Khẳng định truyền thống và bản sắc Phật giáo Việt Nam

Phát huy truyền thống, chủ động hội nhập quốc tế

- Đại hội đại biểu Phật giáo toàn quốc lần thứ X gắn với hoạt động kỷ niệm 45 năm thành lập Giáo hội Phật giáo Việt Nam (1981 - 2026). Nhìn lại nhiệm kỳ vừa qua, tinh thần “Đạo pháp - Dân tộc - Chủ nghĩa xã hội” của Giáo hội Phật giáo Việt Nam đã được duy trì và phát huy ra sao, thưa Thượng tọa?

- Giáo hội Phật giáo Việt Nam kế thừa kết tinh hoa lịch sử hơn 2000 năm Phật giáo Việt Nam đồng hành với dân tộc. Nhiệm kỳ thứ IX vừa qua, bối cảnh trong nước cũng như quốc tế có nhiều chuyển biến sâu sắc, dẫn đến cả thuận lợi và khó khăn. Tuy nhiên, với tinh thần tùy duyên bất biến, khế lý - khế cơ và truyền thống yêu nước, hộ quốc an dân, phụng sự đạo pháp, Giáo hội Phật giáo Việt Nam đã nhanh chóng chuyển đổi mô hình sinh hoạt phù hợp, bảo đảm điều kiện tốt nhất cho tăng ni trong tu tập, hành đạo cũng như phụng sự đồng bào, Phật tử.

ĐBQH, Thượng tọa Thích Đức Thiện. Ảnh: Lâm Hiển

Đáng chú ý, công tác hoằng pháp, hướng dẫn Phật tử với nhiều đổi mới trong cách tiếp cận và phương thức hoạt động, ứng dụng khoa học - công nghệ đưa giáo lý cùng những giá trị tốt đẹp của Phật giáo đến gần hơn với các tầng lớp nhân dân, đặc biệt là giới trẻ. Tăng ni chăm lo cho đạo tràng không còn bị giới hạn bởi cự ly mà thông qua nền tảng số, các khóa tu được hướng dẫn trực tuyến, kết nối với cả cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài, các hội Phật tử Việt Nam ở nước ngoài… Có thể nói đổi mới trong công tác hoằng pháp và hướng dẫn Phật tử đã tạo điều kiện để phụng sự tốt hơn cho tăng ni và Phật tử.

Phát huy tinh thần từ bi, cứu khổ của Phật giáo, công tác từ thiện xã hội nhiệm kỳ vừa qua cũng đạt kết quả rất đáng trân trọng, với trên 7.500 tỷ đồng chăm lo cho người có công, giúp đỡ người nghèo, người có hoàn cảnh khó khăn, nhất là trước thiên tai, lũ lụt, dịch bệnh. Không chỉ hoạt động từ thiện trong nước, Giáo hội Phật giáo Việt Nam cũng đã tham gia cứu trợ quốc tế khi động đất xảy ra tại Myanmar, hay lũ quét tại Nepal…

- Không chỉ tham gia cứu trợ quốc tế, hoạt động đối ngoại của Giáo hội được đánh giá khá nổi bật trong nhiệm kỳ vừa qua, với nhiều sự kiện lớn, mức độ lan tỏa rộng… thưa Thượng tọa?

- Đúng vậy. Như năm 2025, Giáo hội Phật giáo Việt Nam đã tổ chức Đại lễ Vesak Liên Hợp Quốc lần thứ Tư rất thành công, để lại dấu ấn sâu sắc, khẳng định năng lực tổ chức, tinh thần hội nhập và vị thế ngày càng được nâng cao của Giáo hội Phật giáo Việt Nam trên trường quốc tế. Việc cung rước xá lợi Phật - Bảo vật quốc gia Ấn Độ với gần 17 triệu lượt người tham gia cũng đã trở thành sự kiện đặc biệt, là một dấu ấn ngoại giao giữa Việt Nam và Ấn Độ...

Lễ thắp nến cầu nguyện hòa bình tại núi Bà Đen nhân dịp Đại lễ Vesak tổ chức tại TP. Hồ Chí Minh năm 2025. Ảnh: Minh Phú/TTXVN

Bên cạnh đó, hoạt động nghiên cứu Phật học và thông tin truyền thông diễn ra sôi nổi, góp phần khẳng định bản sắc của Phật giáo Việt Nam, giới thiệu với bạn bè quốc tế truyền thống Phật giáo Việt Nam với lịch sử lâu đời hơn 2000 năm; đưa những giá trị văn hóa, đạo đức và trí tuệ Phật giáo Việt Nam đóng góp ngày càng tích cực vào nền hòa bình, hữu nghị và phát triển bền vững của thế giới.

