Khi lịch sử bước ra sân khấu học đường

Lịch sử nhìn từ số phận con người

Từ tháng 7 đến tháng 10-2026, Thành Thăng Long thuở ấy (Nhà hát Thế giới Trẻ phối hợp Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh TPHCM thực hiện) đã được đưa đến nhiều cơ sở đào tạo tại TPHCM, như Đại học Kinh tế TPHCM và các trường: Đại học Sư phạm TPHCM, Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch, Đại học Văn hóa TPHCM, Đại học Mở TPHCM, Đại học An ninh Nhân dân,...

Trong tháng 11-2026, vở tiếp tục đến với sinh viên Trường Đại học FPT TPHCM, Trường Đại học Kinh tế - Luật… Ngoài ra, vở còn được diễn tại Nhà văn hóa Sinh viên TPHCM, Nhà hát Trần Hữu Trang để phục vụ học sinh THPT.

Chọn giai đoạn chuyển giao triều đại từ nhà Lý sang nhà Trần cùng số phận bi kịch của Lý Chiêu Hoàng làm trung tâm, vở Thành Thăng Long thuở ấy khai thác những xung đột giữa tình yêu, quyền lực và trách nhiệm trước vận mệnh đất nước.

Theo NSND Giang Mạnh Hà, đạo diễn vở Thành Thăng Long thuở ấy, vở diễn chọn lối tiếp cận không theo cách kể của biên niên sử khô cứng, nhằm giúp học sinh, sinh viên dễ tiếp cận với tác phẩm. Các nhân vật được đặt trong những giằng xé tâm lý, hành động giữa lợi ích chính trị và hạnh phúc cá nhân.

Vở kịch Thành Thăng Long thuở ấy của Nhà hát Thế giới Trẻ - Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh TPHCM thu hút đông học sinh, sinh viên và giáo viên đến xem. Ảnh: THANH HIỆP

Sau khi cùng với học sinh thưởng thức vở diễn, cô Phạm Huệ, giáo viên Trường THPT Nguyễn An Ninh, nhận xét, vở diễn đã thực sự thu hút từ các em đến cả giáo viên.

“Chúng tôi và học sinh đều đã đọc nội dung mà vở khai thác từ sách giáo khoa, trong các sách về lịch sử, biết qua phim ảnh. Nhưng với cách thể hiện dễ hiểu, pha trộn cả những loại hình nghệ thuật gần gũi với giới trẻ, tác phẩm đã chuyển tải sinh động câu chuyện về lịch sử, thu hút được sự quan tâm của người xem, nhất là các em”, cô Phạm Huệ chia sẻ.

Sức hấp dẫn của ngôn ngữ sân khấu

Một trong những thành công về nghệ thuật của Thành Thăng Long thuở ấy là cách dàn dựng tiết chế. Chỉ với 7 diễn viên và hệ thống cảnh trí khá giản lược, vở diễn vẫn tạo được nhiều lớp không gian. Cách xử lý này giúp khán giả tập trung theo dõi những diễn biến tâm lý của các nhân vật.

Đặc biệt, sự xuất hiện của hai nhân vật chép sử với những câu rap, lời bình luận hóm hỉnh là một lựa chọn dàn dựng đáng chú ý. Giữa những lớp kịch nặng về tâm lý, hai nhân vật này tạo ra khoảng nghỉ cần thiết, giúp tiết tấu vở diễn linh hoạt hơn.

Rap được đưa vào câu chuyện lịch sử không chỉ để tạo tính hài mà còn góp phần rút ngắn khoảng cách giữa sân khấu và người xem hôm nay. Sự đan xen giữa chất liệu truyền thống và cách thể hiện hiện đại cho thấy nỗ lực làm mới ngôn ngữ sân khấu mà không làm mất đi tính nghiêm túc của đề tài.

Điểm khó khăn nhất của chương trình từ đối tượng khán giả học sinh. Họ thường ít có trải nghiệm xem kịch, chưa quen với ngôn ngữ ước lệ hoặc những lớp đối thoại mang tính chính luận, triết lý. Do đó, nếu chỉ tái hiện sự kiện và truyền đạt kiến thức, vở diễn khó tạo được sức hút lâu dài.

Thành Thăng Long thuở ấy đã cho thấy những nỗ lực tìm hướng tiếp cận với người trẻ thông qua những câu chuyện giàu cảm xúc, có tính giải trí và hơn hết là khả năng gợi mở suy nghĩ. Từ sự thích thú với một câu rap, một nhân vật hài hước, khán giả trẻ dần quan tâm hơn đến câu chuyện của những nhân vật lịch sử.