Khi truyền thống bước vào không gian số
Ở khu tái định cư Cu Vai, xã Hạnh Phúc, diện tích đất sản xuất thu hẹp khiến nhiều gia đình phải tính lại cách mưu sinh. Từ củ khoai sọ, con gà nuôi tại nhà đến dịch vụ homestay, người dân đang tìm thêm nguồn thu bằng cách đón khách đến bản và giới thiệu sản vật trên Facebook, TikTok. Việc học cách tìm người mua đang trở thành một phần trong quá trình ổn định cuộc sống ở nơi ở mới.
Tìm thêm thu nhập từ những gì sẵn có
Có khoai lang thì bán khoai lang, có khoai sọ thì bán khoai sọ, nhà nuôi gà có thể bán gà ngay tại nhà, đó là cách anh Mùa A Chua, người dân thôn Cu Vai, vận động bà con bắt đầu bằng những thứ mình sẵn có để cùng làm du lịch. Anh cũng mong bà con cùng giữ gìn đường làng, nhà cửa sạch sẽ để có thêm du khách tìm đến.

Khu tái định cư Cu Vai, xã Hạnh Phúc, tỉnh Lào Cai.
Cách nơi ở hiện nay chừng 2 km là triền đồi từng có những nếp nhà của người Mông bản Cu Vai. Do nơi ở cũ tiềm ẩn nguy cơ sạt lở, tỉnh đã vận động bà con chuyển đến khu tái định cư an toàn hơn. Cu Vai hiện có 33 hộ với hơn 260 nhân khẩu. Người dân quen gọi bản là “chòm”, bởi những nếp nhà nằm san sát, quây quần thành xóm.
Ở nơi ở mới, diện tích đất sản xuất thu hẹp, trong khi nương rẫy và chăn nuôi vốn là nguồn sống chính của nhiều gia đình. Nhờ các chính sách hỗ trợ và việc tuyên truyền, vận động, bà con đồng thuận, chủ động tiếp cận nguồn vốn vay để phát triển sản xuất. Người dân trồng ngô thay lúa nương kém hiệu quả, gieo cấy lúa nước, trồng cây ăn quả, chăn nuôi đại gia súc, gia cầm. Mỗi thay đổi trong cách trồng trọt, chăn nuôi đều gắn với bài toán sử dụng đất và nguồn lực của từng hộ.

Điểm check-in tại nhà anh Mùa A Chua là một cách đón khách, góp phần mở thêm cơ hội bán sản vật tại nhà cho người dân thôn Cu Vai.
Câu chuyện anh Chua đặt ra nằm ở khâu tiếp theo. Khi đã có củ khoai, con gà, làm thế nào để bán được ngay tại bản? Theo cách anh gợi mở, mỗi nhà có thể góp vào hoạt động du lịch theo khả năng của mình: hộ có điều kiện có thể đón khách lưu trú; hộ khác có thể bán khoai, bán gà. Như vậy, cơ hội có thêm thu nhập từ người ghé bản có thể đến với cả những gia đình chưa đủ điều kiện làm homestay.
Đưa sản vật đến người chưa từng ghé bản
Với cách bán tại nhà, người mua thường là khách đã đến Cu Vai. Họ có thể nhìn tận mắt củ khoai, hỏi trực tiếp người bán. Còn trên Facebook, TikTok hay qua một buổi livestream, người dân có thể giới thiệu sản vật với cả những người chưa từng đặt chân đến bản. Khoảng cách giữa người trồng và người mua vì thế có thể rút ngắn ngay từ lúc họ biết đến sản phẩm.

