Khi doanh nghiệp Quảng Ninh lớn cùng thành phố

Cảng Cái Lân, Quảng Ninh. Ảnh: Hoàng Anh

Những dòng vốn đầu tư đang chảy mạnh vào Quảng Ninh không chỉ làm thay đổi diện mạo kinh tế địa phương mà còn kéo theo sự dịch chuyển trong cách doanh nghiệp nhìn về thị trường, đầu tư và tổ chức hoạt động. Khi Quảng Ninh chính thức bước sang mô hình thành phố, không gian kinh doanh được mở rộng, còn yêu cầu về năng lực quản trị, chất lượng vận hành và khả năng tham gia vào các chuỗi cung ứng lớn cũng cao hơn.

Tháng 6/2026, Công ty TNHH Long Đại Thắng khởi công Cụm công nghiệp Hoành Bồ 1 tại xã Thống Nhất với tổng vốn hơn 1.400 tỷ đồng, quy mô hơn 72ha, gồm hệ thống giao thông, cấp điện, cấp nước, xử lý nước thải, thông tin liên lạc, phòng cháy chữa cháy và các dịch vụ tiện ích phục vụ hoạt động sản xuất.

Với Long Đại Thắng, dự án đánh dấu bước mở rộng từ năng lực xây dựng và thi công sang phát triển hạ tầng công nghiệp. Từ kinh nghiệm triển khai các công trình dân dụng, nhà công nghiệp và hạ tầng kỹ thuật, doanh nghiệp đang trực tiếp đầu tư một không gian sản xuất quy mô lớn, hướng tới thu hút thêm các cơ sở sản xuất vào khu vực phía tây Hạ Long.

Đặt trong quy hoạch phát triển công nghiệp của Quảng Ninh, Hoành Bồ 1 nằm trên trục mở rộng không gian sản xuất về phía tây Hạ Long. Trong khi Quảng Yên hình thành cực công nghiệp gắn với cảng biển và logistics, khu vực Hoành Bồ có thêm dư địa để phát triển các cụm công nghiệp phục vụ sản xuất, chế biến, chế tạo và các ngành công nghiệp hỗ trợ.

Những dự án như Hoành Bồ 1 vì thế tạo thêm tầng hạ tầng cho mạng lưới sản xuất của Quảng Ninh, bên cạnh hệ thống khu công nghiệp đã hình thành tại Quảng Yên, Hải Hà, Móng Cái và các địa bàn khác.

Thay vì chỉ gia tăng số lượng doanh nghiệp và thu hút nhiều nhà đầu tư mới vào địa phương, thành phố Quảng Ninh đang hình thành thêm những doanh nghiệp đủ năng lực đầu tư, mở rộng quy mô và cùng phát triển hệ sinh thái doanh nghiệp tại địa phương.

Tính đến giữa tháng 9/2026, Quảng Ninh có trên 13.700 doanh nghiệp đang hoạt động. Từ đầu năm, thành phố có 2.700 doanh nghiệp và đơn vị trực thuộc thành lập mới, tổng vốn đăng ký 33.186 tỷ đồng, cùng 925 doanh nghiệp và đơn vị trực thuộc đăng ký hoạt động trở lại.

Những con số này diễn ra trong bối cảnh Quảng Ninh đang đồng thời mở thêm quỹ đất công nghiệp, phát triển cảng biển, logistics và chuẩn bị các điều kiện để tổ chức lại không gian kinh tế trên quy mô toàn thành phố.

Riêng hệ thống khu công nghiệp đã có 27 khu nằm trong quy hoạch được phê duyệt. Trong đó, 11 khu đã được chấp thuận chủ trương đầu tư, cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư và thành lập, tổng diện tích khoảng 6.299ha; tám khu đã đi vào hoạt động.

Khi các không gian sản xuất dần được lấp đầy, cơ hội cho doanh nghiệp tư nhân cũng mở rộng theo chuỗi, từ xây dựng hạ tầng, cung ứng linh kiện, vận tải, kho bãi đến các dịch vụ kỹ thuật cho nhà máy.

Quảng Yên đang hình thành một cực sản xuất gắn với cảng biển và logistics, trong khi không gian công nghiệp tiếp tục mở rộng về phía tây Hạ Long. Cùng với thương mại, dịch vụ và du lịch tại Hạ Long, Vân Đồn và Móng Cái, các khu vực này tạo thêm thị trường cho nhau, kéo theo nhu cầu về hạ tầng, sản xuất, vận tải, kho bãi và dịch vụ hỗ trợ.

