Kinh tế tầm thấp Việt Nam: Cơ hội tỉ USD từ drone và taxi bay

Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để trở thành quốc gia cung ứng các giải pháp kinh tế tầm thấp toàn diện, mở ra một chương mới cho xuất khẩu công nghệ cao của nước nhà.

Mỏ vàng công nghệ mới

Tại trung tâm giống thuộc Công ty Cao su Đồng Nai, quy trình chăm sóc cây trồng đang bước sang một chương mới hiện đại và chính xác hơn.

Trong phòng điều hành, một kỹ sư chăm chú theo dõi qua hệ thống màn hình trực tuyến để điều phối máy bay không người lái (drone) thực hiện nhiệm vụ tưới phân bón cho các cánh đồng ươm giống cao su.

“Sự xuất hiện của công nghệ bay không người lái không chỉ giúp tối ưu hóa thời gian và giải phóng sức lao động thủ công, mà còn đảm bảo độ phủ chính xác tuyệt đối, không bỏ sót bất kỳ diện tích nào. Đây chính là minh chứng rõ nét cho việc ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất, giúp nâng cao năng suất và hiệu quả quản lý nông nghiệp bền vững”, ông Chu Đăng Khoa, Phó Tổng giám đốc Công ty cao su Đồng Nai cho biết.

Ứng dụng thực tiễn tại các cánh đồng cao su cũng đặt nền móng cho một lĩnh vực đầy tiềm năng là kinh tế tầm thấp (Low Altitude Economy - LAE). Đây là một hình thái kinh tế mới vận hành trong không gian từ mặt đất lên đến độ cao dưới 1.000 mét, nơi các thiết bị bay không người lái trở thành mắt xích trung tâm kết nối giữa công nghệ số và các hoạt động sản xuất đời thực.

Người nông dân chuẩn bị dùng drone để rải hạt giống trên cánh đồng lúa. Ảnh: PM

Theo các chuyên gia, kinh tế tầm thấp tại Việt Nam đang khởi đầu đầy hứa hẹn với những kết quả thực tiễn giúp đột phá năng suất lao động trên nhiều lĩnh vực trọng điểm. Chẳng hạn, trong nông nghiệp, drone sử dụng camera đa phổ để quét cánh đồng, tạo ra bản đồ 3D chi phí thấp. Từ đó, nông dân biết chính xác khu vực nào thiếu dinh dưỡng hoặc quá khô để điều chỉnh kế hoạch canh tác. Thay vì phun toàn bộ cánh đồng, drone chỉ phun chính xác vào những điểm có sâu bệnh. Điều này giúp giảm rất lớn lượng hóa chất sử dụng, bảo vệ môi trường và tiết kiệm chi phí.

Hoặc có thể sử dụng drone như một phần của hệ thống giao thông thông minh. Thay vì camera cố định chỉ nhìn được một góc, drone cung cấp góc nhìn toàn cảnh từ trên cao để xác định chính xác nút thắt cổ chai gây ùn tắc. Dữ liệu từ drone được truyền về trung tâm điều hành để điều chỉnh nhịp đèn giao thông ngay lập tức.

CT Group hiện là đơn vị tiên phong tại Việt Nam trong việc sản xuất và xuất khẩu các dòng máy bay không người lái sang thị trường Hàn Quốc, khẳng định năng lực làm chủ công nghệ cao và khả năng cạnh tranh quốc tế của doanh nghiệp Việt trong hệ sinh thái kinh tế tầm thấp.

Theo ông Trần Kim Chung, Chủ tịch CT Group, kinh tế không gian tầm thấp (LAE) không đơn thuần là một ngành công nghiệp mới mà là một hệ sinh thái kinh tế hoàn chỉnh, vận hành trong khoảng không gian từ mặt đất lên đến độ cao 3.000m. Đây là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa kinh tế xanh và kinh tế số, biến không gian thành một loại tài nguyên mới mang lại năng suất lao động vượt xa các mô hình truyền thống.

“Việc thúc đẩy kinh tế tầm thấp sẽ mang lại những thay đổi mang tính bước ngoặt cho quốc gia. Chẳng hạn, LAE đóng vai trò như một bản ánh xạ toàn bộ các hoạt động từ mặt đất lên bầu trời. Sự kết nối giữa nông nghiệp, logistics, xây dựng và du lịch trên không trung sẽ tạo ra những chuỗi giá trị gia tăng khổng lồ và các mô hình kinh doanh chưa từng có tiền lệ. Ngoài ra, LAE được đánh giá là đặc biệt phù hợp với các điều kiện thực tế và nguồn lực con người của Việt Nam hiện nay, mở ra một chương mới cho sự phát triển của các doanh nghiệp nội địa”, ông Chung nói.

Tiềm năng dài hạn

Theo ông Chung, làm chủ hệ sinh thái LAE đồng nghĩa với việc Việt Nam làm chủ các công nghệ cao tích hợp. Điều này không chỉ giúp nội địa hóa chuỗi cung ứng công nghệ mà còn giúp quốc gia khẳng định vị thế khác biệt trên bản đồ đổi mới sáng tạo toàn cầu.

Đồng quan điểm, ông Trần Anh Tuấn, Phó Chủ tịch Liên minh Kinh tế tầm thấp cho biết việc phát triển kinh tế tầm thấp tại Việt Nam không còn đơn thuần là câu chuyện sản xuất để đáp ứng nhu cầu nội địa, mà tầm nhìn chiến lược thực sự nằm ở việc chinh phục thị trường xuất khẩu toàn cầu.

