Khẳng định vai trò 'gác cửa pháp lý' trong thi hành pháp luật

Sở Tư pháp Sơn La triển khai nhiệm vụ chuyên môn.

Triển khai đồng bộ, hiệu quả công tác

Ông Thào A Só, Giám đốc Sở Tư pháp, cho biết: Sở đã tham mưu với UBND tỉnh ban hành các văn bản cụ thể Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước trong kỷ nguyên mới. Xây dựng chương trình công tác tư pháp, kế hoạch công tác và thường xuyên rà soát, điều chỉnh để phù hợp với tình hình thực tiễn. Thực hiện phân cấp phân quyền về công tác tư pháp khi vận hành chính quyền địa phương 2 cấp. Thường xuyên đôn đốc, kiểm tra, hướng dẫn, tập huấn nghiệp vụ công tác Tư pháp; kịp thời tháo gỡ khó khăn vướng mắc tại cơ sở.

Ngành tư pháp đã triển khai hiệu quả công tác rà soát, hệ thống hóa, đẩy nhanh việc xây dựng, thẩm định các văn bản quy phạm pháp luật, phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành của chính quyền địa phương, góp phần đảm bảo tính thống nhất, công khai, minh bạch, khả thi của hệ thống pháp luật. Trong năm 2025, ngành Tư pháp Sơn La đã tiếp nhận và thẩm định 241 dự thảo văn bản quy phạm pháp luật, đạt tỷ lệ 100%. Quy trình xây dựng và thẩm định được thực hiện theo đúng quy định của pháp luật; đảm bảo chất lượng và tiến độ theo quy định; kịp thời có nhiều ý kiến khách quan, giá trị cho việc hoàn thiện và nâng cao chất lượng văn bản. Tham gia ý kiến bằng văn bản đối với 81 dự thảo văn bản của Trung ương và 214 dự thảo văn bản của địa phương.

Công tác phổ biến, giáo dục pháp luật ngày càng có nhiều đổi mới gắn với chuyển đổi số và truyền thông chính sách hiện đại. Trong đó chú trọng và tăng cường hoạt động truyền thông chính sách pháp luật và giáo dục ý thức thượng tôn Hiến pháp và phát luật. Sở Tư pháp đã hướng dẫn UBND các xã, phường thực hiện công tác phổ biến giáo dục pháp luật thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp; kiện toàn 215 báo cáo viên pháp luật cấp tỉnh và 2.238 tổ hòa giải với tổng số 14.430 hòa giải viên. Cùng với đó, chủ động, linh hoạt trong công tác tuyên truyền, các báo cáo viên đã ứng dụng công nghệ thông tin trong xây dựng đề cương tuyên truyền; sử dụng máy chiếu để truyền tải đến nhân dân những video, hình ảnh sinh động, để nội dung tuyên truyền dễ hiểu, dễ nhớ hơn.

Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh tổ chức truyền thông trợ giúp pháp lý cho các đối tượng.

Hoạt động trợ giúp pháp lý được quan tâm, triển khai hiệu quả, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp cho đối tượng thụ hưởng. Tăng cường thực hiện truyền thông về trợ giúp pháp lý, tham gia tố tụng, trong đó tập trung thực hiện trợ giúp pháp lý trong các chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; thể hiện vai trò tích cực trong an sinh xã hội và phát triển kinh tế, xã hội tại địa phương.

Ông Tòng Văn Minh, Giám đốc Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh, cho biết: Năm 2025, Trung tâm thực hiện đại diện, bào chữa tại Tòa án nhân dân cấp tỉnh, cấp huyện (tính đến ngày 30/6/2025), Tòa án nhân dân khu vực 340 vụ việc cho 340 đối tượng được trợ giúp pháp lý theo đơn yêu cầu trợ giúp pháp lý và yêu cầu của cơ quan tiến hành tố tụng. Thụ lý 743 vụ việc cho 743 đối tượng, trong đó tham gia tố tụng 672 vụ việc, đại diện ngoài tố tụng 71 vụ việc. Thực hiện 7 đợt truyền thông về trợ giúp pháp lý tại 29 xã nghèo và 04 đặc biệt khó khăn trên địa bàn tỉnh với tổng số 2.089 đại biểu tham dự; góp phần bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các đối tượng thụ hưởng chính sách trợ giúp pháp lý tại địa phương.

Cùng với đó, các hoạt động về hành chính tư pháp, như hộ tịch, quốc tịch, chứng thực, nuôi con nuôi, đăng ký biện pháp bảo đảm, bồi thường nhà nước, được tăng cường, đơn giản hóa thủ tục hành chính, chuẩn hóa các quy trình, thủ tục, ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số, đáp ứng ngày càng tốt nhu cầu của tổ chức, công dân. Trong năm 2025, đã đăng ký khai sinh 19.354 trường hợp, đăng ký khai sinh có yếu tố nước ngoài 7 trường hợp; đăng ký kết hôn 6.911 cặp, đăng ký kết hôn có yêu tố nước ngoài 32 trường hợp; đăng ký khai tử 3.627 trường hợp; thay đổi, cải chính, bổ sung thông tin hộ tịch 142.998 trường hợp; xác định tình trạng hôn nhân 6.084 trường hợp.

