Khai mở sức mạnh văn hóa Việt Nam - Bài 2: Khơi nguồn sáng tạo, nuôi dưỡng niềm tin mới cho đội ngũ văn nghệ sĩ

Tạo đà từ cơ chế, chính sách...

Việc Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam trong kỷ nguyên mới được nhìn nhận như một bước ngoặt quan trọng trong tư duy và đường lối của Đảng đối với lĩnh vực văn hóa.

Không chỉ đánh dấu sự chuyển biến về nhận thức, Nghị quyết còn tạo nên bầu không khí phấn khởi, khơi dậy niềm tin và kỳ vọng lớn lao trong đội ngũ cán bộ quản lý văn hóa, giới văn nghệ sĩ, trí thức và toàn xã hội.

Lần đầu tiên, văn hóa được xác định đồng thời là nền tảng tinh thần của xã hội, là nguồn lực nội sinh và động lực quan trọng thúc đẩy phát triển nhanh, bền vững đất nước. Đáng chú ý, Nghị quyết 80 không dừng ở những định hướng mang tính khái quát, mà đưa ra hệ thống mục tiêu, chỉ tiêu định lượng, lộ trình và cơ chế thực hiện cụ thể, thể hiện tầm nhìn chiến lược lâu dài.

Trao đổi với Người Đưa Tin, TS. Đặng Thị Bích Liên – Chủ tịch Hiệp hội Văn hóa Áo dài Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch bày tỏ sự phấn khởi và xúc động khi Nghị quyết số 80 được ban hành.

Theo bà, đây là "sự kết tinh mong mỏi của nhiều thế hệ cán bộ làm công tác văn hóa", đồng thời khẳng định sự trân trọng sâu sắc của Đảng đối với các giá trị văn hóa dân tộc.

Nhấn mạnh vai trò cốt lõi của văn hóa, TS. Đặng Thị Bích Liên cho rằng văn hóa chính là "hồn cốt của dân tộc", không chỉ thuộc về hiện tại mà còn là sự tiếp nối bền bỉ giữa các thế hệ đã qua, đang sống và mai sau.

"Nghị quyết 80 cho thấy quyết tâm rất rõ ràng trong việc đưa văn hóa trở thành sức mạnh thực sự trong đời sống xã hội, chứ không chỉ dừng ở nhận thức", bà chia sẻ.

Theo Chủ tịch Hiệp hội Văn hóa Áo dài Việt Nam, điểm đặc biệt của Nghị quyết là đã cụ thể hóa các mục tiêu bằng những chỉ tiêu, mốc thời gian và lộ trình rõ ràng đây là yếu tố then chốt để văn hóa có thể đi vào thực tiễn phát triển.

Cùng với đó, nhiều địa phương trên cả nước đã chủ động củng cố, nâng tầm và phát huy các giá trị văn hóa đặc trưng của từng vùng, từng địa bàn, cho thấy sự lan tỏa tích cực từ chủ trương lớn này.

TS. Đặng Thị Bích Liên – Chủ tịch Hiệp hội Văn hóa Áo dài Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.

Bày tỏ kỳ vọng vào hiệu quả triển khai Nghị quyết 80, bà cho rằng nếu được thực hiện đồng bộ và nghiêm túc, đây sẽ là "cú hích" mạnh mẽ đối với sự phát triển con người Việt Nam, đặc biệt là thế hệ trẻ, trong bối cảnh đất nước đang đứng trước những cơ hội và thách thức đan xen từ hội nhập quốc tế sâu rộng, cạnh tranh sức mạnh mềm giữa các quốc gia, đến tác động ngày càng rõ nét của công nghệ số và các nền tảng xuyên biên giới.

"Văn hóa không thể đi sau mà cần đi trước, tạo nền tảng giá trị và định hướng cho sự phát triển xã hội", bà nhấn mạnh.

Tuy nhiên, theo TS. Đặng Thị Bích Liên để Nghị quyết thực sự đi vào cuộc sống, khâu tổ chức thực hiện giữ vai trò quyết định, đòi hỏi sự chủ động, trách nhiệm và cụ thể hơn nữa từ các địa phương, các ngành chuyên môn tham mưu.

Với niềm tin vào năng lực, trình độ và tình yêu văn hóa của người Việt Nam bà tin tưởng các giá trị văn hóa dân tộc sẽ ngày càng được khắc sâu trong đời sống xã hội cả hiện tại và tương lai.

...để văn hóa trở thành bệ đỡ cho sáng tạo

Đồng tình với quan điểm này, PGS.TS, nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân – Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam nhận định Nghị quyết số 80-NQ/TW là một sự kiện chính trị – văn hóa có ý nghĩa đặc biệt tạo nên sự phấn chấn và niềm tin mạnh mẽ trong giới văn học nghệ thuật.

Theo ông, Nghị quyết vừa kế thừa nhất quán các chủ trương lớn của Đảng về văn hóa, văn học nghệ thuật từ Nghị quyết Trung ương 5 khóa VIII, Nghị quyết 23-NQ/TW và Nghị quyết 33-NQ/TW, vừa mở ra cách tiếp cận mới với tinh thần cụ thể, rõ ràng và thực tiễn hơn.

