc bản" khi kết hợp giữa sự nhạy bén của một chuyên gia ngân hàng đầu tư (M&A) tại Morgan Stanley và kinh nghiệm chính trường dày dạn. Ông từng là trợ lý đặc biệt về chính sách kinh tế cho cựu Tổng thống George W. Bush và giữ vai trò thư ký tại Hội đồng Kinh tế Quốc gia Mỹ.

Ông Kevin Warsh phát biểu trong một sự kiện tại New York, Mỹ hồi năm 2017 - Ảnh: Reuters

Điểm đặc biệt của Warsh, giống như người tiền nhiệm Jerome Powell, là ông không có bằng tiến sĩ kinh tế - một "tiêu chuẩn ngầm" thường thấy ở các lãnh đạo ngân hàng trung ương. Tốt nghiệp Trường Luật Đại học Harvard và từng học kinh tế, thống kê tại Đại học Stanford, ông Warsh bù đắp sự thiếu hụt về bằng cấp hàn lâm bằng kinh nghiệm thực chiến. Ông gia nhập Hội đồng Thống đốc Fed năm 2006 khi mới ngoài 30 tuổi, trở thành một trong những thành viên trẻ nhất lịch sử, và được cựu Chủ tịch Fed Ben Bernanke coi là "cố vấn và người tâm phúc thân cận nhất".

Ngoài đời tư, vị thế của Warsh càng được củng cố khi ông kết hôn với tỷ phú Jane Lauder - cháu gái của nhà sáng lập đế chế mỹ phẩm Esteé Lauder. Mối quan hệ này đặt ông Warsh vào giao điểm của giới tinh hoa tài chính, doanh nghiệp và chính trị Mỹ.

Từ "Diều hâu" thời khủng hoảng đến thuyết "Năng suất AI"

Sự nghiệp của Kevin Warsh tại Fed gắn liền với giai đoạn "lửa thử vàng" của nền kinh tế Mỹ: cuộc khủng hoảng tài chính 2008. Ông đóng vai trò là cầu nối trọng yếu giữa Fed và Phố Wall, trực tiếp tham gia điều phối thương vụ giải cứu Bear Stearns (bán cho JPMorgan Chase). Tuy nhiên, lịch sử cũng ghi nhận ông là một trong những nhân vật liên quan đến quyết định để ngân hàng Lehman Brothers sụp đổ - sự kiện chấn động làm thay đổi hoàn toàn cấu trúc tài chính toàn cầu.

Trong quá khứ, Warsh nổi danh là một người có quan điểm "diều hâu" - ưu tiên kiểm soát lạm phát và thắt chặt tiền tệ. Năm 2011, ông rời Fed sau khi công khai phản đối gói nới lỏng định lượng lần 2 (QE2) trị giá 600 tỉ USD, cảnh báo rằng việc bơm tiền ồ ạt và giữ lãi suất gần bằng 0 sẽ làm biến dạng thị trường và gây rủi ro lạm phát dài hạn. Ông cho rằng các chính sách này làm lợi cho Phố Wall (tăng giá tài sản) hơn là người dân lao động.

Tuy nhiên, điều khiến Warsh trở thành "người được chọn" của ông Trump trong nhiệm kỳ này chính là sự chuyển dịch linh hoạt trong tư duy kinh tế. Gần đây, Warsh đưa ra luận điểm về "cú hích năng suất" từ Trí tuệ nhân tạo (AI). Ông tin rằng sự bùng nổ của AI sẽ tạo ra một chu kỳ tăng năng suất mới, cho phép nền kinh tế tăng trưởng mạnh mẽ mà không gây áp lực lạm phát cao.

Chính giả thuyết này đã giúp ông Warsh dung hòa được quan điểm "diều hâu" của mình với mong muốn hạ lãi suất của ông Trump. Thay vì hạ lãi suất để "kích cầu" một cách mù quáng, ông Warsh ủng hộ môi trường lãi suất thấp hơn dựa trên cơ sở năng suất lao động tăng cao. Đây là điểm mấu chốt giúp ông nhận được sự tin tưởng từ Nhà Trắng, dù trước đó ông từng chỉ trích Fed vì để lạm phát bùng nổ sau đại dịch.

Kế hoạch cải tổ Fed: Đảo ngược di sản của ông Powell?

Nếu được Thượng viện phê chuẩn, Kevin Warsh nhiều khả năng sẽ mang đến một cách điều hành Fed khác biệt rõ rệt so với phong cách dựa trên đồng thuận của Chủ tịch đương nhiệm Jerome Powell. Những thay đổi được ông gợi mở tập trung vào bốn trụ cột chính.

Trước hết là cách tiếp cận dự báo. Warsh từng phê phán Fed thời Powell quá phụ thuộc vào dữ liệu quá khứ, khiến chính sách phản ứng chậm trước các biến chuyển của nền kinh tế. Ông chủ trương một Fed chủ động hơn, có khả năng dự báo và đón đầu các xu hướng mới thay vì chỉ “chạy theo số liệu”.

