Khả năng châu Âu 'vũ khí hóa' tài sản trị giá 13.000 tỷ USD của Mỹ vì Greenland
Cuộc chiến thương mại của Tổng thống Donald Trump với châu Âu đang làm dấy lên khả năng châu Âu bán ra các tài sản của Mỹ. Đây là một kịch bản mà Deutsche Bank gọi là 'vũ khí hóa dòng vốn'.
Quang cảnh thành phố Nuuk, Greenland. Ảnh: THX/TTXVN
Trong bối cảnh châu Âu cân nhắc các biện pháp phù hợp để đáp trả những tuyên bố mới nhất của Tổng thống Mỹ Donald Trump liên quan đến chủ quyền của Greenland, một lựa chọn đối phó mang tính cực đoan đang trở thành chủ đề tranh luận giữa các nhà đầu tư.
Theo Bloomberg, các quốc gia châu Âu hiện nắm giữ hàng nghìn tỷ USD tài sản tài chính của Mỹ, bao gồm trái phiếu và cổ phiếu, trong đó một phần thuộc sở hữu của các quỹ do khu vực công quản lý. Điều này làm dấy lên suy đoán rằng châu Âu có thể bán các tài sản này nhằm đáp trả cuộc chiến thuế quan mới của ông Trump, qua đó có thể khiến chi phí vay của Mỹ tăng lên và giá cổ phiếu giảm, do nền kinh tế Mỹ phụ thuộc nhiều vào dòng vốn từ nước ngoài.
Tuy nhiên, việc triển khai biện pháp như vậy không hề đơn giản. Phần lớn các tài sản của Mỹ tại châu Âu nằm trong tay các nhà đầu tư tư nhân, ngoài tầm kiểm soát trực tiếp của chính phủ. Hơn nữa, động thái bán tháo tài sản Mỹ cũng có nguy cơ gây thiệt hại cho chính các nhà đầu tư châu Âu. Vì vậy, đa số các chiến lược gia cho rằng khả năng các nhà hoạch định chính sách châu Âu thực sự đi đến bước này là rất thấp.
Việc chiến lược gia tiền tệ toàn cầu hàng đầu của Deutsche Bank công khai đề cập đến khái niệm “vũ khí hóa dòng vốn” cho thấy khả năng trả đũa theo cách này đang được xem là một rủi ro đối với thị trường, trong bối cảnh các chính sách mới của ông Trump đang làm thay đổi cục diện địa chính trị. Theo số liệu của Bộ Tài chính Mỹ, tổng giá trị tài sản Mỹ do các nhà đầu tư trong Liên minh châu Âu nắm giữ lên tới hơn 10.000 tỷ USD, chưa kể lượng tài sản lớn tại Anh và Na Uy.
“Thâm hụt đầu tư quốc tế ròng của Mỹ đang ở mức rất cao và có thể trở thành mối đe dọa đối với đồng USD, nhưng điều đó chỉ xảy ra nếu các nhà đầu tư nước ngoài sẵn sàng chấp nhận thua lỗ về mặt tài chính”, ông Kit Juckes, chiến lược gia tiền tệ trưởng tại Societe Generale, nhận định.
“Các nhà đầu tư thuộc khu vực công ở châu Âu có thể sẽ ngừng mua thêm, hoặc thậm chí bắt đầu bán bớt tài sản của Mỹ, nhưng nhiều khả năng tình hình phải leo thang nghiêm trọng hơn nữa thì họ mới chấp nhận hy sinh hiệu quả đầu tư vì mục tiêu chính trị”, ông nói trong nhận định ngày 19/1.
Những căng thẳng gia tăng giữa Mỹ và châu Âu đang gây sức ép lên các hợp đồng tương lai của chứng khoán Mỹ, thị trường cổ phiếu châu Âu và đồng USD. Trong khi đó, vàng, đồng franc Thụy Sĩ - vốn được xem là tài sản trú ẩn an toàn - cùng đồng euro lại nằm trong nhóm hưởng lợi chính. Diễn biến này được xem là phản ứng mức độ nhẹ của thị trường sau khi ông Trump áp thuế hồi tháng 4 năm ngoái, cho thấy xu hướng “bán tài sản Mỹ” có thể đang quay trở lại.
