Khoa học công nghệ tạo gần 296.000 tỷ đồng giá trị tăng thêm cho kinh tế Hà Nội

Trong nhiều năm, hiệu quả phát triển khoa học công nghệ thường được nhìn qua số lượng đề tài, sáng chế, công trình khoa học hay quy mô ngân sách đầu tư.

Báo cáo kết quả thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW trong 9 tháng đầu năm 2026 của Hà Nội cho thấy một hướng tiếp cận khác: lượng hóa giá trị kinh tế mà khoa học công nghệ và chuyển đổi số tạo ra.

Hà Nội đang xây dựng mô hình đo lường rõ hơn đóng góp của lĩnh vực này vào tăng trưởng kinh tế.

Gần 296.000 tỷ đồng giá trị tăng thêm

Theo Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội, giá trị tăng thêm của khoa học công nghệ và chuyển đổi số trong 9 tháng đầu năm 2026 ước đạt 295.900 tỷ đồng, tương đương 22,85% tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP).

Giá trị tăng thêm là phần giá trị mới được tạo ra trong quá trình sản xuất, kinh doanh sau khi loại trừ chi phí trung gian, qua đó phản ánh quy mô đóng góp của các hoạt động kinh tế vào GRDP.

Con số 295.900 tỷ đồng vì vậy không có nghĩa khoa học công nghệ làm GRDP Hà Nội tăng thêm đúng bằng số tiền này so với năm trước, cũng không phải toàn bộ giá trị được tạo ra trực tiếp từ ngân sách nghiên cứu trong năm 2026.

Một chỉ tiêu khác là kinh tế số hiện chiếm 16,7% GRDP Hà Nội, tăng 13,25% so với cùng kỳ theo giá hiện hành. Trong đó, kinh tế số trong các ngành truyền thống tăng 17,71%.

Ở một số lĩnh vực, tốc độ tăng khá cao. Giá trị tăng thêm từ kinh tế số trong y tế tăng 37,36%; giáo dục và đào tạo tăng 32,86%.

Trong khi đó, hai nhóm ngành hoạt động thông tin và truyền thông; hoạt động chuyên môn, khoa học và công nghệ đóng góp 1,41 điểm phần trăm trong mức tăng trưởng GRDP 8,85% của Hà Nội trong 9 tháng đầu năm.

Tính theo tỷ lệ, hai nhóm ngành này đóng góp khoảng 15,9% vào mức tăng GRDP của thành phố.

Các con số 22,85%, 16,7% và 1,41 điểm phần trăm phản ánh những phạm vi thống kê và cách đo khác nhau, không thể cộng trực tiếp với nhau. Một chỉ tiêu thể hiện tỷ trọng giá trị tăng thêm của khoa học công nghệ và chuyển đổi số trong GRDP; một chỉ tiêu phản ánh quy mô kinh tế số; trong khi 1,41 điểm phần trăm cho biết mức đóng góp của hai nhóm ngành vào tốc độ tăng trưởng GRDP.

Việc lượng hóa đóng góp của khoa học công nghệ hiện vẫn đang tiếp tục được hoàn thiện.

Hà Nội đã đặt hàng xây dựng mô hình đo lường đóng góp của khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vào tăng trưởng GRDP giai đoạn 2026-2035, nhằm xác định rõ hơn tác động của từng lĩnh vực.

9.090 tỷ đồng ngân sách, giải ngân hơn 40%

Năm 2026, Hà Nội bố trí hơn 9.090 tỷ đồng cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, tương đương 4% tổng chi ngân sách thành phố.

Đến ngày 6/10, tỷ lệ giải ngân nguồn kinh phí này đạt 40,33%.

Bên cạnh quy mô ngân sách, Hà Nội đang chuyển một phần hoạt động nghiên cứu sang hình thức đặt hàng giải quyết các bài toán cụ thể.

Thành phố đã công bố 30 bài toán lớn giai đoạn 2026-2030, trong đó có xử lý bùn thải công trình ngầm, đánh giá sức khỏe cầu, ô nhiễm không khí, công nghệ vật liệu và bảo vệ môi trường.

Các bài toán này hướng tới những nhu cầu cụ thể trong quản lý đô thị, hạ tầng và môi trường, qua đó xác định đầu ra ngay từ khi lựa chọn nhiệm vụ nghiên cứu.

Đối với chuyển đổi số, Hà Nội cũng bắt đầu lượng hóa hiệu quả thông qua chi phí xã hội có thể tiết kiệm.

Thành phố đã phê duyệt phương án tái cấu trúc 1.557 thủ tục hành chính. Riêng 25 thủ tục trọng điểm, khi được triển khai đồng bộ, dự kiến giúp tiết kiệm khoảng 1.731 tỷ đồng chi phí tuân thủ mỗi năm.

Đây mới là mức tiết kiệm dự kiến. Để đánh giá đầy đủ hiệu quả chuyển đổi số, các chỉ tiêu thực tế về chi phí tiết kiệm, năng suất lao động và giá trị tạo ra cho doanh nghiệp vẫn cần tiếp tục được theo dõi.

Như vậy, hai nhóm số liệu đang phản ánh hai mặt của quá trình phát triển khoa học công nghệ tại Hà Nội: gần 296.000 tỷ đồng giá trị tăng thêm cho thấy quy mô kinh tế đã hình thành, trong khi hơn 9.090 tỷ đồng ngân sách thể hiện nguồn lực thành phố tiếp tục dành cho lĩnh vực này.

Đo hiệu quả bằng giá trị tạo ra

Theo ông Cù Ngọc Trang, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội, thành công của việc thực hiện Nghị quyết 57 không chỉ nằm ở số tiền được phân bổ, số nhiệm vụ được phê duyệt hay số nền tảng số được xây dựng.

Thước đo cuối cùng phải là năng suất lao động được cải thiện, chi phí xã hội được cắt giảm, sản phẩm công nghệ được thương mại hóa và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế được nâng lên.

Việc Hà Nội xây dựng mô hình đo lường đóng góp của khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vào GRDP vì vậy sẽ tạo thêm cơ sở để đánh giá hiệu quả đầu tư trong những năm tới.