Kiến nghị điều chỉnh tiêu chí được hưởng chính sách hỗ trợ BHYT tại vùng đồng bào DTTS và miền núi

Sau Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, Bộ Y tế nhận được kiến nghị của cử tri tỉnh Thái Nguyên: 

Hiện nay, nhiều người dân tộc Kinh sinh sống lâu đời tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) và miền núi, có điều kiện kinh tế - xã hội tương đồng với đồng bào dân tộc thiểu số nhưng không thuộc đối tượng được ngân sách nhà nước hỗ trợ đóng bảo hiểm y tế (trừ trường hợp, người dân tộc Kinh thuộc các nhóm đối tượng chính sách như hộ nghèo, cận nghèo, học sinh - sinh viên, người cao tuổi, hoặc người sinh sống tại vùng đặc biệt khó khăn). 

Điều này tạo ra sự so sánh, chưa đồng thuận của người dân và khó khăn trong việc nâng cao tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế tại các khu vực này, gây áp lực đến hệ thống an sinh xã hội tại địa phương. 

Cử tri đề nghị nghiên cứu điều chỉnh tiêu chí thụ hưởng chính sách hỗ trợ bảo hiểm y tế tại vùng đồng bào DTTS và miền núi theo hướng căn cứ vào "địa bàn cư trú" thay vì căn cứ vào "thành phần dân tộc" như hiện nay. 

Về kiến nghị nêu trên, Bộ Y tế trả lời như sau:

Bảo hiểm y tế (BHYT) thực hiện trên nguyên tắc bảo đảm chia sẻ rủi ro giữa những người tham gia BHYT; mức đóng, mức hưởng bảo hiểm y tế được quy định cụ thể trong Luật BHYT và các văn bản hướng dẫn, được tính toán dựa vào khả năng đóng góp của các nhóm đối tượng, mức lương cơ sở, phạm vi quyền lợi và khả năng cân đối quỹ BHYT.

Hiện nay, chính sách ngân sách nhà nước đóng và hỗ trợ đóng BHYT được xác định theo từng nhóm đối tượng, điều kiện kinh tế - xã hội và địa bàn cư trú; trong đó, nhiều nhóm đối tượng được hưởng chính sách không phân biệt thành phần dân tộc.

Nghị định số 75/2023/NĐ-CP quy định người dân tộc thiểu số đang sinh sống tại các xã khu vực II, khu vực III, thôn đặc biệt khó khăn giai đoạn 2016–2020 mà các địa bàn này không còn thuộc danh sách tương ứng giai đoạn 2021–2025 được ngân sách nhà nước hỗ trợ tối thiểu 70% mức đóng bảo hiểm y tế trong 36 tháng kể từ ngày 01/11/2023.

Ngày 27/11/2024, Quốc hội ban hành Luật Bảo hiểm y tế số 51/2024/QH15, trong đó tại điểm o khoản 3 Điều 12 Luật Bảo hiểm y tế, người đang cư trú tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn thuộc nhóm do ngân sách nhà nước đóng bảo hiểm y tế. Quy định này xác định đối tượng theo địa bàn cư trú, không phân biệt thành phần dân tộc; do đó, người dân tộc Kinh đang cư trú tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn cũng được ngân sách nhà nước đóng bảo hiểm y tế theo quy định.

Như vậy, đối với người đang cư trú tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, chính sách do ngân sách nhà nước đóng bảo hiểm y tế được xác định theo địa bàn cư trú, không phân biệt thành phần dân tộc. 

Đồng thời, Luật BHYT cũng quy định người thuộc hộ gia đình cận nghèo được ngân sách nhà nước hỗ trợ 70% mức đóng; người thuộc hộ gia đình nông, lâm, ngư và diêm nghiệp có mức sống trung bình được ngân sách nhà nước hỗ trợ tối thiểu 30% mức đóng. Trường hợp tham gia BHYT theo hộ gia đình được giảm trừ dần từ thành viên thứ hai trở đi (người thứ hai, thứ ba, thứ tư, thứ năm trở đi đóng lần lượt bằng 70%, 60%, 50%, 40% mức đóng của người thứ nhất) khi các thành viên hộ gia đình cùng tham gia BHYT theo quy định.

Thực hiện Luật Bảo hiểm y tế, Bộ Y tế tham mưu Chính phủ ban hành Nghị định số 188/2025/NĐ-CP, trong đó hỗ trợ tối thiểu 70% mức đóng bảo hiểm y tế đối với đối tượng quy định tại điểm g khoản 4 Điều 12 của Luật Bảo hiểm y tế. Thời gian hỗ trợ là 36 (ba mươi sáu) tháng kể từ thời điểm xã nơi đối tượng đang sinh sống không còn thuộc vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn.

Bên cạnh đó, tại điểm e khoản 10 Điều 71 Nghị định số 188/2025/NĐ-CP đã có quy định Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương căn cứ khả năng ngân sách của địa phương và các nguồn kinh phí hợp pháp khác trình Hội đồng nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương quyết định mức hỗ trợ đóng bảo hiểm y tế cho các đối tượng cao hơn mức hỗ trợ tối thiểu. 

Trên cơ sở đó, nhiều tỉnh, thành phố đã chủ động ban hành Nghị quyết riêng để hỗ trợ 100% mức đóng BHYT cho người từ 60 hoặc 70 tuổi trở lên (ví dụ: Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Quảng Ninh...). 

Đối với người dân sinh sống tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi nhưng không phải là người dân tộc thiểu số và chưa thuộc các nhóm đối tượng được ngân sách nhà nước đóng hoặc hỗ trợ đóng BHYT theo quy định, Bộ Y tế đề nghị cử tri kiến nghị Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố xem xét hỗ trợ thêm mức đóng bảo hiểm y tế theo quy định tại điểm e khoản 10 Điều 71 Nghị định số 188/2025/NĐ-CP ngày 01/7/2025 của Chính phủ.

Đối với kiến nghị điều chỉnh tiêu chí thụ hưởng chính sách hỗ trợ BHYT tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi theo hướng căn cứ vào địa bàn cư trú thay vì thành phần dân tộc, Bộ Y tế ghi nhận kiến nghị của cử tri và sẽ phối hợp với các Bộ, ngành liên quan nghiên cứu trong quá trình rà soát, sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện chính sách, pháp luật về bảo hiểm y tế.