Vợ chồng anh Mùa A Chua, thôn Cu Vai, xã Hạnh Phúc, livestream bán hàng.
Bán hàng qua màn hình cũng đòi hỏi bà con học thêm một việc. Những gì khách có thể nhìn, hỏi và tự tìm hiểu khi đến tận nhà, người bán cần chủ động giới thiệu rõ ràng trên mạng. Nhà có loại khoai nào? Sản vật từ đâu? Người mua có thể liên hệ ra sao? Một buổi phát trực tiếp có thể giúp nhiều người biết đến sản vật, còn cơ hội bán được hàng phụ thuộc vào việc người xem có đủ thông tin để quyết định mua hay không.
Ở Cu Vai, bà con có thể bắt đầu từ quy mô sản xuất của từng gia đình. Với hộ có ít đất, lượng sản vật dành để bán có thể thay đổi theo vụ. Giới thiệu đúng thứ đang có, bán phù hợp với khả năng của nhà mình là cách để việc tìm khách trên mạng gắn với nhịp sản xuất ở bản. Khi ấy, câu chuyện bán khoai, bán gà mà anh Chua nói tới có thể tiếp nối từ cửa nhà lên màn hình điện thoại.
Giữ nếp bản trong cách làm du lịch
Ông Hoàng Đình Thuận, chủ homestay A Hùng, xã Hạnh Phúc góp ý rằng những gì thuộc về truyền thống cần được gìn giữ, bảo vệ. Điều ông mong ở lớp trẻ Cu Vai là chịu khó học hỏi thêm, đổi mới cách nghĩ và cách làm du lịch để bản ngày một phát triển. Ý kiến của ông gợi ra một câu hỏi từ chính công việc đón khách và giới thiệu Cu Vai trên mạng: Người dân muốn khách biết gì về nơi mình sống?

Du khách trải nghiệm nếp sinh hoạt của người Mông tại thôn Cu Vai, xã Hạnh Phúc.
Từ câu chuyện của anh Chua, câu trả lời có thể bắt đầu ở những điều gần gũi. Đó là căn nhà nơi bà con sinh sống, khoai do gia đình trồng, gà do gia đình nuôi và con đường chung được các hộ cùng giữ gìn.
Với khách đến bản, đó là những gì có thể gặp trong một chuyến đi. Với người biết đến Cu Vai qua mạng, đó là những chi tiết giúp họ hình dung sản vật gắn với đời sống của người làm ra nó như thế nào.

Du khách ghi hình sinh hoạt thường ngày của người Mông ở thôn Cu Vai, xã Hạnh Phúc.
Ông Mùa A Vênh, Bí thư Chi bộ thôn Cu Vai cho biết địa phương tiếp tục vận động người dân phát triển du lịch. Ông kỳ vọng việc mở homestay sẽ tạo thêm cơ hội cho bà con.
Từ hướng làm du lịch mà ông Vênh nêu đến cách bán sản vật tại nhà mà anh Chua đề xuất, mỗi hộ có thể cân nhắc một phần việc phù hợp với điều kiện của mình. Việc giữ đường làng sạch sẽ như anh Chua mong muốn cũng là phần việc bà con có thể cùng làm, dù mỗi nhà chọn một cách tham gia khác nhau.

Du khách dùng bữa tại thôn Cu Vai, xã Hạnh Phúc, trong chuyến trải nghiệm du lịch cộng đồng.
Chuyển đến nơi an toàn hơn đã giải quyết một nỗi lo lớn của người Cu Vai. Bài toán tiếp theo là tạo nguồn thu phù hợp với quỹ đất và sức lao động của từng gia đình. Du lịch cộng đồng mở thêm cơ hội ngay ở bản, còn Facebook, TikTok và livestream mở thêm đường để sản vật tìm đến người mua. Hiệu quả của những cách làm ấy sẽ được nhìn thấy qua việc khách có tìm đến, sản vật có bán được và bà con có thêm thu nhập từ công sức của mình hay không.
Từ củ khoai sọ nương trong câu chuyện của anh Mùa A Chua có thể thấy sự thay đổi ở Cu Vai bắt đầu ngay trong mỗi nếp nhà. Người dân vẫn làm nương, chăn nuôi, đồng thời học thêm cách đón khách và tìm người mua. Khi sản vật của một gia đình được biết đến ngoài phạm vi bản, kinh nghiệm sản xuất lâu nay của bà con có thêm cơ hội trở thành nguồn thu ở nơi ở mới.
Nguồn Lào Cai: https://baolaocai.vn/khi-truyen-thong-buoc-vao-khong-gian-so-post914875.html