Trong khi nhu cầu trong nước đóng vai trò là bệ phóng và nơi thử nghiệm thực tiễn, thì thị trường quốc tế mới chính là không gian khổng lồ để các doanh nghiệp công nghệ Việt Nam khai phá và khẳng định giá trị.

Ứng dụng drone trong việc tưới phân bón cho cây giống. Ảnh: PM

“Hiện nay, Việt Nam đang nắm giữ những lợi thế cạnh tranh cốt lõi để đi tiên phong trong lĩnh vực này. Chúng ta sở hữu nguồn nhân lực công nghệ trẻ, năng động với khả năng thích nghi và sáng tạo vượt trội. Quan trọng hơn, Việt Nam đã bắt đầu làm chủ được các công nghệ lõi từ hệ điều hành bay, thuật toán tự hành cho đến các nền tảng quản lý dữ liệu phức tạp.

Có thể nói, gần như tất cả những điều kiện nền tảng cần thiết nhất để biến Việt Nam trở thành một trung tâm nghiên cứu, sản xuất và xuất khẩu thiết bị bay không người lái ra thế giới đều đã sẵn sàng. Thay vì dừng lại ở vai trò người sử dụng, Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để trở thành quốc gia cung ứng các giải pháp kinh tế tầm thấp toàn diện, mở ra một chương mới cho xuất khẩu công nghệ cao của nước nhà”, ông Trần Anh Tuấn nhận định.

Vào cuối năm 2025, FPT, VinaCapital và Mạng lưới UAV Việt Nam ra mắt Liên minh Kinh tế tầm thấp (LAE), mà với nguồn lực và thế mạnh của từng đơn vị này sẽ giúp hoàn thiện hệ sinh thái từ khâu sản xuất đến vận hành.

Tầm nhìn trong 15 năm tới của Liên minh LAE là nâng tầm vị thế quốc gia, đưa Việt Nam trở thành nơi xuất khẩu các giải pháp kinh tế tầm thấp ra khu vực và thế giới, biến không gian dưới 1.000 mét thành động lực mới cho tăng trưởng kinh tế.

Trên quy mô toàn cầu, ngành hàng không tầm thấp được dự báo sẽ chạm mốc 700 tỉ USD vào năm 2035, trong đó tại Việt Nam, các chuyên gia Liên minh Kinh tế tầm thấp (LAE) nhận định nền kinh tế mới này kỳ vọng mang về hàng chục tỉ USD trong vòng 10 đến 15 năm tới. Đồng thời dự kiến tạo ra 1 triệu việc làm chất lượng cao trong các lĩnh vực công nghệ cao, dữ liệu và vận hành thiết bị bay, từ đó thúc đẩy hàng ngàn công ty vệ tinh phát triển trong chuỗi cung ứng linh kiện, phần mềm và dịch vụ bảo trì.

Với sự tham gia của các tập đoàn công nghệ và tài chính hàng đầu, Việt Nam đang đứng trước cơ hội đi tắt đón đầu để hình thành một ngành kinh tế trọng điểm nhờ việc tận dụng năng lực của các tập đoàn phần mềm lớn trong xây dựng hệ điều hành cho không gian số tầm thấp và triển khai ứng dụng đa ngành từ nông nghiệp thông minh, cứu hộ cứu nạn đến logistics tại các địa hình khó khăn.

Ông Vũ Anh Tú, Giám đốc Công nghệ Tập đoàn FPT đánh giá kinh tế tầm thấp sẽ trở thành đòn bẩy hình thành một hệ sinh thái ngành nghề hoàn toàn mới tại Việt Nam. Ngành công nghiệp này bao gồm chuỗi giá trị toàn diện từ sản xuất linh kiện kỹ thuật cao như chip, cảm biến, thiết bị phụ trợ đến việc xây dựng các nền tảng quản lý bay và bản đồ số 3D tinh vi.

Song song đó, các dịch vụ đi kèm như vận hành chuyên nghiệp, bảo hiểm rủi ro và đào tạo nhân lực cũng sẽ phát triển mạnh mẽ. Với sự kết hợp này, kinh tế tầm thấp sẽ tạo ra những ứng dụng đột phá cho nhiều lĩnh vực thiết yếu của đời sống.

Theo các chuyên gia, để thực hiện hóa khát vọng đưa kinh tế tầm thấp trở thành động lực tăng trưởng mới, Việt Nam cần sớm ban hành các khung pháp lý cụ thể về quản lý vùng trời dưới 3.000 mét, quy định rõ ràng về quyền sở hữu, tiêu chuẩn kỹ thuật thiết bị và chứng chỉ vận hành bay.

Đặc biệt, việc thiết lập các sandbox (cơ chế thử nghiệm có kiểm soát) tại các khu vực chuyên biệt sẽ cho phép doanh nghiệp triển khai thí điểm những công nghệ chưa có tiền lệ như taxi bay hay drone giao hàng tự động mà không bị bó hẹp bởi các quy định truyền thống. Một hành lang pháp lý minh bạch và thông thoáng đảm bảo an ninh, an toàn hàng không và tạo niềm tin cho các nhà đầu tư trong và ngoài nước.

PHƯƠNG MINH