Khi chuyển đổi số trở thành 'đòn bẩy' giảm nghèo ở Hậu Lộc, Thanh Hóa

Cán bộ xã Hậu Lộc hướng dẫn người dân cài đặt và sử dụng các ứng dụng số phục vụ đời sống và sản xuất.

Nằm trong lộ trình xây dựng xã nông thôn mới nâng cao, xã Hậu Lộc xác định chuyển đổi số không chỉ là nhiệm vụ của chính quyền mà phải đi vào thực chất đời sống Nhân dân. Việc ứng dụng nền tảng số vào sản xuất, sinh hoạt được xem là “đòn bẩy” quan trọng giúp người dân thay đổi tư duy, phương thức làm ăn, từng bước thoát nghèo một cách chủ động.

TỪ “XA LẠ” KINH TẾ SỐ ĐẾN CHỦ ĐỘNG TÌM SINH KẾ

Thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp nhằm tinh gọn bộ máy, mở rộng không gian phát triển, xã Hậu Lộc được thành lập trên cơ sở sáp nhập toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của các xã Thuần Lộc, Mỹ Lộc, Lộc Sơn và thị trấn Hậu Lộc. Với vị trí trung tâm của vùng, địa phương có nhiều tiềm năng để phát triển kinh tế – xã hội. Tuy nhiên, do địa bàn rộng, dân số đông, toàn xã hiện còn 90 hộ nghèo, chiếm 1,04%; 179 hộ cận nghèo, chiếm 2,08% dân số, đặt ra yêu cầu cấp thiết về các giải pháp giảm nghèo bền vững.

Xác định hộ nghèo, cận nghèo là nhóm đối tượng cần được quan tâm hỗ trợ để ổn định cuộc sống và thu hẹp khoảng cách với mặt bằng chung, xã Hậu Lộc đã chú trọng công tác giảm nghèo theo hướng thay đổi hành vi, nhận thức, trong đó chuyển đổi số và truyền thông giảm nghèo thông tin được coi là giải pháp then chốt.

Nếu như trước đây, khái niệm “kinh tế số” còn khá xa lạ với nhiều người dân, đặc biệt là các hộ nghèo, cận nghèo, thì nay việc sử dụng điện thoại thông minh để cập nhật thông tin thị trường, học hỏi kỹ thuật sản xuất đã dần trở nên quen thuộc ở xã Hậu Lộc.

Gia đình bà Vũ Thị Dược, ở thôn La Mát, từng là hộ nghèo nhiều năm liền. Loay hoay tìm hướng phát triển kinh tế nhưng thiếu thông tin, thiếu vốn, cuộc sống gia đình gặp nhiều khó khăn. Bước ngoặt đến khi bà Dược được địa phương tuyên truyền, hướng dẫn tham gia các nhóm Zalo sinh hoạt chung của xã, thôn. Từ đây, bà có điều kiện tiếp cận các mô hình trồng trọt, chăn nuôi hiệu quả, các kinh nghiệm sản xuất được chia sẻ thường xuyên trên nền tảng số.

Cùng với việc được xã bảo lãnh, hỗ trợ tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi 100 triệu đồng, bà Dược mạnh dạn đầu tư phát triển mô hình kinh tế trang trại tổng hợp. Gia đình vừa chăn nuôi gia cầm, vừa triển khai mô hình cá – lúa, đồng thời mua thêm máy làm đậu phụ để đa dạng hóa nguồn thu. Nhờ thường xuyên cập nhật thông tin, áp dụng tiến bộ khoa học – kỹ thuật vào sản xuất, mô hình của gia đình bà ngày càng phát huy hiệu quả.

Hiện nay, trang trại của gia đình bà Dược duy trì 2.000 con vịt đẻ, 4.500 con gà thịt, 1,5 ha ao cá và 2,2 ha lúa, cho thu nhập hàng trăm triệu đồng mỗi năm. Nguồn thu ổn định không chỉ giúp gia đình trả hết nợ mà còn chính thức thoát nghèo, từng bước vươn lên khá giả.

Chia sẻ về sự thay đổi này, bà Dược cho biết: “Nhờ được hỗ trợ thông tin, gia đình tôi biết cách lên mạng tìm hiểu các mô hình kinh tế phù hợp, lựa chọn cây trồng, vật nuôi có tiềm năng. Chúng tôi còn sử dụng Zalo, Facebook để kết nối trực tiếp với khách hàng, tiêu thụ sản phẩm thuận lợi hơn, hiệu quả kinh tế vì thế cũng cao hơn trước rất nhiều”.