Quảng Ninh trong dòng chảy sản xuất toàn cầu

Bên cạnh dòng vốn nội địa, sự hiện diện của các tập đoàn sản xuất lớn đang tạo thêm động lực cho quá trình mở rộng hệ sinh thái công nghiệp của Quảng Ninh.

Thuộc Tập đoàn TCL, Tonly Việt Nam đã triển khai nhà máy thứ tư tại Khu công nghiệp Đông Mai, tiếp tục mở rộng quy mô sản xuất điện tử tại Quảng Ninh. Dự án mới có vốn đầu tư khoảng 70 triệu USD, nâng tổng vốn của Tonly tại Đông Mai lên hơn 300 triệu USD. Khi đi vào hoạt động ổn định, nhà máy có công suất khoảng 19 triệu sản phẩm mỗi năm, bổ sung thêm các dòng sản phẩm công nghệ cao như phụ kiện kính thực tế ảo, thiết bị điều khiển, đồng hồ thông minh và camera.

Sau quá trình vận hành, doanh nghiệp này đã có thêm cơ sở để mở rộng sản phẩm, tổ chức lại năng lực sản xuất và khai thác tốt hơn hệ thống nhân lực, hạ tầng cùng chuỗi cung ứng đã hình thành. Từ một điểm đến đầu tư, Đông Mai đang dần trở thành cứ điểm sản xuất có quy mô khu vực của TCL.

Khu công nghiệp Đông Mai. Ảnh: Hoàng Anh

Sự hiện diện của Tonly nằm trong làn sóng các dự án công nghệ cao đang đồng loạt đi vào vận hành tại Quảng Ninh. Những cái tên như Foxconn, Jinko Solar, Yaskawa, TCL-CSOT, Autoliv, Castem, GSD hay Intelligent Safety đang gia tăng năng lực sản xuất thực tế cho kinh tế địa phương.

Số liệu thống kê cho thấy, ngành công nghiệp chế biến, chế tạo đã hút về gần 217 nghìn tỷ đồng vốn đầu tư trong giai đoạn từ 2021 - 2025, đồng thời tạo ra hơn 30 nghìn việc làm mới.

Sự bùng nổ của các khu công nghiệp kéo theo sự xuất hiện của những nhà đầu tư đòi hỏi tiêu chuẩn sản xuất cực kỳ khắt khe.

Đơn cử như Công ty TNHH Chính xác Boltun Việt Nam bắt đầu sản xuất đại trà từ đầu năm 2026 để cung ứng bu lông, đai ốc và vít tự hãm cho các hãng xe điện lớn tại Mỹ và châu Âu. Trao đổi về quá trình triển khai, ông Jian Pei Shiu, Giám đốc Boltun Việt Nam ghi nhận sự hỗ trợ thiết thực từ chính quyền địa phương trong khâu thủ tục đầu tư, tuyển dụng nhân lực và hải quan. Nhờ đó, dự án đạt mức doanh thu dự kiến khoảng 30 triệu USD ngay trong năm 2026.

Ngay từ thời điểm bật công tắc vận hành, doanh nghiệp này đã ghim chặt vào các chuỗi cung ứng toàn cầu với những tiêu chuẩn kỹ thuật nghiêm ngặt.

Chính môi trường sản xuất đó đang định hình lại không gian kinh tế, mở ra dư địa để các doanh nghiệp Việt Nam tiến sâu hơn vào chuỗi giá trị. Khi một nhà máy quy mô lớn đi vào hoạt động, nhu cầu về vận tải, kho bãi, bảo trì, xử lý môi trường, đóng gói, suất ăn công nghiệp hay đào tạo nhân lực lập tức phát sinh.

Thực tế cho thấy hệ thống logistics của Quảng Ninh hiện quy tụ 2.387 doanh nghiệp lớn nhỏ, bao gồm cả các chi nhánh và văn phòng đại diện từ tỉnh ngoài với tổng vốn đăng ký khoảng 9.700 tỷ đồng. Riêng trong năm 2025, khối logistics này đóng góp 1.605 tỷ đồng vào ngân sách, tương đương 2,32% tổng thu ngân sách nội địa.

