Khai mở con đường tiến tới net zero

Tổng Bí thư Tô Lâm và Thủ tướng Liên hiệp Vương quốc Anh và Bắc Ireland Keir Starmer, trao Tuyên bố chung về nâng cấp quan hệ Việt Nam-Anh lên Đối tác Chiến lược toàn diện. Ảnh: TTXVN

Nhiều chủ trương và chính sách chiến lược

Trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực tiếp tục diễn biến nhanh, phức tạp, đan xen cơ hội và thách thức, yêu cầu phát triển nhanh và bền vững đang đặt ra ngày càng rõ ràng. Trước đòi hỏi đó, Chính phủ Việt Nam đã ban hành nhiều chủ trương và chính sách chiến lược, tạo dựng nền tảng định hướng cho giai đoạn trung và dài hạn.

Ngày 10-12-2025, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết sửa đổi, bổ sung Nghị quyết 81 về Quy hoạch tổng thể quốc gia giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Theo tầm nhìn mới này, đến năm 2050, Việt Nam hướng tới trở thành quốc gia hùng cường, hưng thịnh, hạnh phúc; một nước phát triển có thu nhập cao.

Đây là đích đến lớn trên hành trình dài phía trước, nơi mỗi giai đoạn phát triển đòi hỏi những bước bứt phá quyết đoán - tựa như vó ngựa của năm Bính Ngọ, khỏe khoắn phi nhanh về phía trước, vượt qua thử thách để tiến tới mục tiêu.

Tinh thần này tiếp tục được thể hiện rõ trong Nghị quyết 57, nơi khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, được ví như “chiếc chìa khóa vàng” mở ra cánh cửa thịnh vượng. Đến năm 2030, kinh tế số được kỳ vọng đóng góp 30% GDP, và Việt Nam đặt mục tiêu lọt top 3 Đông Nam Á về nghiên cứu trí tuệ nhân tạo (AI).

Nhìn xa hơn đến năm 2045, quốc gia hướng tới nâng tỷ trọng kinh tế số lên 50% GDP, vươn vào top 30 quốc gia đổi mới sáng tạo hàng đầu thế giới - một hành trình đòi hỏi sự bền bỉ, kiên định và những cú nước đại đúng thời điểm, như nhịp phi thanh thoát của các chiến mã mạnh mẽ.

Đặc biệt, Nghị quyết 68 đánh dấu bước chuyển quan trọng trong mô hình tăng trưởng, khi đưa khu vực kinh tế tư nhân vào vị trí “động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc dân”.

Dự kiến đến năm 2030, khu vực này sẽ đóng góp 55-58% GDP, với tinh thần khởi nghiệp trở thành điểm nhấn thúc đẩy đổi mới mô hình kinh doanh và ứng dụng công nghệ. Đồng thời, nghị quyết tái khẳng định vị thế trụ cột của chuyển đổi số, coi đổi mới sáng tạo và công nghệ là chìa khóa để xây dựng một nền kinh tế bền vững, linh hoạt và bao trùm. Việt Nam cũng thể hiện quyết tâm mạnh mẽ trong mục tiêu đạt phát thải ròng bằng 0 (net-zero) vào năm 2050.

Trong bối cảnh đó, chuyển đổi số không chỉ đơn thuần là số hóa dữ liệu hay áp dụng một vài công nghệ. Đây là quá trình tái cấu trúc toàn diện mô hình vận hành, sản xuất, quản trị và cung cấp dịch vụ.

Khi được triển khai đồng bộ, chuyển đổi số giúp gia tăng hiệu quả, giảm chi phí, nâng cao chất lượng dịch vụ công và mở ra nhiều giá trị tăng trưởng mới. Trong cuộc cạnh tranh toàn cầu quyết liệt hiện nay, những quốc gia đi đầu về chuyển đổi số đều chứng kiến bước tiến vượt trội về năng suất, đổi mới sáng tạo và thu hút đầu tư.

Việt Nam cũng không nằm ngoài xu hướng này. Những năm gần đây, nền kinh tế số của Việt Nam duy trì tốc độ tăng trưởng thuộc nhóm nhanh nhất khu vực. Các nền tảng thanh toán số, thương mại điện tử, dữ liệu mở và dịch vụ công trực tuyến phát triển mạnh mẽ, tạo ra nhiều điều kiện thuận lợi cho hội nhập và hợp tác quốc tế.

Vương quốc Anh luôn đồng hành với sự phát triển của Việt Nam

Với hơn 52 năm thiết lập quan hệ ngoại giao và 15 năm quan hệ đối tác chiến lược, hai nước đã xây dựng được nền tảng hợp tác vững chắc, dựa trên sự tin cậy chính trị, lợi ích hài hòa và tôn trọng lẫn nhau.

Cuối tháng 10 -2025, chuyến thăm Vương quốc Anh của Tổng Bí thư Tô Lâm theo lời mời của Thủ tướng Anh Keir Starmer, đã đánh dấu một bước ngoặt lịch sử trong quan hệ hai nước. Hai nhà lãnh đạo đã thống nhất nâng cấp lên Đối tác Chiến lược Toàn diện, cấp độ cao nhất trong chính sách đối ngoại của Việt Nam.

