Khai mạc Hội thảo khoa học cấp quốc gia 'Chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới'
Sáng 16/11, Ban Nội chính Trung ương và Bộ Tư pháp phối hợp tổ chức Hội thảo khoa học cấp quốc gia “Chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới”.
Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Nội chính Trung ương Lê Minh Trí; Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định; Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu; Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng đồng chủ trì Hội thảo.
Phát biểu khai mạc Hội thảo, thay mặt Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu trân trọng gửi tới các lãnh đạo, các chuyên gia, nhà khoa học cùng toàn thể quý vị đại biểu lời chào mừng nồng nhiệt, lời chúc sức khỏe và thành công.

Quang cảnh Hội thảo.
Phó Thủ tướng khẳng định, qua 40 năm đổi mới, đặc biệt là hơn 20 năm thực hiện Nghị quyết số 48 của Bộ Chính trị, công tác xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật đã đạt được những thành tựu quan trọng. Hệ thống pháp luật ngày càng được hoàn thiện, bao quát hầu hết các lĩnh vực của đời sống xã hội, tạo nền tảng pháp lý và động lực cho phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, bảo đảm quyền con người, quyền công dân, giữ vững quốc phòng, an ninh và hội nhập quốc tế.
Tuy nhiên, thẳng thắn nhìn nhận, hệ thống pháp luật vẫn còn những hạn chế, bất cập. Trong một số lĩnh vực, quy định pháp luật còn mâu thuẫn, chồng chéo, chưa theo kịp thực tiễn và mở đường cho những động lực phát triển mới; việc đánh giá tác động chính sách chưa thực chất, đầy đủ, toàn diện trên các lĩnh vực; cấu trúc hệ thống pháp luật chưa thực sự hợp lý; số lượng văn bản quy phạm pháp luật trên một số lĩnh vực cần tiếp tục tinh gọn. Đặc biệt, tổ chức thi hành pháp luật vẫn là khâu yếu, chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu của thực tiễn.

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu phát biểu khai mạc.
Theo Phó Thủ tướng, đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế và thực thi pháp luật, đã nhiều lần nhấn mạnh yêu cầu pháp luật phải thực sự trở thành lợi thế cạnh tranh quốc gia, mở đường cho đổi mới sáng tạo và khơi thông nguồn lực phát triển.
Quán triệt tinh thần đó, Chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới phải được đặt trong tổng thể đổi mới mô hình phát triển đất nước, với tư duy đột phá, mục tiêu rõ ràng và tầm nhìn dài hạn. Chiến lược phải có cơ sở khoa học, bám sát thực tiễn, xác định đúng những điểm nghẽn cần ưu tiên tháo gỡ và lựa chọn các giải pháp đột phá trong xây dựng và thi hành pháp luật, với lộ trình cụ thể, xác định rõ cơ quan chịu trách nhiệm, nguồn lực thực hiện và kết quả cần đạt.
Mục tiêu là xây dựng hệ thống pháp luật tinh gọn, đồng bộ, thống nhất, minh bạch, dễ tiếp cận và khả thi, đủ ổn định để người dân, doanh nghiệp yên tâm đầu tư, đủ linh hoạt để đáp ứng yêu cầu phát triển; đồng thời, bám sát tinh thần chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trong bài viết “Thượng tôn Hiến pháp và pháp luật - Động lực kiến tạo phát triển đất nước”.


