Khơi thông dòng vốn quốc tế cho phát triển bền vững TP. Hồ Chí Minh

Ông Nguyễn Công Vinh, Phó Chủ tịch UBND Thành phố Hồ Chí Minh phát biểu khai mạc CEO 500. Ảnh: Xuân Khu - TTXVN

Nhiều ý kiến thẳng thắn và tâm huyết đã được các diễn giả Việt Nam và quốc tế đề xuất với TP. Hồ Chí Minh tại phiên thảo luận trong khuôn khổ "Diễn đàn CEO 500: Sự hội tụ của FDI, Công nghệ và Dòng chảy Tài chính toàn cầu” diễn ra chiều 26/10, nhằm góp phần tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn tài chính phục vụ sự phát triển bền vững của TP. Hồ Chí Minh trong thời gian tới.

Cần nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn FDI

Theo ông Nguyễn Công Vinh, Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh, hướng tới những mục tiêu phát triển trong tương lai, TP. Hồ Chí Minh xác định ưu tiên thu hút FDI chất lượng cao, tập trung vào các lĩnh vực tài chính, công nghệ, kinh tế số, kinh tế xanh, phát triển bền vững và đổi mới sáng tạo. Thành phố đặt mục tiêu thu hút 19 tỷ USD vốn đầu tư nước ngoài trong năm 2026.

Tuy nhiên, lãnh đạo TP. Hồ Chí Minh lưu ý, quyết định đầu tư hiện nay không chỉ phụ thuộc vào quy mô thị trường hoặc những chính sách ưu đãi riêng lẻ. Nhà đầu tư ngày càng quan tâm đến chất lượng hạ tầng, khả năng cung ứng năng lượng, nguồn nhân lực, mức độ kết nối chuỗi cung ứng, khả năng tiếp cận thị trường vốn và điều kiện mở rộng hoạt động trong khu vực.

Phát biểu tại Diễn đàn, ông Fazurin Jamaludin, Trưởng Đại diện Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) tại Việt Nam và Lào cho rằng, một trong những động lực tăng trưởng đáng chú ý của kinh tế toàn cầu năm 2026 là chu kỳ phát triển công nghệ do AI dẫn dắt. Nhu cầu đối với phần cứng, thiết bị điện tử và các dịch vụ liên quan đến AI đang thúc đẩy sản xuất, xuất khẩu và đầu tư công nghệ, đặc biệt tại châu Á.

Nền kinh tế Việt Nam có cơ hội hưởng lợi từ chu kỳ tăng trưởng công nghệ nhưng đồng thời phải ứng phó với những cú sốc năng lượng và biến động bên ngoài. Khả năng tận dụng cơ hội phụ thuộc vào chất lượng hạ tầng năng lượng, nguồn nhân lực, môi trường pháp lý và năng lực tiếp nhận, ứng dụng công nghệ.

Về chính sách kinh tế vĩ mô, ông Fazurin Jamaludin khuyến nghị Việt Nam tiếp tục ưu tiên ổn định giá cả, duy trì dư địa tài khóa và triển khai các biện pháp hỗ trợ có mục tiêu khi xảy ra biến động. Trong trung và dài hạn, cần đẩy mạnh cải cách cơ cấu, phát triển nguồn nhân lực thích ứng với AI, nâng cao năng suất và hiệu quả phân bổ nguồn lực.

Đại diện IMF đặc biệt lưu ý những hạn chế trong khả năng tiếp cận tài chính của một bộ phận doanh nghiệp. Theo ông, cải thiện hiệu quả phân bổ tín dụng và phát triển thị trường vốn là những yêu cầu quan trọng để nâng cao năng suất và chất lượng tăng trưởng.

Lãnh đạo UBND Thành phố Hồ Chí Minh chụp ảnh lưu niệm cùng các đại biểu dự sự kiện CEO 500. Ảnh: Xuân Khu-TTXVN

Bên cạnh đó, ông Fazurin Jamaludin nhấn mạnh, Việt Nam duy trì tốc độ tăng trưởng nhanh nhưng khả năng cung cấp thông tin đầy đủ, minh bạch và đáng tin cậy cần tiếp tục được cải thiện. Việc khắc phục những khoảng trống dữ liệu sẽ giúp nhà đầu tư quốc tế đánh giá chính xác hơn tiềm năng thị trường, qua đó củng cố niềm tin đối với môi trường đầu tư Việt Nam.