Giáo hội cũng tham gia nhiều hội nghị, diễn đàn Phật giáo quốc tế; tăng cường quan hệ hữu nghị, hợp tác với các tổ chức Phật giáo và các quốc gia có truyền thống Phật giáo…

Có thể nói, Phật giáo Việt Nam đã rất chủ động trong hội nhập quốc tế và có tiếng nói trong cộng đồng Phật giáo thế giới. Những thành tựu trong hoạt động đối ngoại của Giáo hội Phật giáo Việt Nam góp phần vào thành tựu chung của hoạt động đối ngoại nhân dân Việt Nam.

Gìn giữ giới luật, phụng sự đạo pháp

- Từ bối cảnh và những thành tựu như vừa trao đổi ở trên, xin Thượng tọa cho biết định hướng của Giáo hội Phật giáo Việt Nam trong nhiệm kỳ tới?

- Đại hội đại biểu Phật giáo toàn quốc lần thứ X được tổ chức sớm hơn một năm so với nhiệm kỳ 5 năm (2022 - 2027), nhằm kiện toàn hệ thống tổ chức Giáo hội phù hợp với việc sắp xếp đơn vị hành chính và mô hình chính quyền địa phương hai cấp; đồng thời xây dựng Giáo hội Phật giáo Việt Nam đoàn kết, hòa hợp.

Phương châm của Đại hội X, cũng là định hướng hành động của Giáo hội Phật giáo Việt Nam thời gian tới, đó là Kỷ cương - Đổi mới - Hiệu lực - Hiệu quả. Kỷ cương gìn giữ giới luật làm nền tảng để thống nhất. Đổi mới là động lực phát triển. Hiệu lực là điều kiện để thực thi phương châm hành động, chương trình Phật sự. Và hiệu quả là thước đo phụng sự đạo pháp, đất nước, phụng sự chúng sinh, Nhân dân và bà con Phật tử.

Thượng tọa Thích Đức Thiện cùng Đoàn ĐBQH tỉnh Điện Biên thăm, tặng quà các cháu tại Điểm trường trung tâm thuộc Trường Mầm non Búng Lao. Ảnh: Tòng Thiện

- Một trong nội dung quan trọng của Đại hội X là thông qua tu chỉnh Hiến chương Giáo hội Phật giáo Việt Nam. Những nội dung đáng chú ý trong lần sửa đổi này là gì, thưa Thượng tọa?

- Đây là lần thứ 8 Giáo hội Phật giáo Việt Nam tu chỉnh Hiến chương. Việc sửa đổi Hiến chương lần này trước hết là để đáp ứng tình hình thực tế, phù hợp với việc thực hiện chính quyền địa phương hai cấp. Theo đó, cơ cấu tổ chức của Giáo hội cũng không còn Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam cấp huyện. Để hoạt động Phật sự được thường xuyên, liên tục và bảo đảm điều kiện tốt nhất cho tăng ni và Phật tử, Hiến chương đưa ra mô hình Ban đại diện Phật giáo liên xã/phường. Đây không phải một cấp hành chính của Giáo hội, nhưng là một cơ quan của Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam cấp tỉnh để kết nối thường xuyên, liên tục với tăng ni, Ban Quản trị các cơ sở tự viện.

Hiến chương bổ sung quy định về hoạt động tôn giáo trên không gian mạng để phù hợp Luật Tín ngưỡng, tôn giáo 2026. Theo đó, tăng ni, Phật tử khi tham gia hoạt động hoằng pháp, hướng dẫn Phật tử, thuyết giảng… trên không gian mạng phải giữ chánh pháp, đúng với phương châm của Giáo hội Phật giáo Việt Nam là "Đạo pháp - Dân tộc - Chủ nghĩa xã hội" và đường hướng phụng sự của Giáo hội Phật giáo Việt Nam là yêu nước, tốt đời đẹp đạo.

Những bài thuyết giảng trên không gian mạng phải đăng ký với Hội đồng Trị sự, các Ban, Viện Trung ương của Hội đồng Trị sự, Ban Trị sự các tỉnh, thành phố. Giáo hội, Hội đồng Trị sự sẽ kiểm tra, giám sát những hoạt động đó để bảo đảm giữ gìn được sự trong sáng của đạo Phật cũng như hình ảnh của Giáo hội Phật giáo Việt Nam, của tăng đoàn, tăng ni và Phật tử.

Việc tu chỉnh Hiến chương phù hợp, đồng bộ với các quy định pháp luật của Nhà nước sẽ tạo hành lang pháp lý thuận lợi cho việc hành đạo, tu hành, tu tập; việc tổ chức điều hành hoạt động Phật sự đạt hiệu quả, phụng sự tốt hơn.

- Xin cảm ơn Thượng tọa!