Kinh tế châu Âu: Đồng Euro lao dốc, nợ của Pháp phủ bóng thị trường, nguy cơ khủng hoảng mới?

Đồng Euro đã giảm xuống mức thấp nhất trong 17 tháng so với đồng USD. (Nguồn: DW)

Trong phiên giao dịch đầu tuần này, đồng Euro có thời điểm giảm xuống 1,12 USD, mức thấp nhất kể từ đầu năm 2025. Tính từ đầu năm 2026, đồng tiền chung châu Âu đã mất khoảng 5% giá trị so với USD.

Theo ông Ricardo Amaro, chuyên gia kinh tế trưởng phụ trách khu vực đồng Euro tại Oxford Economics, đà suy yếu của Euro trong phần lớn năm nay chủ yếu phản ánh việc các nhà đầu tư điều chỉnh kỳ vọng về chính sách lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) trong bối cảnh lợi suất trái phiếu trên toàn cầu tăng.

Tuy nhiên, ông cho rằng đợt giảm giá mới nhất chịu tác động từ những lo ngại liên quan đến tình hình tài chính của Pháp, khi giới đầu tư ngày càng chuẩn bị cho kịch bản rủi ro tài khóa gia tăng.

Áp lực từ bài toán nợ

Những lo ngại về tài chính công của Pháp đã trở nên rõ rệt hơn trong tuần qua, khi thị trường gia tăng hoài nghi về khả năng duy trì ổn định tài khóa của nền kinh tế lớn thứ hai khu vực đồng Euro.

Lợi suất trái phiếu chính phủ Pháp kỳ hạn 10 năm, một trong những thước đo quan trọng về chi phí vay của chính phủ, đã có thời điểm tăng lên 5%.

Pháp vốn phải đối mặt với những vấn đề tài khóa kéo dài. Kể từ khi Tổng thống Emmanuel Macron nhậm chức vào tháng 5/2017, chi tiêu công tăng mạnh trong khi chính phủ thực hiện nhiều đợt cắt giảm thuế. Nợ công của Pháp đã tăng thêm hơn 1.000 tỷ Euro, lên mức tương đương gần 118% Tổng sản phẩm quốc nội (GDP).

Trong nhiều năm, Pháp cũng liên tục ghi nhận thâm hụt ngân sách. Mức thâm hụt hằng năm hiện thường xuyên vượt 5% GDP, cao hơn đáng kể so với mức 3,4% khi ông Macron bắt đầu nhiệm kỳ tổng thống.

Trong bối cảnh tăng trưởng của khu vực đồng Euro còn yếu và giá năng lượng tăng, những vấn đề tài khóa của Pháp đang thu hút sự quan tâm đặc biệt của giới đầu tư. Một bộ phận dòng tiền có xu hướng chuyển sang những tài sản được xem là an toàn hơn, trong đó có trái phiếu chính phủ Đức.

Chênh lệch lợi suất giữa trái phiếu chính phủ Pháp và Đức kỳ hạn 10 năm đã tăng lên mức cao nhất kể từ cuộc khủng hoảng nợ công khu vực đồng Euro, trở thành một chỉ báo đáng chú ý về mức độ căng thẳng trên thị trường tài chính của khu vực.

Một chợ thực phẩm Tây Ban Nha. (Nguồn: Bloomberg)

ECB đứng trước bài toán khó

Áp lực lên đồng Euro và thị trường trái phiếu chính phủ đang làm gia tăng sức ép đối với Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB). Thị trường đặt câu hỏi liệu ngân hàng trung ương này có cần can thiệp để ngăn những lo ngại về tài chính của Pháp lan rộng hay không?

Ông Jim Reid, chuyên gia của Deutsche Bank nhận định, chênh lệch lợi suất trái phiếu Đức và Pháp trong tuần trước đã có thời điểm nới rộng đến mức nguy cơ xuất hiện tâm lý hoảng loạn trên thị trường trở nên đáng kể.

Theo ông Reid, vấn đề quan trọng hiện nay là liệu diễn biến trên có phải dấu hiệu khởi đầu của một cuộc khủng hoảng nợ công mới trong khu vực đồng Euro hay chỉ là một đợt biến động mà thị trường có thể sớm vượt qua.