Phân tích các số liệu về dòng vốn FDI tại Việt Nam, PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại TP. Hồ Chí Minh (VIFC-HCMC) cho rằng, Việt Nam đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận trong thu hút FDI, nhưng yêu cầu của giai đoạn tới không chỉ là gia tăng quy mô dòng vốn mà còn phải nâng cao chất lượng đầu tư và giá trị thực sự được tạo ra trong nền kinh tế.

Chín tháng đầu năm 2026, vốn đầu tư nước ngoài đăng ký vào Việt Nam đạt 50,36 tỷ USD, vốn thực hiện đạt 21,07 tỷ USD. Khu vực FDI tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong hoạt động sản xuất và xuất khẩu. Tuy nhiên, quy mô xuất khẩu lớn chưa đồng nghĩa với việc doanh nghiệp Việt Nam đã làm chủ công nghệ hoặc nắm giữ tỷ lệ giá trị gia tăng tương xứng. Tỷ trọng đầu tư vào hoạt động nghiên cứu và phát triển trong các dự án FDI mới còn thấp, trong khi tỷ lệ lao động kỹ năng cao trong ngành chế biến, chế tạo chưa tương xứng với quy mô sản xuất và xuất khẩu.

Dẫn Báo cáo OECD năm 2026, ông Nguyễn Hữu Huân cho biết, trong các dự án FDI đầu tư mới được công bố giai đoạn 2020–2024, hoạt động nghiên cứu và phát triển chỉ chiếm khoảng 1,9% tổng vốn đầu tư. Báo cáo Việt Nam 2045 của Ngân hàng Thế giới, công bố năm 2024, cho thấy chỉ khoảng 5% lao động ngành chế biến, chế tạo thuộc nhóm kỹ năng cao. Những con số này là minh chứng mô hình xuất khẩu của Việt Nam còn nặng về gia công, lắp ráp, trong khi năng lực nghiên cứu và sáng tạo chưa phát triển tương xứng.

Theo ông Nguyễn Hữu Huân, cần thu hút dòng vốn thế hệ mới gắn với nghiên cứu và phát triển, đào tạo kỹ sư, hợp tác công nghệ và nâng cấp nhà cung ứng Việt Nam. Dòng vốn FDI phải giúp doanh nghiệp Việt Nam từng bước tham gia sâu hơn vào các khâu có giá trị gia tăng cao, tạo lập tài sản trí tuệ và nâng vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu. Đó là yêu cầu đặt ra cho Thành phố Hồ Chí Minh và VIFC-HCMC.

Khơi thông nguồn FDI chất lượng cao cho TP. Hồ Chí Minh

Ông Phạm Phú Trường, Phó Giám đốc Trung tâm Cách mạng công nghiệp lần thứ tư tại TPHCM (HCMC C4IR), điều phối phiên thảo luận tại chương trình CEO 500. Ảnh: Xuân Khu - TTXVN

Từ những phân tích về thực chất tình trạng dòng vốn FDI tại Việt Nam, ông Nguyễn Hữu Huân cho rằng, để nâng cao hiệu quả nguồn tài chính quốc tế, Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại TP. Hồ Chí Minh không chỉ đóng vai trò thu hút vốn mà cần trở thành đầu mối định hướng dòng vốn quốc tế vào những lĩnh vực tạo ra giá trị gia tăng cao, phát triển công nghệ và nâng cấp năng lực doanh nghiệp trong nước.

Các lĩnh vực được ưu tiên gồm AI, bán dẫn, tự động hóa, robot, công nghệ số, tài chính số, công nghệ sinh học và công nghệ xanh. Việc thu hút đầu tư cần gắn với nghiên cứu và phát triển, đào tạo kỹ sư, chuyển giao công nghệ và hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Theo ông Nguyễn Hữu Huân, hiệu quả thu hút FDI thế hệ mới không nên chỉ được đánh giá bằng số vốn đăng ký hoặc giải ngân mà còn phải thể hiện qua khả năng tạo ra năng lực nghiên cứu, làm chủ công nghệ và nâng cao tỷ lệ giá trị gia tăng trong nước.

