Khổ sở 'khai tử' doanh nghiệp: Lỗi do ai?

Tốn hàng chục triệu đồng

Trên các diễn đàn về thuế, kế toán, không ít doanh nghiệp (DN) đang ở trạng thái đã ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế (03) và không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký theo thông báo của cơ quan thuế (06). Các doanh nghiệp đang sốt ruột tìm cách xử lý nghĩa vụ để hoàn tất giải thể sau nhiều năm “đắp chiếu”.

Bà N. - Giám đốc Công ty T.H. ở phường An Lạc, TPHCM - cho biết công ty đang ở trạng thái 06. Cụ thể, năm 2020, bà N. thành lập DN nhưng chưa hoạt động kinh doanh, chưa xuất hóa đơn và hiện tại không nợ thuế.

Nhiều cửa hàng ở TPHCM đóng cửa nhưng không thể đóng mã số hộ kinh doanh.

“Lúc đó dịch COVID-19 ập tới nên tôi cũng buông luôn. Lúc đó chỉ có một người bên cơ quan thuế gọi bảo tôi không hoạt động được thì đóng mã số thuế. Mới đây tôi có đến cơ quan Thuế hỏi về thủ tục giải thể. Sau khi tìm hiểu thủ tục thì được biết chi phí lên tới 60-70 triệu đồng", bà N. nói.

Theo bà N. số tiền này mới là chi phí cứng, chưa kể những chi phí khác phát sinh thêm gồm lệ phí môn bài, tiền phạt chậm nộp tờ khai, phạt vi phạm về báo cáo thuế, tiền chậm nộp và chi phí thuê dịch vụ kế toán để khôi phục, hoàn thiện sổ sách, báo cáo tài chính của những năm cũ… Do chi phí quá cao nên hiện nay bà N. vẫn chưa làm.

Tương tự, năm 2021, bà T. - chủ hộ kinh doanh D.S. ở phường Bàn Cờ, TPHCM - đứng tên hộ kinh doanh. Đến năm 2025, bà sang cửa hàng lại cho người khác và làm thủ tục đóng mã số hộ kinh doanh nhưng từ đó đến nay vẫn chưa xong.

“Mỗi lần lên cơ quan thuế là 1 lần phát sinh hồ sơ, khoản tiền phải nộp. Tôi chấp nhận nộp phạt, chấp nhận đóng thêm tiền và đã ký giấy không nhận lại tiền thừa nhưng đến nay vẫn không đóng được mã số hộ kinh doanh”, bà T. nói.

Trách nhiệm của ai?

Trao đổi với PV Tiền Phong, Luật sư Trần Xoa - Giám đốc Công ty Luật Minh Đăng Quang - cho biết, việc thành lập DN hiện nay được tạo điều kiện khá thuận lợi để nhanh chóng đi vào hoạt động, nhưng khi DN muốn chấm dứt hoạt động, giải thể thì thủ tục lại kéo dài, gây nhiều khó khăn.

Nhiều doanh nghiệp đang ở trạng thái 03 và 06 sốt ruột tìm cách xử lý nghĩa vụ để hoàn tất giải thể sau nhiều năm “đắp chiếu”.

Theo ông Xoa, một nguyên nhân khiến cơ quan quản lý phải thận trọng là từng có tình trạng một số đối tượng sử dụng căn cước công dân của người khác để thành lập DN, sau đó mua bán hóa đơn.

Tuy nhiên, đây chỉ là một bộ phận nhỏ trong số hàng triệu DN đang hoạt động. Không thể vì thế mà áp dụng cách xử lý giống nhau đối với tất cả DN. Khi DN nộp hồ sơ giải thể, cơ quan đăng ký kinh doanh yêu cầu phải có xác nhận của cơ quan thuế về việc DN không còn nợ thuế.

Trong khi đó, có trường hợp DN thua lỗ, cơ quan thuế xuống kiểm tra cũng khó thu được tiền thuế. DN không còn hoạt động, không còn thuê mặt bằng nên cơ quan thuế đến địa chỉ đăng ký cũng không gặp được. Tình trạng này kéo dài một năm, hai năm, thậm chí nhiều năm khiến DN không thể hoàn tất thủ tục giải thể.

“Trong câu chuyện này có phần trách nhiệm của DN nhưng cũng có phần từ cơ quan thuế. DN có thể đã ngừng hoạt động nhưng không làm thủ tục đầy đủ, trong khi cơ quan thuế lại chưa có điều kiện kiểm tra, đối chiếu và xử lý dứt điểm”, ông Xoa nói.

Ông Xoa cho rằng, cần phân loại hồ sơ để xử lý. Nếu DN chỉ còn vướng khoản lệ phí môn bài nhỏ, không phát sinh các khoản thuế khác, có thể xem xét xử lý khoản này để giải quyết nhanh thủ tục giải thể. Với những DN còn nợ các loại thuế khác, cần đối chiếu lại số liệu giữa DN và cơ quan thuế để xác định chính xác số tiền thực tế phải nộp. Không nên chỉ căn cứ vào số liệu trên hệ thống để mặc nhiên xác định DN đang nợ một khoản tiền lớn, trong khi chưa có đối chiếu cụ thể.

Theo luật sư, phải đứng trong hoàn cảnh của DN để nhìn vấn đề. Không thể lúc nào cũng nghĩ rằng ai cũng gian lận, trốn thuế. Ảnh minh họa.

Cũng theo ông Xoa, cần khôi phục cách phân loại hồ sơ theo mức độ cần kiểm tra, phải quy định rõ thời hạn xử lý hồ sơ giải thể. Những DN chưa từng phát sinh hoạt động, chưa đăng ký hóa đơn, chưa có doanh thu hoặc thuộc nhóm có thể xác định rõ không cần quyết toán, thì có thể giải quyết thủ tục chấm dứt hoạt động mà không phải kiểm tra như những trường hợp phức tạp.

Vị luật sư cho rằng cách làm này thực tế đã từng được quy định trong Thông tư 151 năm 2014 của Bộ Tài chính. Cơ chế như vậy trước đây đã có rồi, nhưng sau đó không được thực hiện đầy đủ. Bây giờ những quy định cũ đã hết hiệu lực thì cần nghiên cứu đưa tinh thần đó vào các quy định mới.

“Phải đứng trong hoàn cảnh của DN để nhìn vấn đề. Không thể lúc nào cũng nghĩ rằng ai cũng gian lận, trốn thuế”, ông Xoa nói.