Không giới hạn ước mơ của trẻ em gái

Cô giáo đồng hành cùng học sinh trong các hoạt động học tập, góp phần khơi dậy sự tự tin và nuôi dưỡng ước mơ cho trẻ em gái

Ước mơ trên bục giảng

Ở Trường THCS Cao Dương, Trần Minh Thư, học sinh lớp 8A4, mong muốn trở thành cô giáo Văn. Bùi Khánh Chi, học sinh lớp 6A4, cũng chọn nghề giáo, nhưng là giáo viên Toán.

Học sinh Trần Minh Thư

2 nữ sinh ở 2 khối lớp đều đã hình dung về công việc mình muốn theo đuổi. Minh Thư cho biết sự động viên của gia đình và thầy cô giúp em yên tâm học tập, nuôi dưỡng ước mơ. Khánh Chi xác định cần học tốt các môn ở trường, chủ động tìm hiểu kiến thức qua sách giáo khoa và internet để từng bước thực hiện mong muốn.

Khi nói về tương lai, Khánh Chi nhắc đến quyền bình đẳng: con gái cần có cơ hội học tập như con trai, được gia đình và xã hội ủng hộ để tự tin theo đuổi điều mình mong muốn.

Khánh Chi ước mơ là cô giáo dạy toán

Tuy nhiên, không phải học sinh nào cũng có điều kiện thuận lợi để nuôi dưỡng ước mơ. Một giáo viên chủ nhiệm ở trường từng đồng hành với nữ sinh rơi vào khủng hoảng tinh thần sau khi bố mẹ ly hôn. Mẹ bỏ đi, em phải sống xa mẹ, từ đó, em dần thu mình, ít quan tâm đến việc học, ngại giao tiếp và không biết chia sẻ tâm tư với ai.

Thay vì chỉ nhắc nhở em tập trung học, giáo viên kiên trì tiếp cận qua những câu chuyện nhỏ trong sinh hoạt hằng ngày. Cô dành thời gian trò chuyện, lắng nghe, động viên để em từng bước cởi mở, tháo gỡ mặc cảm. Khi cảm thấy được quan tâm, không bị phán xét, nữ sinh dần lấy lại sự tự tin và chủ động hơn trong học tập. Cuối năm học, em thi đỗ vào lớp 10 theo nguyện vọng.

Có thể thấy, biến cố gia đình và tổn thương tinh thần nếu không được hỗ trợ kịp thời có thể khiến trẻ em gái mất tự tin, xa rời trường lớp. Sự kiên trì của giáo viên đã giúp em giữ lại cơ hội học tập và tiếp tục nuôi dưỡng ước mơ.

Tại Trường THCS Cao Dương, các giáo viên ghi nhận học sinh nữ ngày càng chủ động hơn trong học tập và hoạt động tập thể. Cô giáo Bùi Thị Hồng Thim cho biết, nhiều em mạnh dạn phát biểu, tham gia hoạt động ngoại khóa, đảm nhận vai trò tổ chức và bày tỏ quan điểm. Khi được trao cơ hội, nữ sinh có thể thể hiện năng lực thay vì tự giới hạn mình trong những khuôn mẫu quen thuộc.

Cô giáo Bùi Thị Hồng Thim (bên trái) và cô Dương Thu Nga 

Cô giáo Dương Thu Nga, chủ nhiệm lớp 9, cũng nhận thấy học sinh nữ tích cực hơn trong các hoạt động học tập, nghiên cứu, kể cả lĩnh vực khoa học, công nghệ. Một số em chủ động dẫn dắt nhóm, trình bày ý tưởng và tìm hiểu những ngành nghề trước đây thường được xem là phù hợp hơn với nam giới.

Tuy nhiên, sau giờ học, các em trở về với những quan niệm, cách phân công công việc và sự lựa chọn của gia đình. Định kiến giới đôi khi không xuất hiện thành lời nhưng vẫn tác động đến tương lai của trẻ.

Cô giáo Dương Thu Nga cho rằng một bộ phận học sinh còn thiếu tự tin, chưa có nhiều thông tin về ngành nghề và cơ hội học tập. Tác động từ môi trường mạng cũng đặt ra yêu cầu trang bị kỹ năng nhận diện nguy cơ, bảo vệ thông tin cá nhân và ứng xử an toàn trên không gian số.

Xóa định kiến, giữ cơ hội đến trường

Theo các giáo viên, một trở ngại đối với trẻ em gái là quan niệm con gái không cần học cao, nên ưu tiên việc nhà hoặc chọn công việc ổn định, gần gia đình. Những suy nghĩ ấy ảnh hưởng đến cách cha mẹ đầu tư cho việc học, cách các em nhìn nhận năng lực và quyết định con đường của mình.

Những năm tháng đứng lớp giúp cô Nga (giữa) thấu hiểu hơn những khó khăn của học trò nữ vùng cao

Khi gia đình khó khăn về kinh tế, cơ hội học tập của trẻ em gái càng dễ bị thu hẹp. Chi phí học hành, sinh hoạt trở thành áp lực, trong khi việc chăm em, làm việc nhà hoặc phụ giúp cha mẹ vẫn thường được giao cho con gái. Điều này ảnh hưởng đến thời gian học tập và phát triển kỹ năng của các em.

Ở Cao Dương, đã có nữ sinh phải nghỉ học vì gia đình quá khó khăn. Việc rời trường không chỉ làm gián đoạn học tập mà còn thu hẹp cơ hội nghề nghiệp sau này. Với những gia đình chật vật mưu sinh, việc lo cho con tiếp tục đến trường cũng gặp nhiều trở ngại.

