Khoa học, công nghệ tạo động lực tái cấu trúc ngành Nông nghiệp

Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22-12-2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đang mở ra cơ hội mới cho ngành Nông nghiệp.

Từ đổi mới giống, quy trình sản xuất đến chuyển đổi số, chế biến sâu và kinh tế tuần hoàn, khoa học, công nghệ ngày càng khẳng định vai trò động lực, tạo nền tảng chuyển đổi từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang phát triển kinh tế nông nghiệp có giá trị gia tăng cao và bền vững.

Đưa khoa học, công nghệ vào thực tiễn sản xuất

Nghị quyết số 57-NQ/TW được xác định là bước ngoặt quan trọng, tạo định hướng phát triển mới cho ngành nông nghiệp trong bối cảnh yêu cầu về năng suất, chất lượng, an toàn thực phẩm và sức cạnh tranh ngày càng cao.

Thay vì chủ yếu dựa vào lợi thế tài nguyên và lao động, nông nghiệp đang chuyển sang mô hình phát triển dựa trên tri thức, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Trong đó, mục tiêu không chỉ là gia tăng sản lượng mà còn nâng cao chất lượng, giá trị và hiệu quả của từng sản phẩm.

Nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã chăn nuôi đưa công nghệ cao vào sản xuất, kiểm soát dịch bệnh và tạo ra sản phẩm an toàn chất lượng. Ảnh: PV

Nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã chăn nuôi đưa công nghệ cao vào sản xuất, kiểm soát dịch bệnh và tạo ra sản phẩm an toàn chất lượng. Ảnh: PV

Thực tiễn ngành chăn nuôi cho thấy rõ vai trò của khoa học, công nghệ đối với quá trình chuyển đổi này. Tiến sĩ Nguyễn Đức Trọng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Trang trại và Doanh nghiệp nông nghiệp Việt Nam cho biết, những năm qua, ngành chăn nuôi Việt Nam duy trì tốc độ tăng trưởng ổn định 4-6%.

Năm 2025, sản lượng thịt các loại đạt 8,6 triệu tấn; dự kiến năm 2026 đạt hơn 9 triệu tấn. Trong đó, thịt lợn chiếm khoảng 62-63%, gia cầm khoảng 29% và gia súc ăn cỏ khoảng 8%. Với kết quả này, ngành chăn nuôi cơ bản đáp ứng nhu cầu tiêu dùng trong nước, đồng thời duy trì một phần sản lượng phục vụ xuất khẩu.

Khoa học công nghệ giúp nâng cao năng suất chất lượng các sản phẩm nông nghiệp. Ảnh: PV

Khoa học công nghệ giúp nâng cao năng suất chất lượng các sản phẩm nông nghiệp. Ảnh: PV

Khoa học, công nghệ giữ vai trò động lực cốt lõi, đóng góp hơn 1/3 giá trị gia tăng của toàn ngành. Việt Nam đã tiếp thu, làm chủ nhiều giống vật nuôi cao sản trên thế giới, đồng thời nghiên cứu, chọn tạo gần 100 dòng giống mới phục vụ sản xuất.

Các thiết bị chuồng trại, hệ thống công nghệ tiên tiến được ứng dụng ngày càng rộng rãi. Đặc biệt, nhiều công nghệ sinh học hiện đại như đông lạnh phôi, tạo phôi, phân biệt giới tính, cấy truyền phôi đã được ứng dụng thành công; công nghệ chỉnh sửa gen, giải mã gen cũng đang từng bước được tiếp cận.

Tại Hà Nội, việc ứng dụng khoa học, công nghệ vào sản xuất nông nghiệp cũng đạt nhiều kết quả tích cực. Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, toàn thành phố đã hình thành 406 mô hình nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao tại các địa phương, như Mê Linh, Gia Lâm, Thường Tín, Đan Phượng, Thanh Oai...

Nhiều mô hình đã khẳng định hiệu quả kinh tế, tạo dấu ấn trong phát triển nông nghiệp công nghệ cao. Tiêu biểu như Hợp tác xã Đan Hoài (xã Đan Phượng) với sản xuất giống và hoa lan hồ điệp; Hợp tác xã Rau hữu cơ Cuối Quý (xã Đan Phượng) với mô hình sản xuất rau hữu cơ; Công ty TNHH Xuất nhập khẩu Kinoko Thanh Cao (xã Hương sơn) với nhà máy sản xuất nấm kim châm ứng dụng công nghệ Nhật Bản; Công ty cổ phần Giống gia súc Hà Nội với mô hình chăn nuôi công nghệ cao.

