Khủng hoảng năng lượng: Thị trường điện châu Âu phát cảnh báo, một lĩnh vực đóng vai trò 'giảm sốc'

Châu Âu đối mặt đợt tăng giá điện mùa Đông tồi tệ nhất kể từ năm 2022. (Nguồn: https: aze.media)

Trên Sàn Giao dịch Năng lượng châu Âu, giá điện bán buôn giao tháng 1/2027 tại Đức, nền kinh tế lớn nhất khu vực, hiện đã vượt mốc 180 Euro/MWh, tăng hơn 60% so với cùng kỳ năm ngoái.

Nguyên nhân do giá khí đốt tự nhiên tăng vọt trong những tuần gần đây và châu Âu phải lấp đầy các kho dự trữ giữa bối cảnh cạnh tranh nguồn nhiên liệu ngày càng gay gắt.

Áp lực nguồn cung càng trở nên trầm trọng do ảnh hưởng từ xung đột tại Iran và cắt đứt hoàn toàn dòng khí đốt từ Qatar.

Bên cạnh yếu tố địa chính trị, hệ thống điện khu vực còn chịu áp lực lớn do sản lượng thủy điện sụt giảm và các nhà máy điện hạt nhân của Pháp đối mặt đình công và nắng nóng.

Ông Ulf Ek, Giám đốc đầu tư tại quỹ Northlander Commodity Advisors LLP cảnh báo, nếu mùa Đông năm nay lạnh giá và nguồn cung từ Trung Đông tiếp tục ách tắc, giá điện bán buôn có thể tăng tới 50%.

Đợt tăng giá này đe dọa trực tiếp đến hóa đơn sinh hoạt của hộ gia đình và chi phí hoạt động của doanh nghiệp, từ đó thổi bùng áp lực lạm phát ngay thời điểm giới đầu tư dự báo các ngân hàng trung ương sẽ tiếp tục nâng lãi suất.

Tác động tới người tiêu dùng sẽ phân hóa tùy từng quốc gia. Cụ thể, hóa đơn năng lượng hộ gia đình tại Anh dự kiến tăng 25%vào tháng 1/2027, trong khi tại Na Uy, chính phủ sẽ tung các gói trợ cấp để bảo vệ người dân khỏi cú sốc giá bán buôn.

Dù châu Âu đã nỗ lực đẩy nhanh quá trình chuyển đổi sang năng lượng tái tạo, khu vực này vẫn chưa thể thoát khỏi sự phụ thuộc vào khí đốt và than đá trong mùa Đông, thời điểm điện Mặt trời sụt giảm mạnh do ngày ngắn và nhiều mây.

Sự thiếu hụt buộc các quốc gia phải tăng cường huy động các nhà máy điện khí đắt đỏ để cân bằng lưới điện. Mới đây, Đức đã phải mở thầu xây dựng thêm các nhà máy điện khí mới, trong khi Anh cũng cân nhắc tăng giá thu mua điện để kích thích đầu tư vào lĩnh vực này.

Dù vậy, giới phân tích đánh giá, châu Âu hiện vẫn ở vị thế vững chắc hơn nhiều so với cuộc khủng hoảng năm 2022, thời điểm mất nguồn cung khí đốt qua đường ống của Nga từng đẩy giá điện vọt lên hơn 1.000 Euro/MWh, cao gấp 5 lần mức giá hợp đồng tương lai cho tháng 1/2027.

Đầu tư mạnh cho cơ sở hạ tầng nhập khẩu khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) đã giúp châu Âu đa dạng hóa nguồn cung và giảm thiểu nguy cơ thiếu hụt cục bộ.

Sự bùng nổ của năng lượng tái tạo cũng đóng vai trò “giảm sốc”.

Theo phân tích của Baringa, nếu không có lượng công suất điện Mặt trời bổ sung từ năm 2021, giá điện bán buôn trung bình tại châu Âu trong mùa Hè vừa qua đã cao hơn 30%.

Tình hình giá tăng cao hiện tại thậm chí còn mang lại lợi thế cho các nhà sản xuất điện tái tạo. Lợi nhuận năm 2027 của các tập đoàn như RWE AG, Engie SA và EDP Renewables SA có thể tăng vượt 10% so với các dự báo hiện tại.

Các chuyên gia kinh tế kết luận, châu Âu sẽ phải chuẩn bị tâm lý cho một mùa Đông kinh tế khó khăn, nhưng kịch bản tồi tệ như năm 2022 khó có khả năng lặp lại. Áp lực chi phí thậm chí có thể hạ nhiệt nhanh chóng nếu xung đột Mỹ-Iran lắng xuống, kết hợp với thời tiết ôn hòa, nhiều gió giúp thúc đẩy sản lượng điện tái tạo.