Khai thác tiềm năng phát triển du lịch Sín Thầu

Người dân Hà Nhì tại bản Tả Kố Khừ, xã Sín Thầu biểu diễn múa xòe truyền thống trong dịp lễ, tết.

Trong bức tranh kinh tế - xã hội của xã Sín Thầu, du lịch được xác định là lĩnh vực có nhiều dư địa. Đặc biệt khu vực các bản: Tả Kố Khừ, A Pa Chải và Tá Miếu được xác định là không gian giàu tiềm năng để phát triển du lịch văn hóa, sinh thái, trải nghiệm và du lịch biên giới.

Theo đánh giá, các bản trên đều nằm trên cung đường chinh phục mốc giao điểm ngã ba biên giới Việt Nam, Trung Quốc và Lào. Cảnh quan nơi đây mang vẻ đẹp bao la, hùng vĩ và thiêng liêng với núi rừng xanh mát, mùa hoa ban rừng trắng ngần, hoa dã quỳ bung nở tạo nên những thảm màu rực rỡ, cuốn hút du khách. Không gian thiên nhiên tinh khôi, khác lạ, dễ làm rung động bất kỳ ai mỗi lần ghé thăm.

Sín Thầu có khí hậu trong lành, khô ráo, thuận lợi cho hoạt động du lịch trải nghiệm, khám phá, chinh phục thiên nhiên. Đây là điểm đến hấp dẫn đối với du khách yêu thích hành trình chinh phục 4 cực: Đông – Tây – Nam – Bắc của Việt Nam.

Cột cờ A Pa Chải - dấu ấn chủ quyền thiêng liêng nơi cực Tây Tổ quốc.

Ngoài ra, các bản hiện vẫn bảo tồn tương đối nguyên vẹn giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào Hà Nhì. Nhiều lễ hội đặc sắc được duy trì như Tết cổ truyền Hồ Sự Chà, Tết mùa mưa Dế Khù Chà, Lễ Cúng bản Gạ Ma Thú; trong đó Lễ Cúng bản Gạ Ma Thú đã được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia. Đây là nguồn tài nguyên văn hóa đặc sắc, tạo nền tảng quan trọng để phát triển du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn bản sắc dân tộc.

Người Hà Nhì tại Sín Thầu vẫn giữ các nghề truyền thống.

Không chỉ vậy, người Hà Nhì vẫn giữ gìn các nghề truyền thống như giã bánh giầy, đan nón, đan lát đồ dùng sinh hoạt, may vá thủ công. Ẩm thực bản địa với những món ăn dân dã, hương vị riêng biệt của vùng đất cực Tây là yếu tố hấp dẫn, tạo dấu ấn khó quên đối với du khách. Bên cạnh đó, các trò chơi dân gian, lời ca tiếng hát, đặc biệt là phong cách đón tiếp nồng hậu, thể hiện qua những làn điệu mời rượu truyền thống, góp phần tạo nên bản sắc riêng cho du lịch cộng đồng nơi đây.

Theo thống kê, trung bình mỗi năm có khoảng 2.000 lượt khách đến chinh phục cột mốc A Pa Chải giao điểm ngã ba biên giới Việt Nam - Lào - Trung Quốc. Riêng năm 2020, dù chịu ảnh hưởng của dịch Covid-19 vẫn ghi nhận 1.300 lượt khách. Đây được xem là nguồn khách tiềm năng quan trọng đối với du lịch cộng đồng tại Sín Thầu khi được tổ chức, khai thác bài bản.

Khách du lịch tham quan mốc giao điểm ba nước tại A Pa Chải, xã Sín Thầu.

Tuy vậy, đến nay du lịch của Sín Thầu vẫn chưa trở thành ngành kinh tế có đóng góp rõ nét. Hoạt động du lịch trên địa bàn chủ yếu mang tính tự phát, quy mô nhỏ, chưa có quy hoạch tổng thể và định hướng phát triển dài hạn.

Lượng khách đến Sín Thầu hiện nay phần lớn đi theo nhóm nhỏ, chủ yếu tham quan cột mốc A Pa Chải, kết hợp trải nghiệm thiên nhiên, trekking. Tính mùa vụ cao, thời gian lưu trú ngắn, chủ yếu trong ngày hoặc một đến hai đêm, khiến hiệu quả kinh tế từ du lịch chưa tương xứng với tiềm năng.

