Khát vọng 'thành phố học tập toàn cầu'

Sinh viên Trường Đại học Quốc tế (Đại học Quốc gia TPHCM). Ảnh: HCMIU.

Nền tảng để hiện thực hóa

Sau khi sáp nhập với Bình Dương (cũ) và Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ), TPHCM bước vào một giai đoạn phát triển mới với quy mô giáo dục lớn chưa từng có.

Theo TS Lê Duy Tân - giảng viên Khoa Công nghệ thông tin, Trường Đại học Quốc tế (Đại học Quốc gia TPHCM), đây không chỉ là thay đổi về mặt hành chính mà còn là bước chuyển mạnh trong lịch sử giáo dục của thành phố, tạo tiền đề quan trọng để hiện thực hóa khát vọng trở thành thành phố học tập toàn cầu.

Lợi thế đầu tiên, chính là quy mô và sự đa dạng của hệ thống giáo dục, theo TS Tân.

Với khoảng 2,6 triệu học sinh, hơn 3.500 cơ sở giáo dục từ mầm non đến THPT cùng đội ngũ trên 110.000 giáo viên, cán bộ quản lý, TPHCM có điều kiện để phát triển các mô hình học tập suốt đời, từ học tập cộng đồng đến đào tạo chuyên sâu và mở rộng kết nối quốc tế.

Trong bối cảnh tri thức, đặc biệt là lĩnh vực công nghệ thông tin và trí tuệ nhân tạo, thay đổi nhanh chóng theo từng năm, một hệ thống giáo dục lớn và linh hoạt là lợi thế hiếm có.

Không dừng lại ở đó, thành phố còn sở hữu nguồn lực học thuật đa dạng, với sự hiện diện của các trường đại học, cao đẳng, viện nghiên cứu và trung tâm đào tạo nghề quy mô lớn.

Những cơ sở đào tạo kỹ thuật - công nghệ với hàng chục nghìn sinh viên tạo nên nền tảng cho học tập liên tục, nghiên cứu ứng dụng và kết nối chặt chẽ với thị trường lao động.

"Chính sự liên thông giữa đào tạo - nghiên cứu - ứng dụng này đã hình thành một mạng lưới học tập mở, giúp người học liên tục cập nhật tri thức mới trong kỷ nguyên số", TS Tân nói.

TS Lê Duy Tân cùng sinh viên trao đổi.

Một trụ cột quan trọng khác là chuyển đổi số trong giáo dục. Thành phố đã triển khai nhiều nền tảng công nghệ phục vụ học tập và quản lý, hướng tới số hóa học liệu, tổ chức học tập trực tuyến và xây dựng hệ thống dữ liệu học tập.

Điều này cho phép người học tiếp cận tri thức linh hoạt hơn, vượt ra ngoài giới hạn của lớp học truyền thống, đồng thời tạo tiền đề để cá nhân hóa việc học theo năng lực và nhu cầu.

TS Lê Duy Tân cho hay, chính sự hội tụ của ba yếu tố: quy mô - đa dạng - số hóa là tài sản lớn để TPHCM hiện thực hóa khát vọng trở thành thành phố học tập toàn cầu, nơi mọi người dân đều có cơ hội học tập suốt đời và hòa nhập vào nền giáo dục quốc tế.

Nhìn về nhiệm kỳ mới của thành phố, TS Lê Duy Tân kỳ vọng TPHCM sẽ tập trung xây dựng một hệ sinh thái liên thông giữa giáo dục - nghiên cứu - đổi mới sáng tạo.

Trong đó, việc hình thành các trung tâm nghiên cứu ứng dụng về AI, IoT, dữ liệu lớn và kỹ thuật số là hết sức quan trọng. Những trung tâm này không chỉ phục vụ nghiên cứu mà còn kết nối trực tiếp với doanh nghiệp, tạo ra các giải pháp ứng dụng cho thực tiễn.

TS Tân hướng dẫn sinh viên nghiên cứu.

Bên cạnh đó, thành phố cần đẩy mạnh chính sách thu hút nhân lực quốc tế, tạo điều kiện cho các nhà khoa học, chuyên gia cao cấp đến làm việc và hợp tác lâu dài.