PHỦ SÓNG CÔNG NGHỆ, THU HẸP “VÙNG LÕM” THÔNG TIN

Không chỉ riêng gia đình bà Dược, nhiều hộ dân trên địa bàn xã Hậu Lộc đã từng bước thay đổi tư duy sản xuất nhờ tiếp cận công nghệ số. Để tạo điều kiện cho người dân thuận lợi tiếp cận và sử dụng công nghệ, xã Hậu Lộc đã phối hợp với các doanh nghiệp viễn thông phủ sóng mạng 4G và 5G đến 100% khu vực dân cư.

Tỷ lệ hộ gia đình sử dụng internet cáp quang tăng nhanh, tạo nền tảng để các dịch vụ công trực tuyến, y tế và giáo dục số đến gần hơn với người dân. Chính quyền xã tích cực hướng dẫn cài đặt và sử dụng các ứng dụng thiết yếu như VNeID, nền tảng thanh toán không dùng tiền mặt. Việc chi trả tiền điện, nước, nhận trợ cấp an sinh xã hội qua tài khoản ngân hàng không chỉ tiết kiệm thời gian mà còn bảo đảm công khai, minh bạch, góp phần nâng cao hiệu quả các chính sách giảm nghèo.

Người dân xã Hậu Lộc trao đổi kinh nghiệm sản xuất, tiêu thụ nông sản qua các nhóm Zalo cộng đồng.

Thực tiễn cho thấy, khi được tiếp cận với kho thông tin phong phú từ môi trường số, người dân có thêm “công cụ” để chủ động tìm kiếm cơ hội phát triển kinh tế, giảm dần tâm lý trông chờ, ỷ lại vào hỗ trợ trực tiếp từ Nhà nước.

Xã Hậu Lộc hiện có hơn 33.300 người sinh sống tại 41 thôn. Với quy mô dân số lớn và địa bàn rộng, việc xóa bỏ các “vùng lõm” thông tin được địa phương xác định là nhiệm vụ trọng tâm trong quá trình chuyển đổi số gắn với giảm nghèo bền vững.

Thời gian qua, xã đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, trong đó chú trọng nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ làm công tác thông tin, truyền thông ở cơ sở. Năm 2025, UBND xã tổ chức một lớp tập huấn cho khoảng 100 đại biểu là cán bộ cấp xã, bí thư chi bộ, trưởng thôn và cán bộ các tổ chức đoàn thể. Qua tập huấn, mỗi học viên trở thành một “cầu nối” đưa thông tin, tri thức đến với người dân, đặc biệt là hộ nghèo, cận nghèo.

Nội dung tập huấn tập trung vào kỹ năng lựa chọn, khai thác các kênh thông tin chính thống, an toàn; sử dụng điện thoại thông minh; tra cứu dịch vụ công trực tuyến; cập nhật thông tin giá cả thị trường, thời tiết và kỹ thuật nông nghiệp. Đồng thời, cán bộ thôn được hướng dẫn cách lồng ghép nội dung truyền thông giảm nghèo thông tin vào sinh hoạt cộng đồng, qua đó khơi dậy tinh thần tự lực, vươn lên trong Nhân dân.

Theo Bí thư chi bộ, Trưởng thôn Trung Thắng Hoàng Văn Bình, các lớp tập huấn đã giúp đội ngũ cán bộ cơ sở tự tin hơn trong công tác tuyên truyền. “Cán bộ thôn được trang bị thêm kiến thức, kỹ năng để đưa chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đến với Nhân dân, nhất là các hộ nghèo, cận nghèo; đồng thời hướng dẫn người dân chủ động tìm kiếm phương thức sản xuất hiệu quả thông qua các phương tiện truyền thông và nền tảng số”, ông Bình cho biết.

Song song với nâng cao năng lực con người, xã Hậu Lộc còn đầu tư hệ thống truyền thanh cơ sở theo hướng đồng bộ, hiện đại. Toàn xã hiện có hơn 100 cụm loa truyền thanh, bảo đảm thông tin được truyền tải kịp thời đến người dân, đặc biệt là các hộ yếu thế. Thông qua đó, người dân nắm bắt kịp thời các mô hình sản xuất phù hợp, mạnh dạn áp dụng tiến bộ kỹ thuật, tổ chức sản xuất theo nhu cầu thị trường, từng bước hình thành chuỗi giá trị từ sản xuất đến tiêu thụ, nâng cao thu nhập và chất lượng cuộc sống.

Nguyễn Thuấn