Không gian dành cho người khiếm thính ở Anh

Arnold bị khiếm thính bẩm sinh, từng sử dụng máy trợ thính trước khi cấy ốc tai điện tử năm 21 tuổi.

Theo báo The Guardian (Anh), nhiều người khiếm thính vẫn cảm thấy mình đứng ngoài đời sống xã hội. Họ được chú ý hơn trên truyền thông đại chúng kể từ chiến thắng của diễn viên Rose Ayling-Ellis tại chương trình Strictly come dancing (tạm dịch: Bước nhảy hoàn vũ) năm 2021, hay từ nhân vật Fury trong phiên bản làm lại của trò chơi truyền hình Gladiators (Đấu sĩ), đến các phim Sound of metal (Âm thanh của nhạc metal) và CODA (Child of deaf adults), tác phẩm đoạt Oscar Phim hay nhất năm 2022. Những người phiên dịch ngôn ngữ ký hiệu tại các buổi diễn nhạc rap cũng bắt đầu gây chú ý trên mạng xã hội. Tuy nhiên, đến nay, Anh vẫn chưa có một trung tâm chuyên biệt cho nghệ thuật của cộng đồng người khiếm thính.

Cơ sở East Bank của Trường Thời trang London là công trình thiết kế không gian dành cho người khiếm thính (DeafSpace). Ảnh: THE GUARDIAN

Dù Đài BBC (Anh) từng ra mắt chương trình thời sự See hear (Nghe nhìn) dành cho người khiếm thính và cải thiện dịch vụ phụ đề truyền hình, mãi đến năm 2022, Đạo luật Ngôn ngữ ký hiệu Anh mới được Hoàng gia phê chuẩn, chính thức công nhận là một ngôn ngữ của Anh, Scotland và xứ Wales.

Đến nay, học sinh vẫn chưa thể thi lấy chứng chỉ môn này. Các nhà hát và rạp chiếu phim thường có mục thông tin trên trang web, nhưng những suất có phiên dịch ký hiệu lại rất hiếm, thường rơi vào giữa trưa thứ ba, khi hầu hết mọi người đang đi làm.

Chính từ những lý do đó, Arnold khởi xướng chiến dịch DeafCity Hub (Trung tâm Thành phố khiếm thính), với mục tiêu xây mới hoặc cải tạo một tòa nhà theo các nguyên tắc kiến trúc thân thiện với người khiếm thính, còn gọi là DeafSpace.

DeafSpace sẽ gồm hành lang và cầu thang rộng để mọi người có thể đi cạnh nhau khi trò chuyện bằng ngôn ngữ ký hiệu, ánh sáng tự nhiên và gam màu dịu để tránh mỏi mắt, bố trí kính và gương hợp lý nhằm mở rộng tầm nhìn. Các phòng được kê ghế theo hình tròn để nhóm đông người dễ quan sát tay và khuôn mặt nhau khi giao tiếp.

Arnold hiện lưu giữ tài liệu từ thập niên 1980 về Trung tâm Văn hóa quốc tế dành cho người khiếm thính, một dự án còn dang dở. Dự án khi đó có khu lưu trữ lịch sử người khiếm thính, nhà hát, không gian triển lãm, quầy bar… “Người khiếm thính ngày càng xuất hiện nhiều hơn trên truyền thông, nhưng việc kiến tạo không gian dành cho họ thì lại hoàn toàn thiếu”, Arnold nói.

Theo Arnold, được sống trong môi trường thiết kế dành riêng cho mình là điều rất quan trọng. “Thuở thiếu niên, tôi từng học tại trường dành cho người khiếm thính và có trải nghiệm tuyệt vời ở bậc trung học. Tôi được tiếp cận văn hóa người khiếm thính và muốn chia sẻ trải nghiệm đó với những người khác”, Arnold chia sẻ.

Ngày nay, trẻ em khiếm thính khó có được trải nghiệm như Arnold từng có. Hiện Anh chỉ còn 22 trường dành cho người khiếm thính, giảm mạnh so với 75 trường vào đầu thập niên 1980. Nguyên nhân một phần do cắt giảm ngân sách và chính sách của chính quyền địa phương, một phần do ốc tai điện tử ngày càng phổ biến. Arnold cho rằng khả năng y học có thể xóa bỏ hoàn toàn tình trạng khiếm thính càng cho thấy việc bảo tồn văn hóa người khiếm thính quan trọng hơn bao giờ hết.

“Cụm từ “Deaf Gain” (lợi ích từ việc khiếm thính/điếc) là thuật ngữ được cộng đồng chúng tôi trân trọng”, Arnold nhấn mạnh. Theo Arnold, tất cả đều coi trọng việc bảo vệ các hệ sinh thái và phương ngữ có nguy cơ mai một, vậy tại sao lại xem nhẹ một nền văn hóa thị giác và ngôn ngữ không gian đang phát triển mạnh mẽ của người khiếm thính?

Mới đây, dự án đã được sử dụng tạm thời không gian tại một tòa nhà chờ quy hoạch. Arnold hy vọng London sẽ sớm có một điểm hẹn nhiều ý nghĩa dành cho những người giống cô, một trung tâm văn hóa mang tầm quốc gia.