Ngoài ra, hệ thống cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ du lịch ở Sín Thầu còn nhiều hạn chế. Trên địa bàn xã hầu như chưa có cơ sở lưu trú đạt tiêu chuẩn; dịch vụ ăn uống, nghỉ ngơi chủ yếu do người dân tự tổ chức, mang tính tạm thời, chưa bảo đảm đầy đủ điều kiện về vệ sinh môi trường, an toàn thực phẩm và chất lượng phục vụ. Du lịch cộng đồng mới ở giai đoạn manh nha, chưa hình thành mô hình điểm có sức lan tỏa.

Văn hóa truyền thống của dân tộc Hà Nhì được xác định là “tài nguyên mềm” quan trọng để tạo ra sản phẩm du lịch đặc trưng tại Sín Thầu.

Một trong những “nút thắt” lớn nhất đối với phát triển du lịch Sín Thầu là hạ tầng giao thông và hạ tầng dịch vụ phụ trợ. Đường từ trung tâm tỉnh đến xã dài, nhiều đoạn đèo dốc, quanh co; vào mùa mưa thường xảy ra sạt lở, gây khó khăn cho việc di chuyển. Hệ thống điện, nước sinh hoạt, viễn thông tại một số bản chưa ổn định; các thiết chế phục vụ du lịch như bãi đỗ xe, nhà vệ sinh công cộng, điểm dừng chân, biển chỉ dẫn, trung tâm thông tin du lịch gần như chưa được đầu tư.

Nguồn nhân lực du lịch tại chỗ còn thiếu và yếu. Phần lớn người dân làm nông nghiệp, chưa được đào tạo bài bản về nghiệp vụ du lịch, kỹ năng giao tiếp, phục vụ, hướng dẫn khách. Công tác quản lý nhà nước về du lịch ở cấp xã gặp nhiều khó khăn do cán bộ phụ trách lĩnh vực văn hóa - du lịch kiêm nhiệm, thiếu chuyên môn sâu, trong khi khối lượng công việc ngày càng tăng sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Phó Chủ tịch UBND xã Sín Thầu Đỗ Thùy Giang cho biết: “Du lịch Sín Thầu đang đứng trước yêu cầu phải chuyển từ tự phát sang có định hướng, từ manh mún sang bài bản. Nếu không có quy hoạch tổng thể, không có sự đầu tư đồng bộ về hạ tầng và con người, rất khó để khai thác hiệu quả những giá trị đặc sắc mà địa phương đang sở hữu”.

Từ thực trạng nêu trên, xã Sín Thầu xác định rõ cần tập trung củng cố hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao và xây dựng nền tảng cho phát triển du lịch bền vững, gắn với bảo tồn giá trị văn hóa bản địa và giữ vững quốc phòng - an ninh khu vực biên giới.

Homestay tại bản A Pa Chải, xã Sín Thầu chuẩn bị phòng đón khách.

Theo ông Đỗ Thùy Giang, trước hết, xã Sín Thầu định hướng rà soát, quy hoạch các điểm du lịch trọng tâm như bản A Pa Chải, Tá Miếu, Tả Tố Khừ của đồng bào Hà Nhì, khu vực gắn với mốc giao điểm 3 nước và cột cờ A Pa Chải; từng bước hình thành tuyến du lịch cộng đồng - văn hóa - sinh thái - biên giới, kết nối với các địa bàn lân cận.

Đặc biệt, việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc Hà Nhì, từ kiến trúc nhà ở, lễ hội, tri thức dân gian đến sinh hoạt cộng đồng, được xác định là “tài nguyên mềm” quan trọng để tạo ra sản phẩm du lịch đặc trưng, khác biệt. Kết hợp với lợi thế cảnh quan núi rừng, khí hậu mát mẻ, thảm thực vật phong phú, Sín Thầu có điều kiện phát triển các loại hình du lịch sinh thái, trải nghiệm thiên nhiên, trekking ở mức độ phù hợp, gắn với bảo vệ môi trường và sinh kế bền vững cho người dân.

Nhấn mạnh quyết tâm của địa phương, ông Đỗ Thùy Giang khẳng định: “Xã Sín Thầu mong muốn tiếp tục nhận được sự quan tâm, hỗ trợ của tỉnh và các sở, ngành để từng bước tháo gỡ khó khăn về hạ tầng, cơ chế, chính sách. Chúng tôi xác định phát triển văn hóa và du lịch phải đi đôi với bảo tồn bản sắc, giữ gìn biên cương và nâng cao đời sống nhân dân".

Bài, ảnh: Diệp Chi