"Vì vậy, vận động gia đình quan tâm đến việc học của con gái là chưa đủ. Nhà trường và địa phương cần sớm phát hiện học sinh có nguy cơ bỏ học, tìm hiểu nguyên nhân và kết nối hỗ trợ phù hợp, từ học bổng, sách vở đến tư vấn tâm lý. Không thể để trẻ em gái phải từ bỏ việc học vì những trở ngại có thể tháo gỡ" - cô Thim nói.

Theo cô giáo Bùi Thị Hồng Thim, giáo viên cần quan tâm đến từng học sinh, nhất là những em rụt rè hoặc có hoàn cảnh khó khăn; tạo cơ hội để các em bày tỏ suy nghĩ, tham gia hoạt động và phát huy điểm mạnh. Bình đẳng giới cần thể hiện trong cách ứng xử, tổ chức dạy học và sự quan tâm hằng ngày, không chỉ qua những buổi tuyên truyền.

Thầy Hoàng Văn Khiêm, Phó Hiệu trưởng Trường THCS Cao Dương, xã Cao Dương, luôn quan tâm, đồng hành cùng học sinh, đặc biệt là các em gái, trong học tập và định hướng tương lai

Ở gia đình, bình đẳng trong học tập bắt đầu từ cách cha mẹ nhìn nhận con gái. Các em cần được đầu tư cho việc học, khuyến khích theo đuổi sở thích và tham gia bàn bạc về những quyết định liên quan đến tương lai. Việc nhà, chăm sóc người thân cần được chia sẻ giữa các thành viên, thay vì mặc nhiên coi đó là trách nhiệm của con gái.

Tại các địa bàn vùng dân tộc thiểu số và miền núi, bảo đảm quyền học tập của trẻ em gái còn gắn với phòng ngừa tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống. Tảo hôn có thể khiến trẻ em phải gánh vác trách nhiệm gia đình khi chưa đủ trưởng thành, làm gián đoạn việc học và thu hẹp cơ hội phát triển. Vì vậy, tuyên truyền cần đi cùng nâng cao nhận thức về quyền trẻ em, bình đẳng giới và trách nhiệm của gia đình, cộng đồng. Trẻ em gái cần được lên tiếng trong những vấn đề liên quan đến mình.

Hội LHPN xã Cao Dương phối hợp với nhà trường và các tổ chức tại địa phương tuyên truyền, hỗ trợ phụ nữ, trẻ em. Theo bà Nguyễn Thị Chi, Phó Chủ tịch Hội LHPN xã Cao Dương, Hội chú trọng phổ biến kiến thức về Luật Trẻ em, Luật Bình đẳng giới, phòng, chống xâm hại trẻ em, bạo lực học đường và các vấn đề liên quan đến bảo vệ trẻ em.

Các nội dung được triển khai qua sinh hoạt Hội, phối hợp với nhà trường và hoạt động dành cho học sinh. Câu lạc bộ "Thủ lĩnh của sự thay đổi" tạo không gian để các em tìm hiểu kiến thức, trao đổi về giới, quyền trẻ em, rèn kỹ năng giao tiếp, trình bày quan điểm và xử lý tình huống trong cuộc sống.

Bên cạnh tuyên truyền, Hội LHPN xã triển khai chương trình "Mẹ đỡ đầu", quan tâm đến trẻ em mồ côi, trẻ em có hoàn cảnh khó khăn; vận động nguồn lực hỗ trợ học bổng, xe đạp, sách vở và đồ dùng học tập. Những hỗ trợ này góp phần giảm bớt khó khăn, giúp các em có thêm điều kiện tiếp tục đến trường.

Bà Nguyễn Thị Chi, Phó Chủ tịch Hội LHPN xã Cao Dương

Bà Nguyễn Thị Chi cho biết, nhận thức của nhiều gia đình về việc học của con gái đã có chuyển biến. Cha mẹ quan tâm hơn, sẵn sàng ủng hộ con học lên hoặc tìm hiểu hướng học nghề phù hợp. Tuy nhiên, Hội vẫn cần phối hợp với nhà trường, các đoàn thể và gia đình để nắm bắt hoàn cảnh từng em, hỗ trợ kịp thời những trường hợp có nguy cơ bỏ học hoặc gặp khó khăn.

Thời gian tới, Hội dự kiến phát triển các "Tổ Phụ nữ số", hỗ trợ phụ nữ và trẻ em tiếp cận kỹ năng số, sử dụng internet an toàn; đồng thời tăng cường giám sát chính sách liên quan đến phụ nữ, trẻ em, vận động nguồn lực duy trì hỗ trợ học tập, kết nối đào tạo nghề và sinh kế cho phụ nữ có hoàn cảnh khó khăn.

Để trẻ em gái có cơ hội học tập và trưởng thành, cần có sự quan tâm từ gia đình, nhà trường và cộng đồng. Có những em được thầy cô động viên, giúp đỡ sau biến cố gia đình; có em đứng trước nguy cơ phải nghỉ học vì hoàn cảnh khó khăn. Mỗi trường hợp đều cần được quan tâm kịp thời để các em không phải bỏ dở việc học.

"Trẻ em gái cần được đến trường, được học hỏi, phát huy khả năng và tự lựa chọn con đường mình muốn đi. Là con gái không có nghĩa là phải có ít cơ hội hơn trong cuộc sống" - bà Chi khẳng định.