Đồng thời, các quỹ hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo cho sinh viên, nghiên cứu sinh, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ sẽ góp phần hình thành đội ngũ nhân lực có khả năng cạnh tranh khu vực và toàn cầu.

"Tôi tin rằng nếu nhiệm kỳ mới tập trung vào xây dựng một hệ sinh thái mở, linh hoạt, đổi mới và kết nối toàn cầu thì giáo dục và nghiên cứu của TPHCM sẽ không chỉ phát triển nội lực mà còn trở thành điểm đến hấp dẫn cho nhân lực chất lượng cao, đưa thành phố vươn tầm ra quốc tế", TS Lê Duy Tân kỳ vọng.

Khát vọng hội nhập dài hạn

Từ góc nhìn giáo dục phổ thông, ThS Võ Minh Nghĩa - Tổ trưởng Ngữ văn, Trường THPT Nguyễn Du (phường Hòa Hưng, TPHCM) cho rằng, việc sáp nhập không chỉ đặt ra thách thức về tổ chức mà còn mở ra cơ hội để làm mới toàn diện hệ thống giáo dục, hướng tới mục tiêu hội nhập và phát triển bền vững.

Theo ThS Võ Minh Nghĩa, một trong những yêu cầu quan trọng là sớm ổn định các chính sách chuyên môn, đặc biệt ở những nội dung tác động trực tiếp đến tâm lý giáo viên như tuyển sinh đầu cấp hay tổ chức các kỳ thi, hội thi.

Sự thống nhất trong điều hành sẽ giúp đội ngũ nhà giáo an tâm công tác, từ đó tập trung cho nhiệm vụ cốt lõi là dạy học và giáo dục học sinh.

ThS Võ Minh Nghĩa - Tổ trưởng Ngữ văn, Trường THPT Nguyễn Du (phường Hòa Hưng, TPHCM). Ảnh: NVCC.

Bên cạnh đó, để không tạo áp lực không cần thiết cho giáo viên, ngành giáo dục cần có sự linh hoạt trong tổ chức hoạt động chuyên môn, tính toán yếu tố địa lý khi triển khai các kỳ thi, hội thi hay công tác hành chính.

ThS Nghĩa cho biết chỉ khi giáo viên không cảm thấy bị "quá tải" vì khoảng cách hay di chuyển, tâm lý mới ổn định và sẵn sàng đồng hành cùng những đổi mới.

Ở chiều ngược lại, chính đội ngũ giáo viên cũng cần chủ động thích nghi. Trong bối cảnh mới, mỗi thầy cô không chỉ là người truyền đạt tri thức mà còn là chỗ dựa tinh thần cho học sinh, giúp các em nhìn nhận quá trình sáp nhập và tinh gọn bộ máy như một cơ hội phát triển, một "kỷ nguyên vươn mình" của đất nước.

Thầy Võ Minh Nghĩa trong giờ lên lớp. Ảnh: NVCC.

Ngoài ra, ThS Nghĩa còn nhấn mạnh vai trò của việc tự học, mở rộng giao lưu và đổi mới phương pháp giảng dạy.

Khi không gian giáo dục được mở rộng, giáo viên cần chủ động tìm hiểu chương trình, chính sách của các địa phương trước đây, đồng thời nâng cao kỹ năng công nghệ thông tin và ngoại ngữ, đây là những năng lực nền tảng của người thầy trong xu thế toàn cầu hóa.

"Đặc biệt, việc sáp nhập tạo điều kiện để tinh hoa giáo dục của mỗi địa phương tụ hội về, người giáo viên cần tranh thủ điều này để học hỏi và không ngừng nâng cao trình độ chuyên môn. Người học trò giỏi chỉ được tạo nên từ người thầy giỏi", ThS Nghĩa cho hay.

Khi người thầy không ngừng làm mới mình, chất lượng giáo dục phổ thông sẽ được nâng lên, góp phần tạo nền móng vững chắc cho khát vọng xây dựng "thành phố học tập toàn cầu".

Hồ Phúc - Thùy Linh