Thứ hai là thu hẹp bảng cân đối kế toán. Ông Warsh phản đối việc Fed nắm giữ khối lượng lớn trái phiếu chính phủ, cho rằng điều này làm gia tăng can thiệp vào thị trường tài chính. Ông muốn giảm quy mô bảng cân đối kế toán để thị trường vận hành theo các tín hiệu tự nhiên hơn.

Thứ ba là chống “lệch mục tiêu”. Warsh cho rằng Fed đã mở rộng vai trò vượt quá sứ mệnh luật định khi tham gia vào các vấn đề như biến đổi khí hậu hay DEI (đa dạng, công bằng và hòa nhập). Theo ông, ngân hàng trung ương cần quay lại tập trung vào hai nhiệm vụ cốt lõi: ổn định giá cả và tối đa hóa việc làm.

Cuối cùng là thay đổi cách truyền thông chính sách. Warsh không ưa chuộng các chỉ dẫn dự báo quá chi tiết, vốn dễ ràng buộc Fed vào những cam kết cứng nhắc. Thay vào đó, ông hướng tới một phong cách điều hành linh hoạt hơn, dù kém minh bạch hơn so với hiện nay.

Sự kết hợp giữa ông Warsh tại Fed và Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent hứa hẹn tạo ra một trục liên kết chặt chẽ giữa chính sách tiền tệ và tài khóa, điều mà chính quyền Trump đang khao khát để thực hiện các tham vọng kinh tế.

Những chướng ngại vật phía trước

Dù nhận được sự hậu thuẫn mạnh mẽ từ Tổng thống Donald Trump và phản ứng ban đầu khá tích cực từ thị trường, con đường để ông Kevin Warsh bước vào chiếc ghế Chủ tịch Fed vẫn tiềm ẩn nhiều rào cản đáng kể.

Thách thức chính trị và ải Thượng viện Mỹ là trở ngại đầu tiên. Ông Warsh cần vượt qua phiên điều trần và phê chuẩn của Thượng viện trong bối cảnh không khí chính trị đặc biệt căng thẳng. Bộ Tư pháp dưới thời ông Trump đang điều tra dự án cải tạo trụ sở Fed và đã gửi trát hầu tòa cho Jerome Powell. Thượng nghị sĩ Cộng hòa Thom Tillis tuyên bố sẽ chặn mọi đề cử nhân sự Fed cho đến khi vụ việc được làm rõ. Ở chiều ngược lại, phe Dân chủ, tiêu biểu là Thượng nghị sĩ Elizabeth Warren, cáo buộc Nhà Trắng muốn dựng lên một “con rối” để kiểm soát ngân hàng trung ương.

Bài toán về tính độc lập của Fed cũng đặt ông Warsh vào thế khó. Nhiều chuyên gia, trong đó có Michael Strain (Viện Doanh nghiệp Mỹ), cho rằng Chủ tịch Fed mới sẽ chịu áp lực lớn phải chứng minh mình không bị chi phối bởi Nhà Trắng. Để trấn an thị trường, ông Warsh thậm chí có thể buộc phải trì hoãn các đợt cắt giảm lãi suất ban đầu - đi ngược lại kỳ vọng của Tổng thống Trump.

Thực tế dữ liệu kinh tế là phép thử tiếp theo. Dù ông Warsh tin rằng năng suất tăng nhờ AI sẽ tạo dư địa nới lỏng chính sách, các nhà phân tích như Tobin Marcus (Wolfe Research) cảnh báo mọi lập luận đều phải chờ dữ liệu xác nhận. Nếu lạm phát không hạ như kỳ vọng hoặc thị trường lao động suy yếu nhanh, dư địa chính sách của Warsh sẽ bị thu hẹp. Thêm vào đó, phần lớn thành viên FOMC (Ủy ban Thị trường Mở Liên bang Mỹ) hiện vẫn giữ lập trường thận trọng, buộc ông phải nỗ lực xây dựng đồng thuận.

Ngoài ra, di sản của ông Jerome Powell cũng là một ẩn số. Nếu ông Powell tiếp tục ở lại Hội đồng Thống đốc Fed đến năm 2028, ảnh hưởng của ông Warsh có thể hạn chế khả năng tái cấu trúc Fed theo định hướng mới.

Tựu trung, việc đề cử Kevin Warsh là một canh bạc lớn của Tổng thống Donald Trump nhằm tái định hình Cục Dự trữ Liên bang Mỹ. Trước mắt ông Warsh là bài toán cân não: vừa phải bảo vệ uy tín của đồng USD và tính độc lập của Fed, vừa đáp ứng kỳ vọng thúc đẩy tăng trưởng trong bối cảnh nợ công Mỹ đã lên tới 37.000 tỉ USD và môi trường địa chính trị ngày càng bất ổn. Liệu Warsh có thể trở thành một Chủ tịch Fed “vĩ đại” như lời ca ngợi, hay sẽ bị cuốn vào vòng xoáy áp lực chính trị, sẽ được định đoạt bởi những quyết sách đầu tiên của ông sau khi chính thức nhậm chức.

Hoàng Vũ