Kimono và 'chén trà mời chủ nhà' của Phu nhân Ngô Phương Ly

Hình ảnh Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng Phu nhân Ngô Phương Ly trong trang phục Kimono dự tiệc tối tại Nhà khách quốc gia Akasaka. Ảnh: Văn phòng Thủ tướng Nhật Bản

Sự tinh tế trong cách hiện diện

Trong chuyến thăm chính thức Nhật Bản cùng Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Phu nhân Ngô Phương Ly chọn mặc kimono khi dự tiệc chiêu đãi tại Akasaka. Qua những bức ảnh được công bố chính thức trên trang web của Văn phòng Thủ tướng Nhật Bản và tài khoản mạng xã hội của Thư ký Nội các phụ trách Quan hệ công chúng, báo chí Nhật Bản đặc biệt chú ý tới sự tinh tế trong trang phục của Phu nhân Ngô Phương Ly. Bài viết trên trang Hint-Pot có đoạn: “Trong các chuyến thăm của lãnh đạo nước ngoài và tại những sự kiện chính thức, trang phục của các vị khách tham dự cùng những cử chỉ thể hiện sự quan tâm thường thu hút chú ý. Tại tiệc tối ngày 9/11 ở Nhà khách quốc gia Akasaka đón đoàn Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Việt Nam Tô Lâm, hình ảnh Đệ nhất Phu nhân Việt Nam trong trang phục truyền thống của Nhật Bản đã nhận được sự yêu mến và trầm trồ của nhiều tài khoản mạng xã hội”.

Chia sẻ trên trang của Thư ký Nội các phụ trách Quan hệ công chúng: Phu nhân Ngô Phương Ly, Phu nhân Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự tiệc tối trong bộ kimono thanh nhã. Bài chia sẻ đã nhận được rất nhiều sự yêu mến của công chúng Nhật Bản.

Trang Hint-Pot chú ý đến sắc tím trầm của bộ kimono, những họa tiết hoa cỏ điểm nhẹ trên vai: “Bộ kimono có màu tím trầm, điểm họa tiết hoa cỏ thanh mảnh trên vai, tay áo và gấu áo. Đặc biệt là cách bà phối chiếc đai obi dệt hoa văn màu nhạt với obijime (sợi dây buộc bên ngoài để giữ đai). Bà mang tất tabi trắng, loại tất tách riêng ngón cái để đi cùng dép zōri truyền thống của Nhật Bản. Phu nhân tóc búi gọn, điểm một món trang sức cài tóc nhẹ nhàng. Bà xách chiếc túi nhỏ màu sáng làm nổi bật vẻ thanh nhã của bộ kimono".

Trang báo cũng cho biết, trong các lượt chia sẻ kèm bình luận, nhiều tài khoản bày tỏ sự ấn tượng với cách Đệ nhất Phu nhân Việt Nam chọn trang phục Nhật Bản. Có người thốt lên “Ồ, Đệ nhất Phu nhân Việt Nam mặc kimono…”, người khác nhận xét “Với vóc dáng của bà, bà mặc kimono rất đẹp”.

Lựa chọn trang phục ấy là cách bày tỏ sự trân trọng đối với văn hóa nước chủ nhà. Trong nhiều dịp đối ngoại, tà áo dài là cách Phu nhân Ngô Phương Ly giới thiệu vẻ đẹp của lụa, đường may và thẩm mỹ Việt Nam. Nhưng tại Akasaka, bộ kimono lại truyền tải một thông điệp khác. Khi được mời trải nghiệm trà đạo, bà chọn trang phục gắn với nghi thức của nước chủ nhà để bày tỏ sự trân trọng và yêu mến của mình với những nét văn hóa đặc trưng và nhiều giá trị của nước bạn.

Khi người khách nâng chén mời chủ nhà

Trong buổi trà đạo cùng tối, sự trân trọng ấy còn hiện lên qua cách Phu nhân tham dự. Bà lắng nghe câu chuyện về trà sư Sen no Rikyū và truyền thống trà đạo, thưởng thức bánh ngọt, rồi đón lời mời của nghệ nhân để tự tay đánh trà. Nguyên Chủ tịch Thượng viện Nhật Bản Akiko Santo bày tỏ ấn tượng trước phong thái của Phu nhân trong trang phục kimono và cảm ơn bà đã mời chén trà đầu tiên.

