Khai thác đa mục tiêu, đánh thức tiềm năng lòng hồ ở Huế

Sáng 16/9, Chủ tịch UBND TP. Huế Lê Trí Thanh kiểm tra thực địa và làm việc với các chủ hồ thủy lợi, thủy điện về công tác điều tiết nước, quản lý vận hành và khai thác hiệu quả tài nguyên lòng hồ trên địa bàn.

Chủ động điều tiết nguồn nước, giảm áp lực hạ du

Đoàn công tác kiểm tra tại các hồ thủy điện Hương Điền, Bình Điền và hồ thủy lợi Tả Trạch, đồng thời nghe các đơn vị quản lý, vận hành báo cáo tình hình nguồn nước, công tác điều tiết phục vụ sản xuất, dân sinh, phòng chống thiên tai và phương án khai thác hiệu quả khu vực lòng hồ.

Hiện TP. Huế có khoảng 1.000 công trình thủy lợi, gồm 56 hồ chứa nước, 13 hồ thủy điện với tổng dung tích khoảng 2.000 triệu m³, cùng hàng trăm đập dâng, trạm bơm, cống và hơn 1.800 km kênh mương. Hệ thống công trình đáp ứng tưới tiêu cho khoảng 58.124 ha đất sản xuất nông nghiệp mỗi năm, đạt khoảng 95%.

Chủ tịch UBND TP. Huế Lê Trí Thanh kiểm tra công tác vận hành hồ chứa thủy điện Hương Điền.

Các hồ chứa thủy lợi và 13 hồ thủy điện có tổng công suất lắp máy 445,7 MW được vận hành đa chức năng, vừa phục vụ sản xuất, dân sinh, vừa góp phần phòng chống thiên tai và phát triển kinh tế - xã hội.

Trong mùa khô năm 2026, Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với các chủ đập triển khai kế hoạch cấp nước hạ du trên lưu vực sông Hương. Dòng chảy được duy trì liên tục ở mức 70-100 m³/s đến cuối tháng 8, góp phần bảo đảm nguồn nước phục vụ sản xuất và sinh hoạt.

Đặc biệt, trong đợt mưa lớn từ ngày 10-13/9, tổng lượng nước về ba hồ Tả Trạch, Bình Điền và Hương Điền khoảng 433,3 triệu m³. Các hồ đã giữ lại khoảng 380,3 triệu m³, tương đương 87,8%, góp phần cắt, giảm lũ cho vùng hạ du sông Hương - sông Bồ.

Khai thác tài nguyên lòng hồ gắn với bảo vệ môi trường

Bên cạnh nhiệm vụ điều tiết nước, TP. Huế đang đặt mục tiêu khai thác hiệu quả hơn các nguồn tài nguyên trong khu vực lòng hồ, nhất là vật liệu bồi lắng và tiềm năng cảnh quan.

Sở Nông nghiệp và Môi trường đã yêu cầu các địa phương, đơn vị quản lý hồ thủy lợi rà soát mức độ bồi lắng, dung tích hồ bị ảnh hưởng, xác định khối lượng cần nạo vét và xây dựng phương án xử lý phù hợp.

Việc nạo vét nếu được triển khai đúng quy định vừa góp phần duy trì dung tích hữu ích, nâng cao khả năng tích nước của hồ, vừa có thể tạo nguồn vật liệu phục vụ các công trình, dự án.

Theo báo cáo của Công ty TNHH MTV Khai thác thủy lợi TP. Huế, hồ Hòa Mỹ hiện có khoảng 171.847 m³ vật liệu cát, sỏi có thể tận thu làm vật liệu xây dựng. Đối với các hồ chứa khác, vật liệu bồi lắng chủ yếu là bùn, đất, đá có thể sử dụng làm vật liệu san lấp khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định.

Đối với các hồ chứa thủy điện, Sở Nông nghiệp và Môi trường đề xuất phối hợp với các ban quản lý dự án đầu tư xây dựng khảo sát, đánh giá và xác định những vị trí phù hợp, qua đó tạo thêm nguồn cung vật liệu cho các dự án trong giai đoạn 2026-2030.

Chủ tịch UBND thành phố Lê Trí Thanh nghe báo cáo về phương án tăng hành lang thoát lũ từ đơn vị quản lý hồ.

Việc khai thác nguồn vật liệu này được đặt trong yêu cầu tuân thủ quy định pháp luật về địa chất, khoáng sản, đồng thời bảo đảm an toàn hồ đập, môi trường và khả năng tích nước.

Mở thêm dư địa phát triển du lịch sinh thái

Không chỉ có giá trị về tài nguyên nước và vật liệu, nhiều hồ chứa trên địa bàn TP. Huế còn sở hữu cảnh quan tự nhiên và không gian mặt nước có tiềm năng phát triển du lịch.

Thành phố đang từng bước nghiên cứu, triển khai các định hướng như xây dựng đề án du lịch tâm linh tại hồ Truồi, kêu gọi đầu tư dự án du lịch sinh thái kết hợp công viên tại hồ Khe Ngang và xúc tiến dự án sinh thái tại hồ Thủy Yên.

Theo định hướng, việc khai thác tài nguyên lòng hồ giai đoạn 2026-2030 phải được thực hiện theo hướng đa mục tiêu, vừa phát huy giá trị kinh tế, vừa bảo đảm chức năng điều tiết nước, phòng chống thiên tai và bảo vệ hệ sinh thái.

Tại buổi làm việc, Chủ tịch UBND TP. Huế Lê Trí Thanh yêu cầu các sở, ngành và đơn vị quản lý hồ chứa tiếp tục thực hiện nghiêm quy trình vận hành, theo dõi chặt chẽ diễn biến thời tiết, nguồn nước, bảo đảm an toàn công trình và vùng hạ du.

Đối với các dự án khai thác du lịch, điện mặt trời, nạo vét lòng hồ nhằm tăng khả năng thoát lũ, Chủ tịch UBND thành phố yêu cầu phải bảo đảm phù hợp quy hoạch, đánh giá đầy đủ các yếu tố môi trường và tuân thủ lộ trình phê duyệt của cơ quan có thẩm quyền.

Đồng thời, quá trình khai thác phải đặt yêu cầu bảo đảm an toàn và sinh kế bền vững cho người dân đang nuôi trồng thủy sản, sản xuất nông nghiệp và trồng rừng tại khu vực hồ chứa.

Việc chuyển từ quản lý đơn thuần sang khai thác đa mục tiêu được kỳ vọng giúp TP. Huế phát huy tốt hơn giá trị của hệ thống hồ chứa, nhưng vẫn đặt an toàn hồ đập, bảo vệ môi trường và sử dụng bền vững tài nguyên nước làm yêu cầu xuyên suốt.