Không để khói thuốc xâm nhập môi trường công sở ngành Tòa án

Khi khói thuốc không còn là chuyện riêng của người hút

Theo ước tính được công bố tại các hoạt động truyền thông về phòng, chống tác hại của thuốc lá năm 2025, Việt Nam có khoảng 15 triệu người hút thuốc; mỗi năm có hơn 104.000 ca tử vong liên quan đến thuốc lá, trong đó khoảng 18.800 ca tử vong do hút thuốc thụ động.

Đáng chú ý, người chịu ảnh hưởng không chỉ là người thân trong gia đình mà còn có thể là đồng nghiệp, người đến liên hệ công tác, người tham gia phiên tòa và những người phải chờ đợi tại các địa điểm công cộng.

Chính vì vậy, Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá năm 2012 xác lập nguyên tắc bảo đảm quyền của mọi người được sống, làm việc trong môi trường không có khói thuốc lá và được thông tin đầy đủ về tác hại của thuốc lá. Điều 7 của Luật quy định quyền của công dân được sống, làm việc trong môi trường không khói thuốc; được yêu cầu người khác chấm dứt hành vi hút thuốc tại địa điểm cấm và yêu cầu cơ quan có thẩm quyền xử lý vi phạm.

Nguồn: Báo cáo Tổng kết 13 năm thi hành Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, Bộ Y tế, ngày 23/6/2026.

Theo Báo cáo Tổng kết 13 năm thi hành Luật phòng, chống tác hại của thuốc lá của Bộ Y tế ngày 23/6/2026, tỷ lệ sử dụng thuốc lá điếu ở nam giới trưởng thành giảm từ 47,4% năm 2010 xuống còn 38,9% năm 2023. Giai đoạn 2010-2024 ghi nhận mức giảm rõ rệt tại nhà (từ 73,1% xuống 44,9%), nơi làm việc (từ 55,9% xuống 22,4%) và trên phương tiện giao thông công cộng (từ 34,4% xuống 22,9%). Những kết quả này phản ánh tác động tích cực của việc triển khai Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá và các văn bản hướng dẫn thi hành.

Giữ không gian Tòa án trong lành

Theo Điều 11 Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, nơi làm việc thuộc địa điểm cấm hút thuốc lá hoàn toàn trong nhà. Điều 13 quy định nghĩa vụ của người hút thuốc, trong đó có việc không hút thuốc tại địa điểm có quy định cấm. Đặc biệt, Điều 14 xác định trách nhiệm của người đứng đầu, người quản lý địa điểm cấm hút thuốc trong việc tổ chức thực hiện, hướng dẫn, kiểm tra, đôn đốc và treo biển báo cấm hút thuốc tại các vị trí phù hợp.

Đối chiếu với đặc thù hoạt động của ngành Tòa án, các quy định này cần được cụ thể hóa trong toàn bộ không gian làm việc và phục vụ công dân. Trụ sở Tòa án không chỉ có phòng làm việc của cán bộ, công chức mà còn có phòng xử án, khu vực tiếp công dân, hành lang, phòng chờ, khu vực làm việc chung và những địa điểm có nhiều người thường xuyên qua lại.

Một cán bộ, công chức phải làm việc nhiều giờ tại cơ quan cũng có quyền được bảo vệ khỏi khói thuốc thụ động.

Vì thế, xây dựng môi trường không khói thuốc trong ngành Tòa án không nên chỉ được xem là nhiệm vụ hành chính hoặc một phong trào thi đua theo thời điểm. Đây phải là một tiêu chuẩn trong văn hóa công sở và chất lượng phục vụ nhân dân.

Kiên quyết ngăn chặn những hiểm họa từ thuốc lá

Vai trò của ngành Tòa án trong phòng, chống tác hại của thuốc lá còn thể hiện qua hoạt động xét xử những hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến thuốc lá.

