Khi 'nhớ nhớ - quên quên' không còn là chuyện bình thường
Hỏi: Gần đây, mẹ tôi thường xuyên than phiền về tình trạng hay quên, dễ nhầm lẫn những việc mới xảy ra, thậm chí lúng túng với các công việc vốn rất quen thuộc. Tuy nhiên, bà cho rằng đây chỉ là biểu hiện lão hóa bình thường nên không đi khám.
Xin bác sĩ cho biết, trong những trường hợp nào tình trạng “nhớ nhớ - quên quên” được xem là dấu hiệu đáng lo ngại và cần được thăm khám sớm? - Nguyễn Văn Mạnh (phường Ba Đình, Hà Nội)
Đáp: Ở người cao tuổi, tình trạng suy giảm trí nhớ nhẹ, thoáng qua có thể là một phần của quá trình lão hóa sinh lý. Tuy nhiên, khi sự suy giảm này vượt quá giới hạn bình thường và bắt đầu ảnh hưởng rõ rệt đến tư duy, trí nhớ, ngôn ngữ, khả năng định hướng, giải quyết vấn đề cũng như việc thực hiện các hoạt động sinh hoạt hằng ngày, đó có thể là dấu hiệu của rối loạn nhận thức.
Rối loạn nhận thức ở người cao tuổi thường được chia thành hai mức độ. Ở giai đoạn rối loạn nhận thức nhẹ, người bệnh vẫn có thể sinh hoạt tương đối độc lập nhưng đã xuất hiện sự suy giảm rõ rệt ở một hoặc nhiều lĩnh vực như trí nhớ, ngôn ngữ, khả năng tập trung hoặc lập kế hoạch. Mức độ nặng hơn là rối loạn nhận thức nặng, hay còn gọi là sa sút trí tuệ. Đây là tình trạng suy giảm nghiêm trọng và kéo dài, tác động sâu sắc đến trí nhớ, tư duy, ngôn ngữ cũng như khả năng tự chăm sóc của người bệnh.
Điểm khác biệt quan trọng giữa lão hóa bình thường và rối loạn nhận thức nằm ở mức độ suy giảm và mức độ ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày. Người cao tuổi khỏe mạnh đôi khi có thể quên tên người quen hoặc vị trí để đồ, nhưng thường nhớ lại sau đó và không làm xáo trộn cuộc sống. Ngược lại, rối loạn nhận thức thường biểu hiện bằng tình trạng quên xảy ra thường xuyên, khó ghi nhớ thông tin mới, lúng túng khi thực hiện các công việc quen thuộc, thậm chí nhầm lẫn về thời gian, địa điểm hoặc đi lạc ở những nơi vốn rất quen...
Chẩn đoán sớm giúp nâng cao hiệu quả can thiệp, làm chậm quá trình tiến triển và giảm nguy cơ chuyển sang sa sút trí tuệ. Đồng thời, người bệnh có thể duy trì khả năng tự lập lâu hơn, giảm gánh nặng chăm sóc cho gia đình và xã hội. Khi người cao tuổi xuất hiện tình trạng suy giảm trí nhớ kéo dài, ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày hoặc kèm theo thay đổi về hành vi, cảm xúc, gia đình không nên chủ quan mà cần đưa người bệnh đi khám chuyên khoa để được đánh giá và theo dõi kịp thời.
Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Thị Phương Mai
(Viện Sức khỏe Tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai)