Sở Tư pháp tổ chức tập huấn kiến thức pháp luật cho đội ngũ hòa giải ở cơ sở.

Nâng cao chất lượng hoạt động tư pháp cấp xã

Hoạt động tư pháp cấp xã, gồm: Phối hợp tuyên truyền, phổ biến pháp luật cho nhân dân; hòa giải ở cơ sở; thực hiện thủ tục hành chính về hộ tịch, lý lịch tư pháp; tham mưu công tác xây dựng và thi hành pháp luật. Trên thực tế, khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, chức năng, nhiệm vụ của các phòng tư pháp huyện được chuyển giao cho Văn phòng HĐND - UBND các xã, phường. Do vậy, công chức tư pháp - hộ tịch cấp xã đôi khi còn lúng túng khi thực hiện các nhiệm vụ của phòng tư pháp huyện cũ.

Cán bộ Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Chiềng Mung giải quyết các hoạt động về hành chính tư pháp.

Ông Trần Xuân Hiệp, Chủ tịch UBND xã Chiềng Mung, cho biết: Xã có 2 công chức đảm nhiệm lĩnh vực tư pháp - hộ tịch. Trong đó, 1 cán bộ công chức thực hiện nhiệm vụ tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã và 1 cán bộ thực hiện nhiệm vụ tại Văn phòng UBND và HĐND xã. Xã đã quán triệt tới toàn thể đội ngũ cán bộ, công chức xã về nội dung các nhiệm vụ trọng tâm công tác tư pháp trong năm 2025 và những năm tiếp theo; chỉ đạo công chức tư pháp xã tham gia đầy đủ các hội nghị tập huấn do Trung ương, tỉnh tổ chức. Thực hiện nhiệm vụ chuyên môn, công chức tư pháp xã tập trung kiểm tra, rà soát, hệ thống hóa văn bản quy phạm pháp luật; theo dõi tình hình thi hành pháp luật; công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, hòa giải ở cơ sở, chuẩn tiếp cận pháp luật tại cơ sở.

Hoạt động tư pháp cấp xã có vai trò quan trọng trong việc thực hiện và bảo đảm pháp luật ở cơ sở. Nâng cao chất lượng hoạt động tư pháp cấp xã hiện nay gắn liền với nâng cao trình độ chuyên môn, trách nhiệm thực thi công vụ của đội ngũ công chức được giao thực hiện nhiệm vụ. Ở cấp xã và công chức tư pháp đã chủ động tham mưu với UBND cùng cấp triển khai thực hiện tốt công tác tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật tại địa bàn.

Năm 2025, cấp xã đã tổ chức được trên 4.200 cuộc tuyên truyền pháp luật với hơn 390.000 lượt người nghe; tổ chức 9 cuộc thi với tổng số gần 45.500 lượt người dự thi; phát miễn phí 37.466 tài liệu, tờ gấp pháp luật để nhân dân tự tìm hiểu; góp phần nâng cao nhận thức và thượng tôn pháp luật của nhân dân trên địa bàn tỉnh.

Tuyên truyền viên pháp luật xã Sốp Cộp phát tờ gấp cho nhân dân.

Hơn 10 năm làm công chức phụ trách tư pháp - hộ tịch, tuyên truyền viên pháp luật tại xã Nậm Lạnh, huyện Sốp Cộp cũ, sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, anh Trần Ngọc Dũng tiếp tục được sắp xếp làm chuyên viên Văn phòng UBND xã Sốp Cộp phụ trách lĩnh vực tư pháp. Từ đó tiếp tục phát huy vai trò “cầu nối” đưa pháp luật đến nhân dân.

Anh Dũng cho biết: Nắm bắt đặc điểm dân cư địa bàn khu vực biên giới, tôi đã tham mưu lãnh đạo UBND xã tổ chức nội dung, hình thức phổ biến, giáo dục pháp luật phù hợp. Trung bình mỗi năm tôi trực tiếp tuyên truyền tại từ 12 -15 hội nghị phổ biến, giáo dục pháp luật. Không chỉ tại hội nghị, khi xuống các bản hay tiếp công dân tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã tôi thường xuyên lồng ghép phổ biến, giáo dục pháp luật. Đồng thời, tư vấn, giải thích các quy định của pháp luật cho công dân khi có nhu cầu, vướng mắc.

Với sự nỗ lực, quyết tâm cao, các nhiệm vụ công tác tư pháp được triển khai đồng bộ, toàn diện đảm bảo đầy đủ, thống nhất trên các lĩnh vực bằng chương trình, kế hoạch cụ thể, đạt nhiều kết quả, dấu ấn nổi bật, góp phần quan trọng vào sự phát triển kinh tế, xã hội trên địa bàn tỉnh.

Bài, ảnh: Mạnh Hùng