Ngày 21/7/2025, Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội xét xử vụ án liên quan đến đường dây buôn lậu, sản xuất thuốc lá điện tử có chứa chất ma túy do Lê Anh Thơ và Phùng Bảo Ngọc thực hiện. Theo nội dung vụ án, các bị cáo đã mua khoảng 100.000 điếu thuốc lá điện tử từ Trung Quốc, trị giá khoảng 9 tỷ đồng. Sau đó, Thơ tổ chức pha trộn chất bột ma túy với tinh dầu để phun lên sợi thảo mộc, đồng thời bơm tinh dầu có chứa chất ma túy vào vỏ thuốc lá điện tử nhằm sản xuất các sản phẩm để bán kiếm lời. Tổng lượng ma túy các bị cáo mua bán được xác định là hơn 2,7 kg. Hội đồng xét xử tuyên phạt Lê Anh Thơ tổng hợp hình phạt 30 năm tù về các tội Mua bán trái phép chất ma túy và Buôn lậu; Phùng Bảo Ngọc bị phạt 28 năm tù.

Thuốc lá điện tử được nhóm bị cáo mua về tẩm ma túy để bán ra thị trường (Ảnh: CACC)

Vụ án cho thấy thuốc lá điện tử có thể bị lợi dụng làm phương tiện đưa chất ma túy đến người sử dụng, đặc biệt là giới trẻ.

Trước những nguy cơ đó, từ ngày 01/01/2025, theo Nghị quyết số 173/2024/QH15 của Quốc hội, việc sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển và sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng bị cấm.

Cần phân biệt rõ giữa xử lý tội phạm liên quan đến nguồn cung thuốc lá trái phép và việc thực hiện quy định cấm hút thuốc tại nơi làm việc. Đây là hai phương diện khác nhau, nhưng cùng hướng tới mục tiêu bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Ngành Tòa án cần thực hiện tốt vai trò xét xử theo thẩm quyền, đồng thời nghiêm túc xây dựng môi trường không khói thuốc trong hoạt động nội bộ.

Không để quyền được bảo vệ chỉ nằm trên văn bản

Một tấm biển “Cấm hút thuốc” có thể giúp nhận diện quy định, nhưng không thể tự mình bảo đảm quy định được thực hiện. Vì vậy, cần chuyển từ tuyên truyền đơn lẻ sang cơ chế thực hiện thường xuyên.

Xây dựng môi trường làm việc không khói thuốc. (Ảnh minh họa)

Trước hết, mỗi đơn vị Tòa án cần rà soát, bổ sung quy định phòng, chống tác hại của thuốc lá vào nội quy, quy chế làm việc và tiêu chí xây dựng cơ quan văn hóa. Phạm vi cấm hút thuốc phải được xác định rõ theo quy định pháp luật; biển báo cần đặt tại những vị trí dễ quan sát, đặc biệt ở khu vực làm việc trong nhà, phòng xử án và nơi tiếp công dân.

Cùng với đó, cần xác định cụ thể trách nhiệm của người đứng đầu và bộ phận quản trị, bảo vệ cơ quan. Công tác kiểm tra phải trở thành một phần của hoạt động quản lý thường xuyên. Khi phát hiện hành vi vi phạm, người có trách nhiệm cần nhắc nhở, yêu cầu chấm dứt và thực hiện biện pháp xử lý theo thẩm quyền. Mỗi cán bộ, công chức cũng cần nêu gương trong việc tuân thủ quy định.

Công tác tuyên truyền cũng cần hướng đến từng nhóm đối tượng. Với cán bộ, công chức đang hút thuốc, cần cung cấp thông tin về tác hại, lợi ích của việc cai thuốc và các địa chỉ hỗ trợ phù hợp. Mục tiêu không phải tạo ra sự kỳ thị đối với người hút thuốc, mà là giúp mỗi người hiểu rằng quyền lựa chọn của mình không thể làm ảnh hưởng đến quyền được bảo vệ sức khỏe của người khác.

Cuối cùng, hiệu quả xây dựng môi trường không khói thuốc cần được đánh giá bằng kết quả thực chất. Mỗi đơn vị nên quan tâm đến việc có còn tình trạng hút thuốc tại khu vực cấm hay không, phản ánh của cán bộ và người dân được xử lý như thế nào, trách nhiệm của người quản lý có được thực hiện đầy đủ hay không.

Phòng, chống tác hại của thuốc lá không thể đạt kết quả chỉ bằng những lời kêu gọi. Điều quan trọng hơn là biến quy định pháp luật thành thói quen ứng xử, biến trách nhiệm của người đứng đầu thành hành động quản lý và biến quyền của người không hút thuốc thành điều được bảo đảm trong thực tế.