Cũng về vấn đề này, ông Võ Hoàng Hải, Phó Tổng Giám đốc Ngân hàng TMCP Nam Á, nhận định nguồn vốn quốc tế dành cho các dự án phát triển vẫn có tiềm năng lớn, nhưng nhiều doanh nghiệp Việt Nam gặp khó khăn khi tiếp cận do quy mô dự án phân tán, chi phí thẩm định cao và thiếu cấu trúc đầu tư phù hợp.

Theo ông Võ Hoàng Hải, các ngân hàng trong nước có thể phát huy vai trò trung gian, tập hợp những dự án có đặc điểm tương đồng thành danh mục đủ quy mô để thu hút nhà đầu tư quốc tế. Cách tiếp cận này giúp giảm chi phí giao dịch, phân tán rủi ro và tạo điều kiện hạ chi phí vốn cho doanh nghiệp.

Đại diện Nam A Bank đề xuất ba hướng triển khai cho TP. Hồ Chí Minh. Đó là phát hành trái phiếu xanh theo các nguyên tắc quốc tế, có đánh giá độc lập, để huy động vốn cho các dự án logistics, năng lượng tái tạo và sử dụng năng lượng hiệu quả; phát triển kênh trái phiếu đô thị nhằm bổ sung nguồn vốn dài hạn cho hạ tầng giao thông, cảng biển và logistics; hình thành cộng đồng tài chính xanh, tổ chức hội nghị thường niên để giới thiệu danh mục dự án ưu tiên và kết nối các định chế tài chính quốc tế.

Theo ông Võ Hoàng Hải, hiệu quả của Trung tâm Tài chính Quốc tế cần được đo bằng lượng vốn thực tế huy động, mức giảm chi phí tài chính cho doanh nghiệp và thời gian hoàn tất giao dịch, thay vì chỉ tính số lượng đối tác tham gia.

Lãnh đạo UBND Thành phố Hồ Chí Minh chụp ảnh lưu niệm cùng các đại biểu dự sự kiện CEO 500. Ảnh: Xuân Khu - TTXVN

Trong khi đó, ông Marc Knapper, nguyên Đại sứ Hoa Kỳ tại Việt Nam, Chủ tịch Knapper Global Advisors, Cố vấn Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại TP. Hồ Chí Minh, cho rằng TP. Hồ Chí Minh có cơ hội thu hút các định chế tài chính quốc tế, nhưng để chuyển sự quan tâm thành quyết định đầu tư cần đáp ứng những yêu cầu cụ thể về môi trường kinh doanh.

Theo ông Marc Knapper, nhà đầu tư quốc tế đặc biệt quan tâm đến ba yếu tố: đầu mối giải quyết công việc rõ ràng và phản hồi nhanh; quy trình cấp phép, đất đai, đầu tư minh bạch, có thời hạn xử lý dự đoán được; cùng sự ổn định, nhất quán của chính sách trong dài hạn. Nhiều dự án đầu tư chất lượng cao có thời gian triển khai kéo dài 5, 10, 15 hoặc 20 năm. Vì vậy, khả năng dự báo chính sách là điều kiện quan trọng để nhà đầu tư quyết định đưa vốn vào những dự án quy mô lớn.

Để mời gọi và sử dụng hiệu quả nguồn vốn FDI chất lượng cao, TP. Hồ Chí Minh nên sớm xây dựng danh mục dự án ưu tiên trong các lĩnh vực hạ tầng, năng lượng và chuyển đổi xanh; đồng thời phát triển các dịch vụ tài chính quốc tế như tài trợ thương mại, thanh toán xuyên biên giới và quản lý rủi ro. Trung tâm Tài chính Quốc tế tại TP. Hồ Chí Minh cần phát triển hệ thống dịch vụ theo chuẩn mực quốc tế, hình thành cơ chế một cửa hỗ trợ nhà đầu tư và chuẩn bị đội ngũ nhân lực chuyên sâu về tài chính, kế toán, bảo hiểm và vận hành.

Ông Marc Knapper cho biết thêm, Knapper Global Advisors đang thúc đẩy kết nối các nhà đầu tư, ngân hàng và tổ chức tài chính quốc tế, đặc biệt từ Hoa Kỳ, Nhật Bản và các thị trường lớn, để tìm hiểu cơ hội đầu tư tại TP. Hồ Chí Minh.