Các đại biểu tham dự Hội thảo.
Phó Thủ tướng đánh giá cao công tác chuẩn bị của Bộ Tư pháp và các cơ quan liên quan, cũng như sự tham gia, đóng góp của các chuyên gia, nhà khoa học và những người trực tiếp làm công tác xây dựng, thi hành pháp luật.
Hội thảo này có nhiệm vụ làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn để tiếp tục hoàn thiện Đề án “Chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới”. Với tinh thần đó, Phó Thủ tướng gợi mở ba nhóm vấn đề trọng tâm để các đại biểu tập trung trao đổi, thảo luận.
Thứ nhất, về cơ sở lý luận, tư duy và những giá trị nền tảng của hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới
Trên cơ sở vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng về Nhà nước và pháp luật, đồng thời tiếp thu có chọn lọc những giá trị pháp lý tiến bộ của nhân loại, cần xác định rõ tư tưởng chủ đạo, các giá trị cốt lõi và những nguyên tắc xuyên suốt của Chiến lược.
Từ đó, cần xác định mục tiêu đến năm 2045, Việt Nam cần một hệ thống pháp luật như thế nào để đáp ứng yêu cầu xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, đồng thời mở đường cho đổi mới mô hình phát triển đất nước?
Thứ hai, về thực trạng và những vấn đề đặt ra đối với hệ thống pháp luật Việt Nam
Cần đánh giá khách quan, toàn diện những thành tựu, những hạn chế và những bài học kinh nghiệm qua 40 năm đổi mới, đặc biệt là kết quả thực hiện Nghị quyết số 48-NQ/TW. Từ kết quả tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, đề nghị tập trung nhận diện đầy đủ những bất cập mang tính hệ thống về nội dung, cấu trúc và tổ chức thi hành pháp luật; những mâu thuẫn, chồng chéo, khoảng trống pháp luật và những vướng mắc trong thực tiễn thi hành; phân biệt rõ những bất cập của quy định pháp luật với những hạn chế trong tổ chức thực hiện; phân tích rõ nguyên nhân, nhất là những nguyên nhân căn bản, kéo dài; làm cơ sở xác định đúng các định hướng, các giải pháp của Chiến lược.
Chẳng hạn, qua tổng rà soát, chúng ta cần trả lời được hiện có bao nhiêu văn bản quy phạm pháp luật còn hiệu lực, từ luật, nghị quyết của Quốc hội đến nghị định, nghị quyết của Chính phủ, quyết định của Thủ tướng Chính phủ và thông tư của các Bộ, ngành, văn bản quy phạm pháp luật của các địa phương. Từ đó, cần xem xét cơ cấu các loại văn bản đã hợp lý chưa? có cần giảm số lượng văn bản và bớt tầng nấc quy định không? Quan trọng hơn, những điểm nghẽn cản trở phát triển nằm ở quy định nào, ở cấp luật, nghị định hay thông tư, hay ở khâu tổ chức thi hành? Trong số đó, vấn đề nào cần ưu tiên xử lý đến năm 2030 để tạo chuyển biến rõ rệt, hướng tới một hệ thống pháp luật tinh gọn, hiện đại, thống nhất, dễ tra cứu, dễ hiểu và được áp dụng nhất quán?
Thứ ba, về định hướng, nhiệm vụ và giải pháp đột phá hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới
Chiến lược phải xác định rõ những nhiệm vụ hoàn thiện pháp luật cần ưu tiên đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 để đổi mới mô hình phát triển và góp phần thực hiện 2 mục tiêu 100 năm của đất nước. Bài học từ các nước từng tăng trưởng hai con số là mở cửa, huy động nguồn lực đầu tư, đi cùng với nâng cao tiềm lực nội tại của đất nước. Với Việt Nam, đề nghị thảo luận làm rõ phải đổi mới pháp luật ở lĩnh vực nào để vừa khơi thông nguồn lực, vừa giúp doanh nghiệp Việt Nam tiếp nhận công nghệ, nâng năng suất và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị? lĩnh vực nào pháp luật phải đi trước, mở đường cho sự phát triển?
Theo tinh thần Kết luận số 09-KL/TW của Bộ Chính trị, cần tái cấu trúc để hệ thống pháp luật vừa ổn định, dễ dự báo, vừa thích ứng với thực tiễn. Đồng thời, cần xác định rõ những khâu đột phá trong đổi mới tư duy, phương thức xây dựng và thi hành pháp luật; nâng cao chất lượng hoạch định chính sách, quản trị toàn bộ vòng đời văn bản quy phạm pháp luật, khắc phục những hạn chế trong tổ chức thi hành; phát triển nguồn nhân lực pháp luật chất lượng cao, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo trong xây dựng và thi hành pháp luật.
Đặc biệt, Chiến lược phải xác định rõ những nhiệm vụ ưu tiên, lộ trình thực hiện và các mục tiêu, chỉ tiêu có thể đo lường đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; lấy hiệu quả thi hành pháp luật và những chuyển biến thực chất trong đời sống kinh tế - xã hội làm thước đo, bảo đảm Chiến lược sau khi ban hành thực sự đi vào cuộc sống.
Xây dựng Chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới là nhiệm vụ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển của đất nước. Tuyên bố khai mạc Hội thảo khoa học cấp quốc gia “Chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới”, Phó Thủ tướng mong rằng, với tinh thần khoa học, khách quan, thẳng thắn và trách nhiệm, các đại biểu sẽ tập trung trao đổi, làm rõ những vấn đề còn có cách tiếp cận khác nhau, đề xuất những định hướng, giải pháp có tính đột phá, khả thi, phù hợp với yêu cầu phát triển đất nước.