Trong khuôn khổ Đối tác Chiến lược Toàn diện giữa Việt Nam và Vương Quốc Anh, hợp tác giữa hai nước tập trung: (1) dịch vụ tài chính và phát triển Trung tâm Tài chính Quốc tế (IFC), (2) năng lượng tái tạo và tăng trưởng xanh, (3) giáo dục và chuyển đổi số, (4) đổi mới sáng tạo đô thị, với thí dụ tiêu biểu là quan hệ đối tác giữa TPHCM và vùng đô thị Liverpool.

Vương quốc Anh hiện là đối tác thương mại lớn thứ ba của Việt Nam tại châu Âu. Việc triển khai hiệu quả Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - Vương quốc Anh (UKVFTA), cùng với việc Anh chính thức gia nhập CPTPP, đã tạo động lực mới thúc đẩy thương mại, đầu tư và hợp tác kinh tế song phương phát triển mạnh mẽ.

Hợp tác giữa Việt Nam và Vương quốc Anh đang ngày càng mở rộng sang những lĩnh vực có tính chiến lược và bền vững như dịch vụ tài chính, giáo dục - đào tạo, chuyển đổi số, năng lượng tái tạo và tăng trưởng xanh. Đây đều là những ưu tiên quan trọng trong định hướng phát triển của Việt Nam trong giai đoạn tới. Ngoài ra, không thể không kể đến xây dựng IFC theo Nghị quyết 222/2025/QH15 của Quốc hội.

Từ năm 2022, Chính phủ Anh đã hỗ trợ Việt Nam trong quá trình xây dựng IFC thông qua tư vấn về khung pháp lý, các chuẩn mực quản lý và nâng cao năng lực cho cơ quan chức năng. Báo cáo khuyến nghị cấp cao của TheCityUK công bố đầu năm 2025, xác định 3 trụ cột quan trọng đối với IFC Việt Nam gồm: tài chính xanh, thị trường vốn và fintech - tất cả đều phù hợp với lộ trình cải cách hệ thống tài chính quốc gia của Việt Nam.

Vương quốc Anh cũng đang hỗ trợ Việt Nam trong việc góp ý xây dựng các dự thảo luật và cơ chế liên quan đến tòa án chuyên trách phục vụ IFC. Một IFC hiện đại không chỉ cần cơ sở hạ tầng chất lượng cao, mà còn phải được vận hành trên nền tảng pháp lý minh bạch, ổn định và tiệm cận chuẩn mực quốc tế.

Trong đó, một hệ thống tư pháp mạnh mẽ là điều kiện tiên quyết, bắt đầu từ việc thiết lập tòa án chuyên trách trong IFC. IFC tại Việt Nam đã đạt được bước tiến quan trọng đó, khi Quốc hội đã biểu quyết thông qua Luật Tòa án chuyên biệt tại IFC vào ngày 11-12-2025.

Luật có 5 chương, 44 điều, có hiệu lực thi hành từ ngày 1-1-2026. Luật Tòa án chuyên biệt tại IFC này cũng thể hiện được tinh thần của thông luật Anh (English common law).

Trí tuệ nhân tạo nhìn từ Vương quốc Anh

Trí tuệ nhân tạo (AI) tại Vương quốc Anh đang tái định hình mọi mặt của đời sống, từ cách người dân sinh hoạt, làm việc đến cách doanh nghiệp vận hành và Chính phủ cung cấp dịch vụ công. AI không còn là công nghệ trong phòng thí nghiệm, mà đã trở thành hạ tầng nền tảng của xã hội hiện đại.

Trong y tế, AI hỗ trợ bác sĩ phát hiện dấu hiệu đau ở bệnh nhân không thể giao tiếp, rút ngắn thời gian chẩn đoán ung thư vú và tăng tốc quy trình xuất viện. Trong giáo dục, giáo viên có thể cá nhân hóa bài giảng, giúp học sinh học tập hiệu quả hơn, đồng thời giảm bớt gánh nặng hành chính.

Trong khu vực tư nhân, doanh nghiệp nhỏ sử dụng AI để tự động hóa kế toán, giảm chi phí vận hành; các hội đồng địa phương cải thiện dịch vụ công thông qua rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ quy hoạch.

Về mặt kinh tế, tiềm năng của AI đặc biệt lớn. Theo ước tính của IMF, năng suất lao động của Anh có thể tăng tới 1,5 điểm phần trăm mỗi năm, nếu tận dụng AI một cách hiệu quả. Điều này tương đương 47 tỷ bảng Anh giá trị kinh tế tăng thêm mỗi năm, khẳng định AI sẽ đóng vai trò trụ cột cho năng lực cạnh tranh dài hạn của quốc gia.

Tuy nhiên, Anh không chỉ đặt mục tiêu đi đầu trong đổi mới công nghệ, mà còn hướng đến xây dựng hệ sinh thái AI an toàn, minh bạch và lấy con người làm trung tâm. Quốc gia này đã ban hành các khuôn khổ quan trọng như Hướng dẫn về đạo đức và an toàn AI (2019), và tài liệu chính sách “Cách tiếp cận thúc đẩy đổi mới trong quản lý AI” (2023). Các tài liệu này bảo đảm rằng sự phát triển AI phải đi kèm trách nhiệm, mang lại lợi ích cho toàn xã hội chứ không chỉ một nhóm nhỏ.

WILLIAM LAWRENSON, Phó Tổng Lãnh sự Anh tại TPHCM - TS. LÝ HOÀNG VŨ