'Không thể để quy hoạch đô thị đi trước, hạ tầng giao thông chạy theo'

Báo Xây dựng có cuộc trao đổi với ông Lê Kim Thành, Phó chủ tịch chuyên trách Ủy ban An toàn giao thông Quốc gia, để làm rõ những giải pháp trọng tâm nhằm kiểm soát và từng bước tháo gỡ "điểm nghẽn" này.

Ông Lê Kim Thành, Phó chủ tịch chuyên trách Ủy ban An toàn giao thông Quốc gia.

Thưa ông, ùn tắc giao thông tại Hà Nội và TP.HCM nhiều năm qua vẫn diễn biến phức tạp, không chỉ trong giờ cao điểm mà cả dịp lễ, Tết, thậm chí ở những khung giờ bình thường. Ông nhìn nhận nguyên nhân cốt lõi của tình trạng này là gì?

Ông Lê Kim Thành: Ùn tắc giao thông tại hai đô thị lớn là vấn đề mang tính hệ thống, hình thành trong quá trình đô thị hóa nhanh và mạnh.

Nguyên nhân dễ nhận thấy nhất là mật độ dân cư và phương tiện cá nhân tăng quá nhanh, trong khi quỹ đất dành cho giao thông còn hạn chế, đặc biệt tại khu vực nội đô lịch sử rất khó mở rộng.

Tốc độ gia tăng ô tô, xe máy nhiều năm qua cao hơn đáng kể so với khả năng phát triển hạ tầng, tạo áp lực lớn lên các trục đường và nút giao trọng điểm.

Bên cạnh sự gia tăng phương tiện, vai trò của vận tải hành khách công cộng và công tác tổ chức giao thông hiện nay tác động như thế nào đến tình trạng ùn tắc?

Ông Lê Kim Thành: Vận tải hành khách công cộng đã được quan tâm đầu tư nhưng chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu đi lại của người dân. Mạng lưới đường sắt đô thị vẫn đang hoàn thiện, khả năng kết nối giữa các loại hình vận tải còn hạn chế nên chưa đủ sức hấp dẫn để người dân giảm sử dụng phương tiện cá nhân.

Đồng thời, công tác tổ chức giao thông tại một số khu vực chưa thực sự linh hoạt; việc phân luồng, điều tiết, quản lý dừng đỗ còn bất cập; tình trạng lấn chiếm lòng đường, vỉa hè vẫn diễn ra, làm thu hẹp không gian lưu thông.

Để khắc phục ùn tắc giao thông tại Hà Nội và TP.HCM cần bảo đảm sự đồng bộ giữa quy hoạch giao thông và quy hoạch đô thị.

Nhiều ý kiến cho rằng quy hoạch đô thị cũng là một "điểm nghẽn" quan trọng. Quan điểm của ông về vấn đề này ra sao?

Ông Lê Kim Thành: Sự thiếu đồng bộ giữa quy hoạch giao thông và quy hoạch đô thị là nguyên nhân sâu xa.

Nhiều khu đô thị, khu chung cư, trung tâm thương mại phát triển nhanh, tập trung mật độ dân cư lớn nhưng hạ tầng giao thông kết nối chưa tương xứng, dẫn đến quá tải cục bộ. Nếu không giải quyết đồng thời bài toán quy hoạch, tình trạng ùn tắc sẽ tiếp tục tái diễn ở các khu vực mới.

Vậy trong thời gian tới, Hà Nội và TP.HCM cần tập trung vào những giải pháp nào để kiểm soát ùn tắc hiệu quả và bền vững hơn?

Ông Lê Kim Thành: Các giải pháp cần được triển khai theo hướng tổng thể, lâu dài. Trước hết là ưu tiên phát triển mạnh vận tải hành khách công cộng, đặc biệt là đường sắt đô thị và xe buýt chất lượng cao, bảo đảm kết nối đồng bộ, thuận tiện.

Song song với đó là quản lý chặt chẽ nhu cầu giao thông và phương tiện cá nhân, tăng cường quản lý dừng đỗ, tổ chức giao thông khoa học tại các điểm thường xuyên ùn tắc. Cùng với đó, cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ giao thông thông minh, khai thác dữ liệu thời gian thực để điều hành linh hoạt, dự báo và cảnh báo sớm nguy cơ ùn tắc.

Về lâu dài, phải bảo đảm sự đồng bộ giữa quy hoạch giao thông và quy hoạch đô thị, phát triển đô thị vệ tinh gắn với hệ thống giao thông công cộng khối lượng lớn nhằm giảm áp lực cho khu vực nội đô.

Trân trọng cảm ơn ông!

Yến Chi