Khi yêu lâu, vì sao bớt gần gũi?

Sự quen thuộc và nhịp sống bận rộn có thể khiến các cặp đôi ít dành thời gian cho nhau hơn.

Có một nghịch lý thường xuất hiện trong các mối quan hệ lâu dài rằng hai người càng hiểu nhau, càng thân thuộc, sự gần gũi đối lại giảm dần.

Một nghiên cứu tại Đức theo dõi khoảng 2.500 cặp đôi trong các mối quan hệ lâu dài cho thấy nhu cầu gần gũi của nam và nữ ban đầu khá tương đồng, nhưng thay đổi theo thời gian. Ở nam giới, mức độ này giảm dần; và với nữ giới, sự suy giảm thậm chí diễn ra nhanh hơn. Những kết quả này được nhà báo khoa học Daniel Bergner đề cập khi bàn về những thay đổi trong đời sống của các cặp đôi lâu năm.

Điều đáng chú ý là sự thay đổi không nhất thiết xuất phát từ việc một người còn yêu hay không, theo Vice.

Khi người mình yêu trở nên quá quen thuộc

Mô hình kiểm soát kép (Dual Control Model - DCM) được các nhà nghiên cứu tại Viện Kinsey về Nghiên cứu Giới tính, Giới và Sinh sản (Mỹ) phát triển, cho rằng phản ứng trước sự gần gũi chịu tác động đồng thời của hai hệ thống: một bên thúc đẩy, một bên kìm hãm.

Những yếu tố tạo hứng thú có thể tác động đến "chân ga", từ được Viện Kinsey ví von thể hiện yếu tố thúc đẩy sự hứng thú; trong khi căng thẳng, lo lắng, mệt mỏi hoặc những chuyện chưa được giải quyết lại giống như "chân phanh", yếu tố ức chế sự hứng thú.

Trong đời sống của một cặp đôi lâu năm, có không ít thứ dễ đạp vào chiếc phanh đó. Một ngày làm việc kéo dài. Con cái cần chăm sóc. Việc nhà chưa xong. Một cuộc tranh cãi vẫn chưa được giải quyết. Sáng hôm sau phải dậy sớm. Điện thoại liên tục báo tin nhắn công việc.

Một người vẫn có thể thấy bạn đời hấp dẫn, nhưng khi người kia tiến lại gần, đầu óc họ đang bận với hàng loạt việc khác.

Chất lượng của mối quan hệ lâu dài được hình thành từ cả những tương tác nhỏ trong đời sống hàng ngày.

Cuốn Mating in Captivity (tạm dịch: Chuyện Yêu trong Môi trường Giam cầm), nhà trị liệu Esther Perel cũng đề cập đến một nghịch lý khác của những mối quan hệ lâu dài là con người cần sự an toàn và thân mật; nhưng sự hấp dẫn đôi khi lại cần cảm giác mới mẻ, tò mò và một khoảng cách nhất định.

Khi sống cùng nhau đủ lâu, hai người có thể biết quá rõ về nhau. Họ biết đối phương sẽ nói gì, thích món nào, thường cáu khi nào và cuối tuần sẽ làm gì. Sự quen thuộc đem lại cảm giác an toàn, nhưng nếu đời sống chung chỉ còn xoay quanh tiền bạc, việc nhà, công việc và lịch trình gia đình, hai người dễ nhìn nhau như những người cùng vận hành một cuộc sống hơn là hai cá thể vẫn còn nhiều điều để khám phá.

Nghiên cứu của Amy Muise, nhà nghiên cứu về các mối quan hệ tại Đại học York, cũng đặt trọng tâm vào yếu tố này. Theo bà, sự gắn bó giúp duy trì kết nối, nhưng một mối quan hệ lâu dài vẫn cần "tính khác biệt" - cảm giác mỗi người là một cá thể riêng biệt, có những trải nghiệm và thế giới riêng.

Nói đơn giản, hai người không nhất thiết phải làm mọi thứ cùng nhau.

Một người có thể có nhóm bạn riêng, sở thích riêng hoặc dành thời gian cho một hoạt động mà người kia không tham gia. Khi trở lại bên nhau, họ có thêm những câu chuyện mới, thay vì cả ngày chỉ trao đổi về những việc cần giải quyết trong gia đình.

