Không để khách hàng gánh rủi ro khi dịch vụ kế toán bị đình chỉ

Không để khách hàng gánh rủi ro khi dịch vụ kế toán bị đình chỉ. Ảnh: quochoi.vn

Sáng 13/11, thảo luận về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kế toán và Luật Kiểm toán độc lập, các đại biểu cơ bản thống nhất với sự cần thiết sửa đổi 2 luật nhằm đơn giản hóa thủ tục hành chính, mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ kế toán và chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm.

Tuy nhiên, quá trình nới lỏng điều kiện kinh doanh cần đi kèm cơ chế giám sát chất lượng, bảo đảm quyền lợi của khách hàng và trách nhiệm của người cung cấp dịch vụ.

BỎ GIẤY PHÉP VÀ KHÔNG THÊM CỬA KIỂM SOÁT

Đại biểu Trần Mạnh Huy (Đoàn Đà Nẵng) cho rằng cần làm rõ việc khai báo thông tin trên hệ thống có phải điều kiện để cá nhân, tổ chức bắt đầu kinh doanh hay không. Bởi lẽ, nếu người kinh doanh đã đáp ứng đủ điều kiện theo quy định nhưng phải chờ hệ thống tiếp nhận thông tin mới được hoạt động thì về thực chất vẫn tồn tại cơ chế tiền kiểm sau khi bãi bỏ giấy phép kinh doanh dịch vụ kế toán.

Do đó, đại biểu đề nghị quy định rõ việc khai báo chỉ nhằm phục vụ quản lý, không phải thủ tục chấp thuận trước; trường hợp hệ thống gặp sự cố hoặc cơ quan nhà nước chưa tiếp nhận thông tin thì không được làm đình trệ quyền kinh doanh hợp pháp. Đồng thời, cần sử dụng lại dữ liệu đã có trong hệ thống đăng ký kinh doanh, thuế, tránh yêu cầu kê khai trùng lặp.

Một vấn đề khác được đại biểu nhấn mạnh là cơ chế đình chỉ kinh doanh dịch vụ kế toán. Theo đó, luật cần xác định thời hạn đình chỉ tối đa, phân biệt giữa sai sót có thể khắc phục và hành vi gian lận; bảo đảm quyền giải trình của người bị xử lý, trách nhiệm thông báo, bàn giao công việc và dữ liệu cho khách hàng. 

"Khi chuyển từ cơ chế kiểm soát trước sang hậu kiểm, Nhà nước cần có biện pháp xử lý nghiêm các hành vi cố ý vi phạm, như cho mượn giấy chứng nhận, sử dụng chữ ký của người khác hoặc che giấu hồ sơ", đại biểu nhấn mạnh.

Đồng quan điểm, đại biểu Dương Khắc Mai (Đoàn Lâm Đồng) đề nghị quyết định đình chỉ phải nêu rõ hành vi vi phạm, căn cứ pháp lý, phạm vi và thời hạn áp dụng. Thời gian đình chỉ cần tương xứng với tính chất, mức độ vi phạm; người bị xem xét đình chỉ phải được thông báo và có quyền giải trình.

Việc đình chỉ không chỉ ảnh hưởng đến đơn vị cung cấp dịch vụ mà còn có thể khiến khách hàng gặp khó khăn trong việc lập báo cáo tài chính, kê khai và thực hiện nghĩa vụ thuế. Vì vậy, cần quy định trách nhiệm thông báo kịp thời, bảo quản và bàn giao hồ sơ, dữ liệu, công việc đang thực hiện để khách hàng chủ động lựa chọn đơn vị thay thế, đại biểu này nêu.

MỞ RỘNG DỊCH VỤ PHẢI GẮN VỚI KIỂM SOÁT CHẤT LƯỢNG

Tán thành việc bãi bỏ điều kiện kinh doanh, mở rộng đối tượng cung cấp dịch vụ kế toán, đại biểu Vũ Hồng Quân (Đoàn Gia Lai) cho rằng đây là giải pháp tạo thêm lựa chọn, giảm chi phí cho doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh.

Tuy nhiên, kế toán là hoạt động có tính liên tục và tích lũy; một sai lệch trong ghi nhận chi phí hoặc tồn kho nếu không được phát hiện có thể ảnh hưởng đến giá thành, kết quả kinh doanh và nghĩa vụ thuế, đại biểu nhấn mạnh

Đáng chú ý, nhiều khách hàng sử dụng dịch vụ kế toán là hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ, còn hạn chế về kiến thức tài chính nên khó đánh giá chất lượng dịch vụ. Vì vậy, đại biểu đề nghị làm rõ các yêu cầu thực hành tối thiểu, nhất là việc kiểm tra tính đầy đủ của tài liệu, thông báo chênh lệch, lưu dấu vết xử lý và bàn giao dữ liệu.

Về hậu kiểm, đại biểu cho rằng việc kiểm tra kế toán tại doanh nghiệp thuê dịch vụ không thể thay thế giám sát chất lượng tại chính đơn vị cung cấp dịch vụ.

Theo đó, cần bảo đảm khả năng truy xuất người lập và người chịu trách nhiệm chuyên môn thông qua hồ sơ, dữ liệu điện tử mà không phát sinh thêm thủ tục; sử dụng dữ liệu sẵn có của cơ quan thuế để lựa chọn đối tượng kiểm tra theo rủi ro thay vì tiêu chí doanh thu như dự thảo Thông tư cũng như làm rõ cơ chế phối hợp giữua các cơ quan chuyên môn để tránh kiểm tra trùng lặp.

Đại biểu cũng đề nghị bổ sung quy định cho phép doanh nghiệp siêu nhỏ không có vốn nhà nước được bố trí người quản lý, người điều hành kiêm làm kế toán trong những trường hợp nhất định, nhằm tạo thuận lợi cho doanh nghiệp nhưng vẫn bảo đảm yêu cầu chuyên môn và trách nhiệm.

Giải trình tại phiên thảo luận, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết nhu cầu thuê dịch vụ kế toán đang có xu hướng gia tăng. Hiện cả nước có khoảng 1,08 triệu doanh nghiệp đang hoạt động nhưng mới có khoảng 12.500 doanh nghiệp thuê dịch vụ kế toán, kiểm toán.

Trong khi đó, nguồn nhân lực cung cấp dịch vụ còn hạn chế. Cả nước có khoảng 2.500 kế toán viên được cấp chứng chỉ hành nghề nhưng trên thực tế chỉ có hơn 500 người tham gia cung cấp dịch vụ kế toán. Hiện có 129 doanh nghiệp cung cấp dịch vụ kế toán và 118 doanh nghiệp kiểm toán có cung cấp dịch vụ kế toán.

Theo Bộ trưởng, việc sửa đổi 2 luật nhằm tạo điều kiện để những kế toán viên có đủ năng lực tham gia cung cấp dịch vụ, đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của thị trường, đồng thời thực hiện chủ trương cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện.

Tiếp thu ý kiến đại biểu, cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục rà soát các quy định về quyền, nghĩa vụ của người hành nghề, điều kiện cung cấp dịch vụ, các hành vi bị nghiêm cấm và cơ chế phòng, chống xung đột lợi ích. Việc hoàn thiện dự thảo cần đồng thời bảo đảm chất lượng dịch vụ, quyền lợi khách hàng và yêu cầu quản lý nhà nước, Bộ trưởng nhấn mạnh.