Cho đến nay, phản ứng rõ ràng nhất từ Liên minh châu Âu là đề xuất tạm hoãn phê duyệt thỏa thuận thương mại đạt được với Mỹ hồi tháng 7/2025. Các nhà lãnh đạo EU cũng đang thảo luận khả năng áp thuế đối với hàng hóa trị giá 93 tỷ euro của Mỹ, trong bối cảnh Bộ trưởng Tài chính Đức kêu gọi châu Âu chuẩn bị các biện pháp đối phó thương mại ở mức mạnh nhất.
Bất kỳ động thái nào nhằm sử dụng các tài sản Mỹ do châu Âu nắm giữ như một công cụ gây sức ép cũng sẽ đánh dấu sự leo thang nghiêm trọng. Trên thực tế, điều này có thể biến cuộc chiến thương mại vốn âm ỉ thành một cuộc đối đầu tài chính tác động trực tiếp tới thị trường vốn toàn cầu.
“Mặc dù sở hữu sức mạnh quân sự và kinh tế vượt trội, nhưng Mỹ vẫn có một điểm yếu then chốt là phụ thuộc vào dòng tiền từ các quốc gia khác để tài trợ cho các khoản nợ, do tình trạng thâm hụt cán cân thanh toán kéo dài”, ông George Saravelos, Giám đốc bộ phận nghiên cứu tiền tệ toàn cầu của Deutsche Bank, nhận định.
Trong khi một phần tài sản Mỹ được nắm giữ bởi các tổ chức thuộc khu vực công (lớn nhất là quỹ tài sản quốc gia trị giá khoảng 2.100 tỷ USD của Na Uy), thì phần lớn vẫn thuộc sở hữu của hàng loạt nhà đầu tư tư nhân. Đáng chú ý, một lượng không nhỏ chứng khoán Mỹ do các tổ chức đặt trụ sở tại châu Âu nắm giữ thực chất lại thuộc về các nhà đầu tư đến từ bên ngoài khu vực.
Bên cạnh đó, những nhà đầu tư lo ngại rủi ro từ các chính sách của ông Trump có thể đã chủ động giảm tỷ trọng tài sản Mỹ trong danh mục, sau khi các đợt áp thuế hồi năm ngoái từng thúc đẩy làn sóng “bán tài sản Mỹ”. Dù đồng USD vẫn chịu nhiều sức ép, trái phiếu chính phủ Mỹ lại ghi nhận năm tăng trưởng tốt nhất kể từ năm 2020, trong khi thị trường chứng khoán Mỹ liên tục lập các mức kỷ lục mới.
“Trong bối cảnh phần còn lại của thế giới vẫn nắm giữ khối lượng lớn cổ phiếu và trái phiếu Mỹ, có thể cho rằng đã diễn ra một quá trình điều chỉnh lại mức độ nắm giữ đồng USD, qua đó giúp đồng tiền này ít dễ tổn thương hơn trước một cú sốc thị trường mới”, bà Jane Foley, Trưởng bộ phận chiến lược tiền tệ tại Rabobank, cho biết.
Hiện vẫn chưa rõ liệu các quan chức châu Âu có xem xét khả năng khuyến khích nhà đầu tư trong khu vực chuyển hướng dòng vốn khỏi Mỹ hay không. Các nhà phân tích của ING Groep, do ông Carsten Brzeski dẫn đầu, lưu ý rằng dù châu Âu có lợi thế về mặt lý thuyết nhờ lượng tài sản Mỹ đang nắm giữ, nhưng nhiều khả năng khối này sẽ phải lựa chọn cách tiếp cận mềm mỏng và thận trọng hơn.
