Khi vệ tinh trở thành mục tiêu trong cạnh tranh quân sự trên không gian

Ngày 14-9, Bộ trưởng Không quân Mỹ Troy Meink lần đầu công khai xác nhận Mỹ đã triển khai các “vũ khí kiểm soát không gian” trên quỹ đạo, có khả năng bảo vệ lực lượng Mỹ trước những hành động thù địch.

Tuy nhiên, Washington không công bố loại vũ khí, số lượng hay thời điểm đưa các hệ thống này lên quỹ đạo.

Tên lửa đẩy Falcon 9 mang theo 60 vệ tinh Starlink của SpaceX rời bệ phóng tại Trạm không quân Mũi Canaveral, bang Florida (Mỹ). Ảnh: AP/TTXVN

Việc Mỹ công khai thông tin trên diễn ra trong bối cảnh Mỹ, Trung Quốc và Nga đều đang phát triển các năng lực có thể tác động đến hệ thống không gian của đối phương.

Một vệ tinh cũng không nhất thiết phải bị phá hủy hoàn toàn mới mất khả năng thực hiện nhiệm vụ. Việc gây nhiễu hoặc làm gián đoạn tín hiệu có thể ảnh hưởng đến liên lạc và truyền dữ liệu, trong khi các cuộc tấn công mạng có thể nhằm vào hệ thống điều khiển hoặc những thành phần trên mặt đất liên quan đến hoạt động của vệ tinh.

Mỹ và Trung Quốc đang phát triển các phương tiện trong không gian có khả năng cơ động, tiếp cận và thực hiện các thao tác với những phương tiện khác trên quỹ đạo. Nga cũng được cho là đang phát triển các năng lực có thể tác động đến hệ thống vệ tinh.

Tháng 6-2026, máy bay vũ trụ không người lái Thần Long của Trung Quốc đã triển khai một vệ tinh nhỏ tại khu vực quỹ đạo có nhiều vệ tinh thương mại và quân sự.

Mỹ cũng đang phát triển các phương tiện có khả năng cơ động trên quỹ đạo. Những năng lực này cho phép vệ tinh thực hiện các hoạt động tiếp cận và kiểm tra phương tiện khác, đồng thời có thể được sử dụng trong nhiều mục đích khác nhau.

Không chỉ phát triển các phương tiện trên quỹ đạo, Mỹ còn tăng cường khả năng gây gián đoạn hoạt động của vệ tinh từ mặt đất.

Tháng 6-2026, Lực lượng Không gian Mỹ đưa vào sử dụng hệ thống tác chiến điện từ Meadowlands do L3Harris phát triển. Hệ thống sử dụng các thiết bị tần số vô tuyến đặt trên mặt đất để gây gián đoạn liên lạc vệ tinh.

Hiệp ước Không gian Vũ trụ năm 1967 cấm đưa vũ khí hạt nhân và các loại vũ khí hủy diệt hàng loạt khác lên quỹ đạo, đồng thời cấm sử dụng Mặt Trăng và các thiên thể khác cho mục đích quân sự. Tuy nhiên, hiệp ước không thiết lập lệnh cấm đối với mọi loại vũ khí thông thường trên quỹ đạo.

Trong bối cảnh các lực lượng quân sự ngày càng phụ thuộc vào vệ tinh, khả năng bảo vệ những hệ thống này và làm gián đoạn năng lực không gian của đối phương đang trở thành một phần quan trọng của cạnh tranh quân sự.