Sự mới mẻ cũng không nhất thiết phải là một chuyến du lịch đắt tiền hay những màn hẹn hò được lên kế hoạch cầu kỳ. Một quán ăn mới, một lớp học, một chuyến đi ngắn hoặc đơn giản là nhìn thấy bạn đời trong một hoàn cảnh khác cũng có thể tạo ra cảm giác mới. Bởi đôi khi điều biến mất không phải là sự hấp dẫn, mà là cơ hội để hai người nhìn thấy nhau ngoài những vai trò quen thuộc.

Đừng vội nghĩ tình yêu đã thay đổi

Khi một người nhận thấy bản thân ít muốn gần gũi hơn trước, phản ứng đầu tiên thường là tìm một nguyên nhân nằm trong mối quan hệ: "Có phải mình hết yêu?", "Có phải người ấy thay đổi?", hay "Chúng ta có vấn đề gì không?".

Nhưng trước khi đi đến những kết luận đó, các chuyên gia cho rằng nên nhìn rộng hơn vào cách hai người đang sống.

Trong The Seven Principles for Making Marriage Work (tạm dịch: Bảy nguyên tắc giúp hôn nhân thành công), nhà tâm lý học John Gottman tập trung vào những tương tác hàng ngày giữa các cặp đôi. Theo ông, chất lượng của một mối quan hệ không chỉ được quyết định bởi những sự kiện lớn mà còn hình thành từ cách hai người phản ứng với nhau trong những khoảnh khắc rất nhỏ bao gồm có lắng nghe nhau không, có thể hiện sự quan tâm không, có dành thời gian để hiểu thế giới của người kia không.

Điều này đặc biệt đáng chú ý khi cuộc sống chung bước vào giai đoạn quá bận rộn. Hai người có thể vẫn nói chuyện với nhau hàng ngày nhưng phần lớn cuộc trò chuyện chỉ là "Tối nay ăn gì?", "Đón con chưa?", "Mai ai đi chợ?" hoặc "Nhớ thanh toán hóa đơn". Họ giao tiếp liên tục nhưng lại không thực sự kết nối.

Duy trì sở thích và những khoảng thời gian riêng có thể giúp mỗi người có thêm trải nghiệm mới để chia sẻ với bạn đời.

Khi đó, giải pháp không nhất thiết bắt đầu từ việc cố gắng tạo lại cảm xúc của những ngày đầu. Có thể cần bắt đầu từ những thứ ít lãng mạn hơn như ngủ đủ, giảm bớt áp lực, chia lại việc nhà, giải quyết một mâu thuẫn tồn đọng hoặc tạo ra khoảng thời gian mà cả hai không phải đóng vai cha mẹ, nhân viên hay người quản lý gia đình.

Một mối quan hệ cũng cần không gian riêng. Hai người có thể yêu nhau mà không cần biết mọi suy nghĩ, hoạt động hay trải nghiệm của nhau. Khoảng cách vừa đủ đôi khi tạo cơ hội để mỗi người trở lại với những sở thích và bản sắc riêng.

Quan trọng hơn, sự thay đổi này cần được nói ra mà không biến nó thành lời buộc tội.

Một người ít chủ động không đồng nghĩa họ không còn yêu. Ngược lại, người còn lại cảm thấy thiếu kết nối cũng không có nghĩa họ đang đòi hỏi quá nhiều. Hai nhu cầu có thể tồn tại cùng lúc và cần được đưa vào cùng một cuộc trò chuyện.

Thay vì hỏi "Tại sao em không còn như trước?" hoặc "Anh còn yêu em không?", câu hỏi có thể bắt đầu từ những điều cụ thể hơn như "Gần đây chúng ta đang quá mệt vì điều gì?", "Có chuyện gì khiến cả hai xa nhau?", "Lần gần nhất chúng ta thực sự vui vẻ khi ở cạnh nhau là khi nào?"

Nhu cầu gần gũi cũng có thể thay đổi theo tuổi tác, công việc, hoàn cảnh sống và nhiều yếu tố khác. Vì vậy, một giai đoạn ít gần gũi hơn không tự động là dấu hiệu cho thấy một mối quan hệ đang đi đến hồi kết.

Điều đáng chú ý hơn là liệu hai người có còn muốn hiểu điều gì đang xảy ra với nhau hay không. Nếu sự thay đổi kéo dài, gây khó chịu hoặc đi kèm những vấn đề về sức khỏe, thuốc đang sử dụng hay tâm lý, việc trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia cũng có thể giúp xác định nguyên nhân.