Khơi lợi thế sản phẩm vùng đồng bào dân tộc thiểu số Gia Lai

Nâng tầm sản phẩm địa phương

Thực tế cho thấy, việc tham gia Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP) đã giúp nhiều cơ sở sản xuất của Gia Lai từng bước thay đổi tư duy kinh doanh. Thay vì chỉ bán nguyên liệu thô hoặc tiêu thụ nhỏ lẻ tại địa phương, các chủ thể chú trọng hơn đến chế biến, bao bì, nhãn mác, truy xuất nguồn gốc và xây dựng thương hiệu. Đây là những điều kiện quan trọng để sản phẩm truyền thống tiếp cận hệ thống phân phối hiện đại. Nhiều sản phẩm của đồng bào dân tộc thiểu số hiện mới chủ yếu tham gia chuỗi xuất khẩu ở khâu cung cấp nguyên liệu đầu vào cho các doanh nghiệp chế biến.

                                                                                       Sản phẩm vùng đồng bào dân tộc thiểu số của Gia Lai                                                             Ảnh: Lam Trúc

Theo bà Nguyễn Thị Bích Thu, Giám đốc Trung tâm Khuyến công và xúc tiến thương mại tỉnh Gia Lai, Sở Công Thương tỉnh Gia Lai, vùng nguyên liệu của tỉnh Gia Lai thực sự rất tốt và phù hợp để trồng và chế biến theo quy chuẩn organic để sản xuất ra những sản phẩm chất lượng đưa ra thị trường.

Thời gian tới đây, Sở Công Thương sẽ tiếp tục triển khai các chương trình hỗ trợ đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giới thiệu sản phẩm, nắm bắt thị trường, cùng với đó tiếp cận kinh tế số và các nền tảng thương mại điện tử để người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số mạnh dạn tập kinh doanh, tự làm kinh doanh, trồng và phát triển những giống cây, đẩy mạnh chế biến chuyên sâu những sản phẩm, trong đó có những sản phẩm OCOP 3 sao sẽ được nâng hạng lên 4 sao, 5 sao.

Cùng với đó, chuyển đổi số đang mở ra cơ hội đưa sản phẩm vượt khỏi giới hạn địa lý. Tại nhiều khu vực trong tỉnh, các mặt hàng như mật ong, mắc ca, cà phê sạch và tinh dầu sả từng chủ yếu tiêu thụ tại địa phương đã được giới thiệu trên các nền tảng trực tuyến. Việc kết hợp quảng bá trên mạng xã hội, livestream bán hàng và thương mại điện tử giúp người sản xuất tiếp cận khách hàng rộng hơn, giảm phụ thuộc vào các kênh tiêu thụ truyền thống của Gia Lai.

Tuy nhiên, để đứng vững trên thị trường, sản phẩm vùng đồng bào dân tộc thiểu số của Gia Lai cần đáp ứng ổn định các yêu cầu về chất lượng, an toàn thực phẩm, sản lượng và thời gian giao hàng. Các hợp tác xã, tổ hợp tác cần phát huy vai trò liên kết hộ sản xuất, hình thành vùng nguyên liệu, chuẩn hóa quy trình và xây dựng phương án tiêu thụ dài hạn.

Phát triển sản phẩm vùng đồng bào dân tộc thiểu số không chỉ là câu chuyện bán được hàng mà còn gắn với mục tiêu giảm nghèo bền vững, tạo việc làm tại chỗ và bảo tồn tri thức sản xuất truyền thống. Khi sản phẩm có thương hiệu, đầu ra ổn định, người dân sẽ có thêm động lực đầu tư nâng cao chất lượng, mở rộng quy mô và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.

Từ sản vật của núi rừng đến những đơn hàng trên thị trường rộng lớn, hành trình nâng tầm sản phẩm địa phương đòi hỏi sự đồng hành của chính quyền, doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân của Gia Lai. Khi lợi thế bản địa được chuyển hóa thành sản phẩm có chất lượng, thương hiệu và sức cạnh tranh, mỗi sản phẩm không chỉ mang lại giá trị kinh tế mà còn góp phần lan tỏa bản sắc văn hóa, tạo nền tảng cho sinh kế bền vững tại Gia Lai.

