Kiến nghị hoàn thiện quy định về an toàn thực phẩm đối với bếp ăn tập thể

Bộ Y tế nhận được Công văn số 5725/VPCP-QHĐP ngày 18/6/2026 của Văn phòng Chính phủ về việc trả lời kiến nghị của cử tri sau Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI trong đó có một kiến nghị của cử tri thành phố Hà Nội.

Cử tri đề nghị Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành chức năng phối hợp trong công tác đảm bảo an toàn thực phẩm: 

(1) Hoàn thiện quy định về an toàn thực phẩm đối với bếp ăn tập thể, suất ăn sẵn, nhà thầu cung cấp thực phẩm…; 

(2) Tăng cường hậu kiểm, truy xuất nguồn gốc, xử lý nghiêm vi phạm và xác định rõ trách nhiệm người đứng đầu cơ sở giáo dục, cơ quan, đơn vị khi để xảy ra mất an toàn thực phẩm. Nghiên cứu xây dựng mô hình quản lý tập trung hơn (ví dụ Ủy ban quốc gia) hoặc quy định rõ đầu mối bộ và người đứng đầu địa phương chịu trách nhiệm; 

(3) Áp dụng chế tài xử phạt hình sự thật nặng thay vì chỉ xử phạt hành chính đối với hành vi sử dụng chất cấm, hóa chất bảo quản vượt mức, thực phẩm giả kém chất lượng.

Trên cơ sở phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Y tế trả lời kiến nghị thuộc phạm vi quản lý như sau:

Về hoàn thiện quy định an toàn thực phẩm đối với bếp ăn tập thể, suất ăn sẵn và nhà thầu cung cấp thực phẩm

Các quy định về quản lý an toàn thực phẩm đối với bếp ăn tập thể, cơ sở cung cấp suất ăn sẵn, cơ sở sản xuất thực phẩm và thức ăn đường phố đã được quy định tại Luật An toàn thực phẩm; Nghị định số 15/2018/NĐ-CP ngày 02/02/2018 của Chính phủ; Nghị định số 67/2016/NĐ-CP ngày 01/7/2016 và Nghị định số 155/2018/NĐ-CP ngày 12/11/2018 của Chính phủ.

Theo quy định hiện hành, Ủy ban nhân dân các cấp chịu trách nhiệm quản lý các bếp ăn tập thể và hoạt động kinh doanh thức ăn đường phố trên địa bàn; cơ quan giáo dục và cơ quan y tế phối hợp quản lý, giám sát đối với các cơ sở giáo dục. Theo

Chỉ thị số 38/CT-TTg ngày 11/10/2024 của Thủ tướng Chính phủ, người đứng đầu cơ sở giáo dục, cơ quan, đơn vị tổ chức bếp ăn tập thể và cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống chịu trách nhiệm về an toàn thực phẩm tại đơn vị.

Bộ Giáo dục và Đào tạo đã chỉ đạo các cơ sở giáo dục triển khai các quy định, hướng dẫn về an toàn thực phẩm, y tế trường học và tổ chức bữa ăn học đường, gồm Thông tư liên tịch số 08/2008/TTLT-BYT-BGDĐT ngày 08/7/2008; Thông tư liên tịch số 13/2016/TTLT-BYT-BGDĐT ngày 12/5/2016; Quyết định số 2195/QĐ-BGDĐT ngày 10/8/2022 và Quyết định số 4280/QĐ-BGDĐT ngày 14/12/2022. Các văn bản này hướng dẫn việc tổ chức bữa ăn học đường bảo đảm dinh dưỡng hợp lý, thực hiện quy trình an toàn thực phẩm và xác định trách nhiệm của cơ sở giáo dục trong quá trình tổ chức thực hiện.

Bộ Y tế phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo tham mưu Chính phủ ban hành Nghị định số 165/2026/NĐ-CP ngày 15/5/2026, trong đó quy định việc bảo đảm an toàn thực phẩm trong tổ chức hoạt động ăn uống tại cơ sở giáo dục và các hoạt động ngoại khóa do cơ sở giáo dục tổ chức. Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 973/QĐ-TTg ngày 01/6/2026 phê duyệt Chương trình Sức khỏe học đường giai đoạn 2026–2035, trong đó đặt mục tiêu đến năm 2030, các cơ sở giáo dục có tổ chức bữa ăn, cung cấp dịch vụ ăn uống bảo đảm điều kiện về vệ sinh, an toàn thực phẩm theo quy định.

Bộ Y tế đã ban hành Công văn số 656/BYT-ATTP ngày 01/02/2026 về tăng cường phòng ngừa ngộ độc thực phẩm và Công văn số 848/BYT-ATTP ngày 09/02/2026 về bảo đảm an toàn thực phẩm trong kinh doanh thức ăn đường phố. Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Công văn số 1602/BGDĐT-HSSV ngày 03/4/2026 về tăng cường các biện pháp bảo đảm an toàn thực phẩm trong cơ sở giáo dục; đồng thời hướng dẫn các cơ sở giáo dục thường xuyên tự kiểm tra, giám sát việc tổ chức bữa ăn học đường, có sự tham gia của Ban đại diện cha mẹ học sinh và xây dựng phương án xử lý khi xảy ra ngộ độc thực phẩm.

Hiện nay, Bộ Y tế đang chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành xây dựng dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), trong đó nghiên cứu bổ sung loại hình cung cấp suất ăn tập thể; quy định cụ thể điều kiện về địa điểm, dụng cụ, nguyên liệu, phụ gia thực phẩm, người trực tiếp kinh doanh, lưu mẫu thực phẩm, xử lý sự cố và truy xuất nguồn gốc.