Sau khi nghe Trà sư Sen no Rikyū hướng dẫn, Phu nhân Ngô Phương Ly trải nghiệm tự tay đánh trà. Ảnh: TTXVN

Phu nhân Ngô Phương Ly mời bà Akiko Santo, nguyên Chủ tịch Thượng viện Nhật Bản, chén trà đầu tiên. Ảnh: TTXVN phát

Trường phái Urasenke đúc kết tinh thần trà đạo Nhật Bản trong bốn chữ “hòa”, “kính”, “thanh”, “tịch”. Chữ kính được thể hiện từ hai phía. Người pha trà lưu tâm đến người sẽ uống, còn người nhận trà trân trọng công sức và tấm lòng của người pha. Trong một nghi thức mà từng động tác đều được cân nhắc, sự tôn trọng dành cho người đối diện cũng là cách để chức vị và khoảng cách xã giao tạm lùi lại.

Ở Akasaka, phía Nhật chuẩn bị trà cụ, đón khách và hướng dẫn cách đánh trà. Khi Phu nhân Ngô Phương Ly tự tay pha rồi nâng chén mời bà Akiko Santo, sự chăm chút của chủ nhà được đáp lại bằng sự ân cần của vị khách. Bà Santo là nguyên Chủ tịch Thượng viện Nhật Bản, đồng thời là người cao tuổi nhất trong phòng. Việc dành chén đầu tiên cho bà vì thế mang cả nét kính của trà đạo Nhật Bản và nếp kính lão trong văn hóa Việt Nam.

Nhật Bản từng đưa trà đạo vào các chương trình đối ngoại để tạo cơ hội cho khách trực tiếp tham dự vào một thực hành văn hóa của nước chủ nhà. Tại Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao G7 ở Hiroshima năm 2016, các phu nhân đã thực hành nghi thức sau khi xem bà Kishida Yuko làm mẫu. Năm 2022, khi đón Tổng thống Mỹ Joe Biden tại Tokyo, bà Kishida Yuko, phu nhân Thủ tướng Nhật Bản khi đó là ông Kishida Fumio, đã tự tay pha matcha mời Tổng thống Mỹ Joe Biden trong buổi trà đạo trước tiệc tối thân mật và chọn chén có họa tiết phượng hoàng, hình ảnh gắn với điềm lành và hòa bình. Tại Akasaka lần này, nét riêng nằm ở cách Phu nhân Ngô Phương Ly đón nhận lời mời trải nghiệm rồi dùng chính nghi thức ấy để mời trà một người bạn Nhật Bản. Đó là một cách làm ngoại giao văn hóa bằng sự thấu hiểu và khả năng đáp lại tình cảm của chủ nhà.

Chén trà Phu nhân Ngô Phương Ly mời bà Akiko Santo tại Akasaka còn gợi nhớ một nếp tiếp khách mộc mạc mà đượm tình của người Việt. Trong câu hát Quan họ Bắc Ninh, sự ân cần hiện lên qua từng việc nhỏ để đón người đến chơi nhà. “Mỗi khi khách đến chơi nhà / Đốt than quạt nước pha trà người xơi”. Ở Akasaka, nếp mời trà ấy gặp tinh thần kính trọng của trà đạo Nhật Bản khi Phu nhân dành chén đầu tiên do mình pha để mời người cao tuổi nhất có mặt. Buổi trải nghiệm trà đạo vì thế cho thấy sức sống của những giá trị truyền thống, và sự gặp gỡ của những nét đẹp trong văn hóa Nhật - Việt.

Sau những cuộc hội đàm và trao đổi văn kiện của các hoạt động chính thức, hình ảnh đọng lại ở Akasaka là chén trà mời chủ nhà của vị khách từ Việt Nam. Chủ nhà thể hiện lòng hiếu khách và tiếp đón trọng thị đối với vị khách từ Việt Nam khi chuẩn bị bộ trà cụ gợi nét đẹp của những dòng gốm Việt Nam thế kỷ XVI, nhắc về lịch sử giao lưu giữa hai nước. Vị khách Việt Nam lại tự tay pha trà và mời trà người cao tuổi nhất. Sự tinh tế trong phong thái vị khách hiện lên ở chính khoảnh khắc ấy, khi bà tiếp nhận một nét đẹp của nước chủ nhà và đáp lại bằng sự ân cần, tôn kính của người Việt.

Phu nhân Ngô Phương Ly trong trang phục kimono truyền thống của Nhật Bản. Ảnh: TTXVN