Công ty TNHH Xuất nhập khẩu Kinoko Thanh Cao (xã Hương sơn) sản xuất nấm công nghệ cao. Ảnh: PV

Công ty TNHH Xuất nhập khẩu Kinoko Thanh Cao (xã Hương sơn) sản xuất nấm công nghệ cao. Ảnh: PV

Từ thực tiễn sản xuất, theo Giám đốc Công ty TNHH Xuất nhập khẩu Kinoko Thanh Cao Dương Thị Thu Huệ, công ty đã đầu tư gần 70 tỷ đồng xây dựng hệ thống sản xuất nấm khép kín trên diện tích 3ha, gồm các khu vực cấy giống, ươm, thu hoạch và đóng gói. Riêng diện tích nuôi trồng nấm là 3.000m².

Hiện nay, nấm kim châm chiếm khoảng 95% sản lượng của doanh nghiệp, với năng suất khoảng 3 tấn/ngày. Mô hình này cho thấy, khi doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư công nghệ, tổ chức sản xuất theo quy trình đồng bộ, kiểm soát chặt chẽ chất lượng, nông sản không chỉ được nâng cao năng suất mà còn gia tăng giá trị thương mại, từng bước xây dựng thương hiệu trên thị trường.

Hoàn thiện cơ chế, tạo đột phá từ chuyển giao công nghệ

Theo ông Nguyễn Như Cường, Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học và Công nghệ (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), nhiều mặt hàng nông sản Việt Nam như gạo, cà phê, chè... đã tạo được vị thế nhất định trên thị trường quốc tế, có khả năng cạnh tranh với sản phẩm cùng loại của nhiều quốc gia. Tuy nhiên, giá trị thu được vẫn chưa tương xứng với tiềm năng.

Không ít mặt hàng chủ yếu xuất khẩu ở dạng sơ chế, giá trị gia tăng thấp, phụ thuộc vào khâu trung gian và biến động thị trường. Do đó, một trong những hướng đi quan trọng là đẩy mạnh chuyển đổi số trong nông nghiệp.

Việc ứng dụng công nghệ thông tin và công nghệ số giúp theo dõi, giám sát, tối ưu hóa quy trình sản xuất, giảm chi phí, nâng cao năng suất và kiểm soát chất lượng sản phẩm. Đặc biệt, số hóa dữ liệu sản xuất, xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc sẽ góp phần minh bạch thông tin, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường trong nước và quốc tế.

Nhờ ứng dụng khoa học công nghệ, sản xuất nông nghiệp đang chuyển từ số lượng sang nâng cao giá trị, mang lại hiệu quả kinh tế cao. Ảnh: PV

Nhờ ứng dụng khoa học công nghệ, sản xuất nông nghiệp đang chuyển từ số lượng sang nâng cao giá trị, mang lại hiệu quả kinh tế cao. Ảnh: PV

Còn theo Tiến sĩ Nguyễn Đức Trọng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Trang trại và Doanh nghiệp nông nghiệp Việt Nam, để các chủ trương, chính sách của nhà nước phát huy hiệu quả, vai trò của chính quyền địa phương có ý nghĩa quyết định. Hệ thống văn bản pháp luật hiện hành đã tương đối đầy đủ, song các chính sách mới cần có thời gian để đi vào cuộc sống.

Điều quan trọng là sự phối hợp đồng bộ giữa các cấp, ngành, cùng với trách nhiệm tổ chức thực hiện từ Trung ương đến địa phương, bảo đảm chính sách thực sự đến được với người dân và doanh nghiệp.

Ở góc độ nghiên cứu, PGS.TS Mai Văn Trịnh, Viện trưởng Viện Môi trường nông nghiệp (Viện Khoa học nông nghiệp Việt Nam, Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết, từ những yêu cầu thực tiễn trên, Nghị quyết số 57-NQ/TW tạo cơ hội để đổi mới mạnh mẽ hơn cơ chế nghiên cứu, ứng dụng và chuyển giao khoa học, công nghệ trong nông nghiệp.

Trong đó, tăng cường liên kết giữa nhà khoa học, doanh nghiệp, hợp tác xã và người nông dân; ưu tiên những đề tài xuất phát từ nhu cầu sản xuất, có khả năng ứng dụng và thương mại hóa. Đồng thời, chú trọng đào tạo, hướng dẫn để người dân tiếp cận công nghệ phù hợp, tránh tình trạng nghiên cứu có kết quả nhưng chậm được đưa vào thực tiễn.

Có thể thấy, tái cấu trúc ngành Nông nghiệp theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW không đơn thuần là thay đổi công cụ sản xuất, mà là đổi mới toàn diện tư duy phát triển. Từ tăng sản lượng sang nâng cao giá trị, từ khai thác lợi thế tự nhiên sang phát huy tri thức, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Khi cơ chế được hoàn thiện, nghiên cứu gắn với nhu cầu thực tiễn và chuyển giao công nghệ đến tận cơ sở, khoa học, công nghệ sẽ thực sự trở thành nền tảng để xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, hiệu quả và bền vững.

Ngọc Quỳnh

Nguồn Hà Nội Mới: https://hanoimoi.vn/khoa-hoc-cong-nghe-tao-dong-luc-tai-cau-truc-nganh-nong-nghiep-1766646.html