Kiểm toán nhà nước Việt Nam và Thổ Nhĩ Kỳ chia sẻ kinh nghiệm ứng dụng công nghệ số trong kiểm toán
Ngày 18/11, Kiểm toán nhà nước Việt Nam (KTNN) và Tòa Thẩm kế Thổ Nhĩ Kỳ (TCA) đã tổ chức Hội nghị chuyên môn về ứng dụng công nghệ số trong kiểm toán và mô hình thể chế của các cơ quan kiểm toán tối cao, dưới sự đồng chủ trì của Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa và Chủ tịch TCA Metin Yener.
Tham dự Hội nghị, về phía TCA có ông Can Deniz Yetişen - Vụ trưởng Vụ Kiểm toán và ông Hasan Basri Barit - Bí thư thứ ba, Đại sứ quán Thổ Nhĩ Kỳ tại Việt Nam.
Về phía KTNN Việt Nam có Phó Tổng Kiểm toán nhà nước Hà Thị Mỹ Dung cùng lãnh đạo, đại diện các đơn vị: Vụ Hợp tác quốc tế, Vụ Tổ chức cán bộ, Vụ Pháp chế, Vụ Tổng hợp, Vụ Chính sách, Cục Công nghệ thông tin...

KTNN Việt Nam và TCA tổ chức Hội nghị chuyên môn về ứng dụng công nghệ số trong kiểm toán và mô hình thể chế của các cơ quan kiểm toán tối cao.
Chuyển đổi số đặt ra yêu cầu đổi mới đối với hoạt động kiểm toán
Phát biểu khai mạc, Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa cho biết, ba chủ đề trọng tâm được lựa chọn tại hội nghị gồm: ứng dụng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn và phân tích dữ liệu trong hoạt động kiểm toán; mô hình tổ chức và hoạt động của TCA; định hướng sửa đổi, bổ sung Luật KTNN Việt Nam.
Theo Tổng Kiểm toán nhà nước, chuyển đổi số đang làm thay đổi sâu sắc phương thức quản lý, sử dụng tài chính công và tài sản công, đồng thời đặt ra yêu cầu đổi mới đối với hoạt động kiểm toán. Việc ứng dụng công nghệ thông tin, AI và phân tích dữ liệu giúp kiểm toán viên tiếp cận, xử lý khối lượng dữ liệu lớn, nhận diện rủi ro, phát hiện bất thường, lựa chọn trọng tâm kiểm toán và nâng cao chất lượng bằng chứng kiểm toán.
Bên cạnh đó, KTNN Việt Nam quan tâm nghiên cứu kinh nghiệm của TCA về tổ chức bộ máy, phân định chức năng, thẩm quyền giữa cơ quan chuyên môn và cơ quan xét xử, cơ chế bảo đảm tính độc lập cũng như mối quan hệ giữa hoạt động kiểm toán, xác định trách nhiệm và xử lý sai phạm trong quản lý, sử dụng nguồn lực công.
Chủ tịch TCA Metin Yener cảm ơn KTNN Việt Nam đã đăng cai tổ chức Hội nghị, đồng thời bày tỏ mong muốn hai cơ quan tăng cường trao đổi kiến thức, kinh nghiệm và thông lệ tốt. Ông nhấn mạnh việc duy trì trao đổi thường xuyên, thiết lập các lĩnh vực hợp tác cụ thể và phối hợp trong khuôn khổ INTOSAI, ASOSAI sẽ tạo thêm cơ hội để hai cơ quan hỗ trợ lẫn nhau, đóng góp vào sự phát triển chung của cộng đồng kiểm toán tối cao.

Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa phát biểu.
Công nghệ số và AI không thay thế chuyên môn
Tại Hội nghị, đại diện Cục Công nghệ thông tin cho biết, KTNN Việt Nam đã tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong phân tích dữ liệu phục vụ kiểm toán, nhất là đối với các lĩnh vực có khối lượng dữ liệu lớn, phức tạp như ngân sách, nợ công, tài chính và ngân hàng. KTNN cũng bước đầu triển khai các ứng dụng AI hỗ trợ kiểm toán viên, đồng thời định hướng xây dựng hạ tầng dữ liệu tập trung, hoàn thiện môi trường làm việc điện tử và phát triển các nền tảng phân tích dữ liệu.
Các chuyên gia TCA đã chia sẻ kinh nghiệm triển khai những công cụ công nghệ số và AI phục vụ hoạt động kiểm toán, trong đó có hệ thống thu thập dữ liệu Mioras/US, công cụ phân tích dữ liệu lớn VERA và nền tảng AI Saybot.
Theo TCA, Mioras/US hỗ trợ tích hợp, tập trung hóa và cập nhật dữ liệu từ các bộ, ngành và lĩnh vực tài chính, ngân hàng, thu ngân sách. Trên nền tảng dữ liệu này, hệ thống VERA tự động xử lý khối lượng lớn giao dịch, so sánh dữ liệu, phát hiện bất thường và chấm điểm rủi ro. Qua đó, công cụ hỗ trợ xác định những lĩnh vực có rủi ro trọng yếu, thu hẹp phạm vi kiểm toán và giúp kiểm toán viên tập trung nguồn lực vào các nội dung cần thiết.
Trong khi đó, Saybot là công cụ AI được xây dựng trên cơ sở tri thức tổng hợp từ các cuộc kiểm toán thực tế, hỗ trợ kiểm toán viên tra cứu quy định pháp luật, tiêu chuẩn, chuẩn mực kiểm toán và rà soát dự thảo báo cáo kiểm toán, nhận diện những lỗi hoặc nội dung cần xem xét trước khi hoàn thiện.
Một kinh nghiệm đáng chú ý của TCA là tự phát triển phần mềm theo nhu cầu nghiệp vụ, kết hợp nguồn lực kỹ sư công nghệ thông tin và kiểm toán viên nội bộ nhằm bảo đảm tính an toàn, bảo mật và khả năng tương thích với hoạt động kiểm toán. TCA cũng chú trọng xây dựng đội ngũ phân tích nghiệp vụ làm cầu nối giữa chuyên gia công nghệ và kiểm toán viên.
Đặc biệt, TCA nhấn mạnh công nghệ số và AI chỉ đóng vai trò hỗ trợ, nâng cao năng lực làm việc, không thay thế chuyên môn, sự phán xét độc lập và đạo đức nghề nghiệp của kiểm toán viên.
Các đại biểu hai bên cũng trao đổi về hoàn thiện hành lang pháp lý, cơ chế báo cáo với Quốc hội, tổ chức bộ máy, tuyển dụng và phát triển nguồn nhân lực; kinh nghiệm triển khai các loại hình kiểm toán, ứng dụng AI, phân tích dữ liệu và xây dựng cơ sở dữ liệu phục vụ kiểm toán trên môi trường số.

Chủ tịch TCA Metin Yener phát biểu.
Đánh dấu bước phát triển mới trong quan hệ giữa hai cơ quan kiểm toán tối cao
Phát biểu bế mạc Hội nghị, Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa khẳng định, những nội dung trao đổi đã góp phần giúp hai cơ quan tăng cường hiểu biết lẫn nhau, cùng nhận diện các vấn đề mới và thách thức chung đối với hoạt động kiểm toán công. Tổng Kiểm toán nhà nước đề nghị hai bên tiếp tục duy trì trao đổi thông tin, chia sẻ kinh nghiệm và cụ thể hóa các nội dung hợp tác sau Hội nghị.
Chủ tịch TCA Metin Yener đánh giá cao kết quả Hội nghị, nhất trí tiếp tục duy trì trao đổi chuyên môn qua các hình thức phù hợp, trong đó có thư điện tử, đồng thời khẳng định TCA sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm với KTNN Việt Nam.
Chuyến thăm và làm việc của Đoàn công tác TCA, việc ký Bản ghi nhớ hợp tác và tổ chức Hội nghị chuyên môn đánh dấu bước phát triển mới trong quan hệ giữa hai cơ quan kiểm toán tối cao.
Những kết quả đạt được tạo cơ sở để KTNN Việt Nam tiếp thu kinh nghiệm quốc tế phù hợp với thực tiễn, thúc đẩy hoàn thiện thể chế, đổi mới phương thức hoạt động và ứng dụng công nghệ hiện đại, hướng tới nâng cao chất lượng kiểm toán, tăng cường minh bạch, trách nhiệm giải trình và hiệu quả quản lý, sử dụng tài chính công, tài sản công.