Bộ Giáo dục và Đào tạo đang xây dựng Thông tư quy định về giáo dục dinh dưỡng và tổ chức bữa ăn bán trú trong các cơ sở giáo dục mầm non và phổ thông, trong đó chú trọng quy trình kiểm tra, giám sát an toàn thực phẩm đối với trường tổ chức bữa ăn bán trú và đơn vị cung cấp suất ăn từ bên ngoài.

Về hậu kiểm, truy xuất nguồn gốc và trách nhiệm của người đứng đầu

Theo Luật An toàn thực phẩm và Nghị định số 15/2018/NĐ-CP, trách nhiệm quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm được phân công cho Bộ Y tế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công Thương và Ủy ban nhân dân các cấp theo từng nhóm sản phẩm, ngành hàng và địa bàn quản lý.

Hoạt động thanh tra, kiểm tra, hậu kiểm được thực hiện đối với cơ sở sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, quảng cáo thực phẩm, bếp ăn tập thể và đơn vị cung cấp suất ăn. Các tổ chức, cá nhân có trách nhiệm lưu giữ hóa đơn, chứng từ, sổ ghi chép hoặc thông tin phù hợp về nguồn gốc nguyên liệu; thực hiện lưu mẫu thực phẩm, phối hợp truy xuất nguồn gốc và xử lý sự cố theo quy định.

Bộ Y tế tiếp tục phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức kiểm tra liên ngành việc thực hiện các quy định về an toàn thực phẩm trong trường học; tăng cường kiểm tra, giám sát các đơn vị cung cấp suất ăn bán trú, hộ kinh doanh thức ăn đường phố tại khu vực cổng trường và xử lý vi phạm theo quy định. Các cơ sở giáo dục có trách nhiệm thường xuyên tự kiểm tra, giám sát việc tổ chức bữa ăn học đường; xây dựng kế hoạch và phương án xử lý kịp thời khi xảy ra ngộ độc thực phẩm.

Theo Chỉ thị số 38/CT-TTg ngày 11/10/2024 của Thủ tướng Chính phủ, người đứng đầu cơ sở giáo dục, cơ quan, đơn vị tổ chức bếp ăn tập thể và cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống chịu trách nhiệm cao nhất và toàn diện về an toàn thực phẩm tại đơn vị mình.

Trong quá trình sửa đổi Luật An toàn thực phẩm, Bộ Y tế đang nghiên cứu quy định cụ thể hơn trách nhiệm của Ủy ban nhân dân cấp xã trong việc lập danh sách, quản lý, kiểm tra cơ sở kinh doanh thức ăn đường phố và cơ sở cung cấp suất ăn tập thể; tiếp nhận phản ánh, phòng ngừa, xử lý sự cố và cập nhật thông tin vi phạm vào hệ thống thông tin về an toàn thực phẩm.

Về hoàn thiện mô hình quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm

Thực hiện Chỉ thị số 17-CT/TW ngày 21/10/2022 của Ban Bí thư; Thông báo số 15-TB/BCĐTW ngày 17/3/2026; Nghị quyết số 89/NQ-CP ngày 05/4/2026 của Chính phủ và Thông báo số 186/TB-VPCP ngày 15/4/2026 của Văn phòng Chính phủ, Bộ Y tế đang phối hợp với các bộ, ngành liên quan xây dựng Đề án hoàn thiện bộ máy quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm theo hướng thống nhất một đầu mối từ Trung ương đến địa phương.

Đề án được xây dựng theo nguyên tắc một việc chỉ giao một cơ quan làm đầu mối tham mưu, điều phối và chịu trách nhiệm chính; các cơ quan liên quan chịu trách nhiệm trong phạm vi lĩnh vực được phân công; tăng cường phân cấp, phân quyền cho địa phương gắn với kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm; bảo đảm bộ máy tinh gọn, hoạt động liên tục, không chồng chéo và không bỏ sót nhiệm vụ. Bộ Y tế đã lấy ý kiến các bộ, ngành, địa phương và đang tiếp tục hoàn thiện Đề án để báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét.

Về xử lý vi phạm và hoàn thiện chế tài

Chế tài xử lý vi phạm về an toàn thực phẩm hiện được quy định từ xử phạt vi phạm hành chính đến xử lý hình sự. Nghị định số 115/2018/NĐ-CP ngày 04/9/2018 của Chính phủ, được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định số 124/2021/NĐ-CP ngày 28/12/2021, quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an toàn thực phẩm. Điều 193 và Điều 317 Bộ luật Hình sự quy định việc xử lý hình sự đối với hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả là lương thực, thực phẩm, phụ gia thực phẩm và hành vi vi phạm quy định về an toàn thực phẩm.

Ngoài hình thức xử phạt chính, tổ chức, cá nhân vi phạm còn có thể bị áp dụng hình thức xử phạt bổ sung và biện pháp khắc phục hậu quả. Đối với vụ việc có dấu hiệu tội phạm, hồ sơ được chuyển cơ quan có thẩm quyền xem xét, xử lý theo quy định của pháp luật.

Hiện nay, Bộ Y tế đang xây dựng dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định số 115/2018/NĐ-CP theo hướng nâng mức xử phạt đối với một số hành vi vi phạm về an toàn thực phẩm, tăng tính răn đe. Đồng thời, các cơ quan có thẩm quyền đang nghiên cứu hoàn thiện quy định của pháp luật hình sự đối với hành vi sử dụng chất cấm, hóa chất không đúng quy định, sản xuất, kinh doanh thực phẩm giả, thực phẩm kém chất lượng.

Trong thời gian tới, Bộ Y tế tiếp tục phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công an và Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố tăng cường thanh tra, kiểm tra, hậu kiểm, truy xuất nguồn gốc; công khai cơ sở vi phạm và xử lý các hành vi vi phạm theo quy định.