Khả năng cất cánh từ đường cao tốc – Lợi thế đặc biệt của tiêm kích Gripen
Không phụ thuộc hoàn toàn vào những sân bay quân sự kiên cố, tiêm kích Gripen được thiết kế để có thể hoạt động từ các đoạn đường cao tốc và đường băng dã chiến, giúp Thụy Điển duy trì sức mạnh không quân ngay cả khi căn cứ chính bị tấn công.
Một trong những yêu cầu đặc biệt khi Thụy Điển phát triển Gripen là khả năng hoạt động trong điều kiện sân bay quân sự bị phá hủy hoặc không còn an toàn.
Trong kịch bản xung đột với đối thủ có năng lực không kích mạnh, những đường băng cố định có thể trở thành mục tiêu ưu tiên. Nếu toàn bộ máy bay tập trung tại một số căn cứ lớn, lực lượng không quân có nguy cơ chịu tổn thất nghiêm trọng ngay từ đầu cuộc chiến.
Để giải quyết vấn đề này, Gripen được thiết kế theo mô hình tác chiến phân tán. Máy bay có thể sử dụng những đoạn đường cao tốc được chuẩn bị làm đường băng, bên cạnh các sân bay quân sự và sân bay dân dụng phù hợp.
Theo Saab, Gripen E có thể cất cánh trên đoạn đường rộng khoảng 16 m, dài 500 m và hạ cánh trên đường băng dài khoảng 600 m.
Khả năng này không chỉ phụ thuộc vào thiết kế khí động học mà còn liên quan đến hệ thống phanh và cấu hình cánh mũi.
Khi hạ cánh, cánh mũi kết hợp với phanh bánh giúp tạo lực ép xuống đường băng, hỗ trợ máy bay giảm tốc trong quãng đường ngắn.
Gripen không cần sử dụng móc hãm hay dù hãm để dừng trên đường băng như một số thiết kế khác.
Sau khi hạ cánh, máy bay có thể được kiểm tra, tiếp nhiên liệu và nạp vũ khí ngay tại vị trí phân tán. Saab cho biết Gripen được thiết kế để hoàn thành một số quy trình quay vòng chiến đấu trong khoảng 15 phút, với lực lượng kỹ thuật mặt đất tương đối nhỏ.
Cách tổ chức này khiến đối phương khó xác định chính xác vị trí toàn bộ lực lượng Gripen. Thay vì tập trung tại một căn cứ lớn, các máy bay có thể phân tán đến nhiều địa điểm, giảm nguy cơ bị phá hủy đồng loạt.
Những nhóm kỹ thuật cơ động cũng giúp duy trì hoạt động mà không cần hệ thống hậu cần quá đồ sộ.
Tuy nhiên, khả năng cất hạ cánh trên đường cao tốc không có nghĩa Gripen có thể sử dụng tùy tiện mọi đoạn đường.
Mặt đường, chiều dài, độ bằng phẳng, vật cản và điều kiện an toàn đều phải đáp ứng yêu cầu kỹ thuật. Các đội mặt đất cũng cần được huấn luyện và chuẩn bị trước.
Đây là lợi thế mang tính hệ thống của Gripen. Máy bay không chỉ được thiết kế để chiến đấu trên không mà còn hướng tới khả năng sống sót, phân tán và tiếp tục xuất kích khi cơ sở hạ tầng quân sự bị đe dọa.
