Không gian giáo dục mở để học sinh phát triển toàn diện

Học sinh trong giờ học trên lớp. Ảnh minh họa: Thanh Bình/TTXVN

Từ vùng biên đến khu vực trung tâm

Nằm ở địa bàn xã biên giới Tuyên Bình, Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Vĩnh Bình là một cơ sở giáo dục có nhiều điều kiện thuận lợi để triển khai dạy học 2 buổi/ngày. Năm học vừa qua, nhà trường được đầu tư hơn 3,5 tỷ đồng để sửa chữa, nâng cấp phòng học, phòng chức năng, sân chơi, bãi tập, đáp ứng các điều kiện đạt chuẩn quốc gia. Nhà trường chủ động bố trí trên 500 triệu đồng từ nguồn kinh phí của đơn vị để bổ sung thiết bị dạy học, cải tạo cảnh quan tại 3 điểm trường.

Hiệu trưởng Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Vĩnh Bình Nguyễn Hoàng Anh Thảo thông tin, năm học 2026-2027, trường có 572 học sinh ở 18 lớp. Trên nền tảng cơ sở vật chất được nâng cấp, nhà trường tiếp tục rà soát hệ thống phòng học, phòng bộ môn, thư viện, thiết bị, hạ tầng công nghệ thông tin để bảo đảm các điều kiện tổ chức dạy học 2 buổi/ngày.

Thời lượng học tập tăng thêm nhằm tập trung củng cố kiến thức, hỗ trợ học sinh còn hạn chế trong học tập, đồng thời phát triển năng lực thông qua các hoạt động trải nghiệm, STEM/STEAM, ngoại ngữ, kỹ năng sống, năng lực số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo.

Trong khi đó, tại khu vực trung tâm đông dân cư, bài toán triển khai dạy học 2 buổi/ngày lại đặt ra theo cách khác. Sau sắp xếp mạng lưới trường lớp, Trường Trung học cơ sở Nguyễn Trung Trực (xã Bến Lức) có quy mô lớn với 60 lớp và 2.514 học sinh. Nhà trường tổ chức hoạt động tại 2 cơ sở gồm trường chính với 42 lớp, 1.793 học sinh và Phân hiệu Thanh Phú với 18 lớp, 721 học sinh.

Dù cơ sở vật chất cơ bản đáp ứng yêu cầu duy trì hoạt động giáo dục, song quy mô học sinh lớn khiến trường phải tổ chức dạy học theo hai ca sáng - chiều. Trường chính có 26 phòng học, 9 phòng bộ môn; phân hiệu có 14 phòng học, 7 phòng bộ môn. Nhà trường chưa tổ chức bán trú.

Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Nguyễn Trung Trực Trần Thanh Phong cho biết, trường chưa thể triển khai đại trà dạy học 2 buổi/ngày cho toàn bộ học sinh do điều kiện phòng học tại hai cơ sở và tình trạng thiếu giáo viên. Hiện nhà trường có 88 giáo viên trực tiếp giảng dạy, còn thiếu 16 giáo viên so với biên chế được giao, thiếu ở nhiều môn học như Ngữ văn, Lịch sử và Địa lý, Giáo dục công dân, Tiếng Anh, Tin học, Toán học và các môn năng khiếu.

Bên cạnh đó, việc vận hành mô hình trường chính - phân hiệu với khoảng cách gần 4 km giữa hai cơ sở trước mắt cũng đặt ra nhiều yêu cầu trong công tác quản lý, điều hành và phối hợp chuyên môn. Do đó, nhà trường tiếp tục rà soát cơ sở vật chất, đội ngũ và nhu cầu học tập để từng bước mở rộng khi đủ điều kiện. Các hoạt động tăng cường được tổ chức phù hợp, không gây quá tải và không để xảy ra tình trạng dạy thêm, học thêm trái quy định.

Không gian để học sinh phát triển toàn diện

Nếu trước đây, buổi học thứ hai thường được nhìn nhận đơn thuần là thời gian bổ trợ kiến thức văn hóa, thì theo Kế hoạch tổ chức dạy học 2 buổi/ngày của UBND tỉnh Tây Ninh, đây là khoảng thời gian để học sinh được phát triển toàn diện hơn về thể chất, năng khiếu, kỹ năng sống và trải nghiệm thực tiễn.

Theo định hướng của tỉnh, việc tổ chức dạy học 2 buổi/ngày không chỉ là trách nhiệm riêng của ngành giáo dục mà cần sự tham gia của nhiều ngành, lĩnh vực nhằm tạo nên môi trường học tập mở, đa dạng và giàu trải nghiệm cho học sinh. Trong đó, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch được giao phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo xây dựng các chương trình hoạt động phù hợp để đưa vào buổi học thứ hai.

Một nội dung được chú trọng là phát triển phong trào thể dục, thể thao học đường. Thay vì chỉ giới hạn trong các tiết học thể dục chính khóa, học sinh sẽ có thêm cơ hội tham gia các câu lạc bộ bóng đá, bóng rổ, bơi lội, võ thuật, điền kinh và nhiều môn thể thao khác.

Tỉnh cũng định hướng huy động các trung tâm thể dục thể thao, khai thác hiệu quả hệ thống sân bãi, nhà thi đấu, hồ bơi hiện có để phục vụ học sinh ngoài giờ học; đồng thời kết nối huấn luyện viên, vận động viên có chuyên môn tham gia hướng dẫn, bồi dưỡng năng khiếu cho học sinh.

Các hoạt động văn hóa, nghệ thuật cũng được xác định là một phần quan trọng của buổi học thứ hai. Các câu lạc bộ âm nhạc, mỹ thuật, múa hát, sân khấu học đường sẽ từng bước được đưa vào trường học, tạo điều kiện để học sinh phát hiện và phát triển năng khiếu. Hệ thống bảo tàng, thư viện, trung tâm văn hóa, các thiết chế văn hóa công cộng trên địa bàn tỉnh cũng được định hướng kết nối với nhà trường nhằm mở rộng không gian học tập ngoài lớp học.

Tỉnh Tây Ninh đưa giáo dục di sản, lịch sử - văn hóa và truyền thống địa phương vào các hoạt động trải nghiệm. Thông qua những chuyến tham quan di tích lịch sử, làng nghề truyền thống, danh lam thắng cảnh hay các chương trình du lịch học đường, học sinh không chỉ tiếp thu kiến thức từ sách vở mà còn được trực tiếp quan sát, trải nghiệm và bồi đắp tình yêu quê hương, ý thức gìn giữ các giá trị văn hóa.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Tây Ninh Phạm Tấn Hòa cho rằng, mục tiêu cuối cùng của dạy học 2 buổi/ngày là tạo thêm cơ hội để học sinh được rèn luyện thể chất, phát triển kỹ năng, năng khiếu và hình thành những phẩm chất cần thiết cho cuộc sống. Khi các nguồn lực từ giáo dục, văn hóa, thể thao và du lịch cùng được kết nối, buổi học thứ hai sẽ trở thành một không gian giáo dục mở, nơi mỗi học sinh đều có điều kiện phát triển toàn diện theo năng lực và sở trường.

Việc triển khai phải phù hợp điều kiện thực tế của từng nhà trường, không gây quá tải và tuyệt đối không tạo áp lực điểm số cho học sinh. Mục tiêu không phải để kéo dài thời gian học tập trên lớp, mà quan trọng hơn là tạo môi trường để học sinh được phát triển toàn diện, được hỗ trợ tốt hơn ngay tại trường học, qua đó từng bước thu hẹp khoảng cách giáo dục giữa các địa bàn.