Trong khi đó, ông Amaro cho rằng, ECB đang đứng trước một bài toán không dễ giải. Ngân hàng trung ương này cần theo dõi sát diễn biến nhưng đồng thời phải tránh những thông điệp chính sách có thể khiến lợi suất trái phiếu Pháp tiếp tục tăng.

Theo ông, nếu ECB đưa ra lập trường quá cứng rắn, điều này có thể làm gia tăng áp lực lên lợi suất trái phiếu Pháp, vốn đang là một trong những yếu tố quan trọng khiến đồng Euro suy yếu.

“Các nhà hoạch định chính sách nhiều khả năng sẽ tiếp tục theo dõi diễn biến tỷ giá giữa USD và Euro, thay vì tìm cách tác động trực tiếp vào thị trường ở thời điểm hiện tại”, chuyên gia của Deutsche Bank nêu quan điểm.

Euro suy yếu có thể đẩy lạm phát tăng

Những diễn biến trên diễn ra trong bối cảnh khu vực đồng Euro đang phải đối mặt với cả sức ép kinh tế và bất ổn chính trị.

Tại Pháp, việc thông qua ngân sách hằng năm đã trở thành một bài kiểm tra đáng kể đối với sự ổn định của chính phủ trong những năm gần đây.

Dù ngân sách năm 2027 đã được thống nhất, với các biện pháp nhằm giảm thâm hụt, những bất ổn chính trị vẫn chưa được giải quyết hoàn toàn trong bối cảnh cuộc bầu cử tổng thống năm 2027 đang đến gần.

Trong khi đó, chi phí sinh hoạt tăng cao tiếp tục là một trong những nguyên nhân khiến bất ổn chính trị gia tăng tại nhiều nước châu Âu.

Tại Tây Ban Nha, Thủ tướng Pedro Sánchez mới đây đã kêu gọi tổ chức bầu cử sớm sau khi Quốc hội bác bỏ các biện pháp nhằm giải quyết cuộc khủng hoảng nhà ở.

Đồng Euro suy yếu có thể khiến bài toán lạm phát của khu vực trở nên phức tạp hơn.

Ông Amaro cảnh báo: “Sự suy yếu của đồng Euro sẽ củng cố cú sốc lạm phát vào thời điểm lạm phát dự kiến sẽ duy trì ở mức cao trong năm 2027”.

Một đồng Euro yếu hơn đồng nghĩa chi phí nhập khẩu tăng, đặc biệt đối với những mặt hàng được định giá bằng USD.

Dầu và khí đốt là những mặt hàng quan trọng được giao dịch chủ yếu bằng USD, vì vậy giá năng lượng tăng cao có thể tiếp tục tạo thêm áp lực lên lạm phát tại châu Âu. Hàng hóa nhập khẩu từ Mỹ cũng có thể trở nên đắt đỏ hơn đối với người tiêu dùng và doanh nghiệp trong khu vực.

Liệu có lặp lại khủng hoảng nợ công?

Những ký ức về cuộc khủng hoảng nợ công từng làm rung chuyển khu vực đồng Euro vào đầu những năm 2010 vẫn khiến thị trường đặc biệt nhạy cảm trước những biến động liên quan đến nợ chính phủ.

Diễn biến mới nhất tại Pháp vì vậy đặt ra câu hỏi liệu những căng thẳng trên thị trường trái phiếu có thể phát triển thành một cuộc khủng hoảng rộng hơn hay không.

Tuy nhiên, không phải tất cả các chuyên gia đều cho rằng, tình hình hiện nay có thể so sánh với cuộc khủng hoảng nợ công trước đây.

Ông Geoffrey Yu, chiến lược gia cấp cao tại BNY cho rằng, việc so sánh diễn biến hiện tại với năm 2012 là không phù hợp, bởi bối cảnh hiện nay có những khác biệt đáng kể.

Dù vậy, ông Amaro lưu ý, ECB được dự báo sẽ tiếp tục tăng lãi suất trong năm nay, cùng với triển vọng lạm phát ngày càng phức tạp, khiến tình hình cần được theo dõi và quản lý thận trọng.

Theo ông, sự suy yếu của đồng Euro không nên được xem là một diễn biến riêng lẻ.

Nếu đà giảm của đồng tiền chung bắt nguồn từ những lo ngại ngày càng lớn về triển vọng tài khóa của Pháp, ECB sẽ phải đặc biệt chú ý đến những rủi ro mà diễn biến này có thể tạo ra đối với toàn bộ khu vực.