Từ trải nghiệm của một người trực tiếp sáng tạo nghệ thuật và làm công tác quản lý, nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân đánh giá cao tinh thần thẳng thắn của Bộ Chính trị khi chỉ ra những hạn chế, yếu kém trong phát triển văn hóa thời gian qua.

"Khi đã nhìn đúng, nhìn trúng nguyên nhân trong đó có sự nhận thức chưa đầy đủ về vai trò của văn hóa ở một số cấp, ngành, địa phương chúng ta mới có thể tạo ra sự thay đổi thực chất", ông nói và nhấn mạnh: "Nhận diện đúng vấn đề cũng chính là nắm được chiếc chìa khóa để mở ra một giai đoạn phát triển mới cho văn hóa Việt Nam".

Khối Văn hóa – Thể thao diễu hành tại Lễ kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám thành công và Quốc khánh 2/9. (Ảnh:TH).

Theo Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam, một điểm nhấn giàu ý nghĩa của Nghị quyết 80 là việc quyết định lấy ngày 24/11 hằng năm làm Ngày Văn hóa Việt Nam.

Ông cho rằng đây không chỉ là sự tôn vinh đối với đội ngũ làm công tác văn hóa, trí thức, văn nghệ sĩ mà còn là sự ghi nhận sâu sắc vai trò của nhân dân – chủ thể sáng tạo, gìn giữ và hưởng thụ các giá trị văn hóa.

"Xét đến cùng mọi hoạt động văn hóa đều vì nhân dân, hướng tới nhân dân và phục vụ nhân dân. Ngày Văn hóa Việt Nam là phần thưởng cao quý mà Đảng và Nhà nước dành cho toàn xã hội", ông bày tỏ.

Còn đối với người nghệ sĩ trực tiếp sáng tạo, ca sĩ – NSƯT Vũ Thắng Lợi cho rằng Nghị quyết 80 đã đặt ra những yêu cầu mới đối với đội ngũ văn nghệ sĩ trong thời kỳ phát triển mới của đất nước.

Theo anh, văn nghệ sĩ không chỉ sáng tạo vì cảm hứng cá nhân, mà cần ý thức rõ hơn trách nhiệm xã hội, vai trò dẫn dắt và lan tỏa các giá trị nhân văn thông qua tác phẩm.

"Âm nhạc có sức lan tỏa mạnh mẽ và đi thẳng vào cảm xúc con người. Trong xây dựng con người Việt Nam thời kỳ mới, âm nhạc có thể góp phần nuôi dưỡng lòng yêu nước, tinh thần nhân ái, ý thức cộng đồng và khát vọng cống hiến", NSƯT Vũ Thắng Lợi chia sẻ.

Với riêng anh, việc kiên trì theo đuổi dòng nhạc cách mạng chính thống cũng là một cách kể lại lịch sử bằng cảm xúc, giúp các thế hệ đặc biệt là người trẻ hiểu và trân trọng hơn những giá trị mà cha ông đã dày công vun đắp.

Bày tỏ kỳ vọng vào tinh thần của Nghị quyết 80, NSƯT Vũ Thắng Lợi mong muốn các chính sách văn hóa tiếp tục được cụ thể hóa mạnh mẽ hơn, nhất là đối với những nghệ sĩ đang theo đuổi các loại hình nghệ thuật, âm nhạc truyền thống.

Theo anh, thực tế hiện nay không ít nghệ sĩ vẫn còn chật vật với đời sống và đam mê sáng tạo, trong khi việc xây dựng và duy trì các chương trình nghệ thuật truyền thống gặp nhiều khó khăn trong tìm kiếm con đường lan tỏa đến công chúng.

NSƯT Vũ Thắng Lợi biểu diễn ca khúc cách mạng, phục vụ cán bộ, chiến sĩ.

"Ở nhiều quốc gia trên thế giới, các loại hình nghệ thuật – âm nhạc truyền thống luôn có vị trí bền vững trong lòng khán giả, song hành cùng các loại hình đương đại. Trong khi đó, tại Việt Nam nghệ thuật truyền thống đang có nguy cơ bị mai một.

Tôi cho rằng nghệ thuật truyền thống phản ánh rõ nét nhất cốt lõi tâm hồn và bản sắc con người Việt Nam", anh bày tỏ và mong muốn Nghị quyết 80 sẽ tạo ra môi trường thuận lợi để các giá trị này tiếp tục được nuôi dưỡng và phát triển trong đời sống đương đại.

Bên cạnh đó, theo NSƯT Vũ Thắng Lợi cần có những cơ chế, chính sách đồng bộ hơn nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho nghệ sĩ yên tâm sáng tạo và cống hiến.

Đặc biệt, việc đầu tư cho các tác phẩm nghệ thuật có chiều sâu tư tưởng, giá trị giáo dục cao, cùng với cơ chế khuyến khích, tôn vinh xứng đáng những nghệ sĩ kiên trì theo đuổi con đường nghệ thuật chính thống, giàu bản sắc dân tộc sẽ là động lực quan trọng để văn hóa Việt Nam phát triển bền vững trong kỷ nguyên mới.

(Còn nữa)

Ma Thị Kim Thoa