Tìm hướng xuất ngoại

Theo Sở Công Thương tỉnh Gia Lai, một số mặt hàng, đặc biệt là cà phê của tỉnh Gia Lai đã bước đầu đạt kết quả tích cực trong xuất khẩu trực tiếp, nhất là các dòng cà phê chất lượng cao và cà phê đặc sản. Dư địa mở rộng vẫn còn lớn tại những thị trường có yêu cầu cao như châu Âu, Nhật Bản và Hàn Quốc.

Thời gian qua, ngành công thương Gia Lai đã triển khai các chương trình phát triển, giới thiệu quảng bá các sản phẩm vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Tuy nhiên, để sản phẩm của đồng bào dân tộc thiểu số Gia Lai có chỗ đứng trên thị trường trong và ngoài nước, cần có nỗ lực của các bên liên quan.  

Theo bà Nguyễn Thị Bích Thu, Giám đốc Trung tâm Khuyến công và xúc tiến thương mại tỉnh Gia Lai, Sở Công Thương tỉnh Gia Lai, điểm nghẽn lớn nhất là sản xuất của đồng bào còn nhỏ lẻ, manh mún, chưa hình thành vùng nguyên liệu đủ lớn và ổn định. Bên cạnh đó, khâu chế biến sâu và ứng dụng công nghệ còn hạn chế, ảnh hưởng đến khả năng nâng chất lượng, vượt qua các yêu cầu kỹ thuật và tăng giá trị sản phẩm xuất khẩu. Cùng với đó, chi phí logistics, bao bì và hoàn thiện mẫu mã còn cao, làm giảm sức cạnh tranh của sản phẩm. Mặt khác, các yêu cầu về mã vùng trồng, mã cơ sở đóng gói, mẫu mã và bao bì vẫn là rào cản đáng kể, nhất là khi nhiều chủ thể chưa kịp chuẩn hóa theo yêu cầu của hệ thống phân phối và thị trường xuất khẩu.

Hiện nay, các sản phẩm của đồng bào dân tộc thiểu số chủ yếu là nông nghiệp như cà phê, hồ tiêu, mắc ca, hạt điều và một số loại thảo dược. Đây là những nguồn nguyên liệu quý, dùng để làm nguyên liệu đầu vào cho các doanh nghiệp sản xuất và xuất khẩu.

                                                           Gia Lai sẽ mở rộng thị trường, giới thiệu sản phẩm trong và ngoài nước                                   Ảnh: Lam Trúc

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Gia Lai cần tiếp tục hỗ trợ các chủ thể hoàn thiện tiêu chuẩn sản phẩm, xây dựng thương hiệu, đăng ký sở hữu trí tuệ, truy xuất nguồn gốc và kết nối với doanh nghiệp, siêu thị, đơn vị phân phối. Đồng thời, cần tăng cường đào tạo kỹ năng kinh doanh số, quảng bá sản phẩm gắn với du lịch cộng đồng và khai thác hiệu quả các chương trình hỗ trợ phát triển kinh tế vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Cũng theo bà Nguyễn Thị Bích Thu, thời gian tới, địa phương sẽ mở rộng thị trường, giới thiệu sản phẩm thông qua việc kêu gọi đầu tư, tham gia các hội nghị kết nối cung - cầu trong cả nước và đặc biệt, đối với doanh nghiệp có nhu cầu về hỗ trợ xuất khẩu, đưa doanh nghiệp tham gia quảng bá, giới thiệu sản phẩm tại các hội chợ.

Ngoài ra, để hỗ trợ doanh nghiệp vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi tiếp cận thị trường, mạnh dạn mở rộng sản xuất, Trung tâm đã kiến nghị Sở Công Thương tổ chức hoạt động giới thiệu, quảng bá cà phê đặc sản, cà phê trải nghiệm. Đây sẽ là sân chơi chung để đồng bào các dân tộc và những người đam mê trồng, chế biến cà phê đưa sản phẩm đến gần hơn với thị trường, đồng thời học hỏi kinh nghiệm từ chuyên gia về kỹ thuật trồng, chăm sóc và chế biến cà phê đặc sản.