Chính thị trường rộng lớn nằm phía sau mỗi nhà máy đặt ra áp lực buộc các doanh nghiệp trong nước phải tự vận động và nâng cấp chính mình để thích ứng.

Muốn làm nhà cung ứng, các xưởng sản xuất phải tự bỏ vốn đổi mới máy móc và siết chặt quy trình kiểm soát chất lượng. Muốn làm dịch vụ vận tải, các đơn vị logistics phải đầu tư kho bãi thông minh, phương tiện chuyên dụng cùng khả năng kết nối cảng tối ưu. Muốn cung cấp dịch vụ kỹ thuật, đội ngũ nhân sự phải đủ tầm làm việc trong môi trường chuẩn quốc tế.

Toàn bộ quá trình cọ xát ấy tạo nên một lực đẩy tự nhiên, đưa nền kinh tế dịch chuyển từ giai đoạn đếm số lượng doanh nghiệp sang đo lường chất lượng thực tế của từng đơn vị.

Quản trị để lớn lên cùng địa phương

Quy mô đầu tư và hoạt động sản xuất ngày càng lớn cũng đòi hỏi Quảng Ninh phải nâng chất lượng quản trị môi trường kinh doanh. Trong tháng 9/2026, thành phố Quảng Ninh đã tổ chức cuộc đối thoại với cộng đồng doanh nghiệp. Đây là cuộc đối thoại đầu tiên giữa chính quyền thành phố và doanh nghiệp kể từ khi Quảng Ninh chính thức lên thành phố, với hơn 300 đại biểu đại diện cho doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh tham dự.

Tại thời điểm đó, thành phố ghi nhận thu hút đầu tư trong nước ngoài ngân sách gần 183.000 tỷ đồng và FDI trên 1,1 tỷ USD trong chín tháng. Cùng lúc, chính quyền thành phố yêu cầu tiếp tục tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, đẩy nhanh giải ngân đầu tư công, hoàn thành giải phóng mặt bằng các dự án trọng điểm và xử lý những dự án chậm tiến độ để khơi thông nguồn lực.

Lãnh đạo thành phố xác định, khi quy mô đầu tư lớn lên, một điểm nghẽn về thủ tục, đất đai, điện, nhân lực hay logistics đều có thể tác động trực tiếp đến tiến độ của doanh nghiệp.

Trước khi trở thành thành phố, Quảng Ninh đã duy trì nhiều năm ở nhóm dẫn đầu về chất lượng điều hành. Bước sang mô hình mới, địa phương đang chuyển trọng tâm từ cải cách thủ tục sang nâng chất lượng quản trị và thực thi. Tỉnh đã rà soát 1.029 thủ tục hành chính liên quan đến sản xuất kinh doanh, cắt giảm còn 941 thủ tục, trong đó nhiều thủ tục được rút ngắn 37 - 50% thời gian giải quyết.

Ở lĩnh vực logistics, Phó Chủ tịch UBND thành phố Lê Văn Ánh từng trực tiếp chủ trì cuộc đối thoại với doanh nghiệp và yêu cầu tập trung tháo gỡ các vấn đề về kho trung chuyển, kho ngoại quan, cửa khẩu thông minh, chi phí dịch vụ và mặt bằng. Ông cho biết tỉnh sẽ ưu tiên hỗ trợ doanh nghiệp thuê mặt bằng tại các khu, cụm công nghiệp, hỗ trợ chi phí đầu tư nhà xưởng và nghiên cứu các giải pháp giảm chi phí logistics.

Những vấn đề này liên quan trực tiếp đến quyết định đầu tư của doanh nghiệp bởi lẽ tiến độ giải phóng mặt bằng, kết nối kho cảng, thủ tục hải quan được xử lý thông suốt... là điều mà các nhà đầu tư đặc biệt quan tâm.

Ngoài ra, thành phố Quảng Ninh cũng đang đặt mục tiêu đào tạo mới hơn 200 nghìn lao động trong giai đoạn 2026 - 2030, trong đó hơn một nửa có bằng cấp, chứng chỉ. Các chương trình đào tạo lại cũng hướng vào những năng lực như quản trị doanh nghiệp, quản lý chất lượng, chuyển đổi số, xuất khẩu và phát triển thị trường.