Kính viễn vọng không gian 22 năm tuổi của NASA chuẩn bị rơi xuống Trái Đất

Kính viễn vọng không gian Neil Gehrels Swift (tên cũ Swift Gamma-Ray Burst Explorer) của Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA) đang bước vào những ngày cuối cùng của vòng đời hoạt động. 

Được phóng lên quỹ đạo từ ngày 20/11/2004 với thời gian thiết kế ban đầu chỉ là 2 năm, đài thiên văn này đã vận hành bền bỉ gấp hơn 10 lần dự kiến trước khi bắt đầu rơi tự do về phía bề mặt Trái Đất vào ngày 4/11.

"Swift đã mang lại hiệu quả đầu tư vượt trội và lâu dài cho quốc gia. Thiết bị được chế tạo cho sứ mệnh chính kéo dài 2 năm nhưng đã phục vụ nghiên cứu hiệu quả gấp hơn 10 lần thời gian đó", ông Shawn Domagal-Goldman, Giám đốc Phân ban Vật lý thiên văn tại NASA, cho biết.

Được thiết kế để tồn tại 2 năm trong không gian nhưng kính viễn vọng Swift đã hoạt động tới 22 năm. Ảnh: NASA

Theo tính toán của NASA, kính viễn vọng dự kiến tiếp xúc với các tầng khí quyển dày vào khoảng 3h30 sáng ngày 4/11 (theo giờ bờ Đông nước Mỹ), với khung thời gian dao động kéo dài khoảng 11 giờ.

Hầu hết cấu kiện của đài quan sát sẽ bốc cháy và tiêu biến hoàn toàn trong quá trình tái thâm nhập khí quyển, chỉ một lượng nhỏ mảnh vỡ kim loại có khả năng chạm tới bề mặt Trái Đất.

Có nguy hiểm cho con người?

Vị trí rơi chính xác của các mảnh vỡ còn sót lại phụ thuộc hoàn toàn vào thời điểm kính viễn vọng thâm nhập sâu vào bầu khí quyển.

Tuy nhiên, NASA xác định dải quỹ đạo rơi của các mảnh vỡ chỉ giới hạn trong vùng vĩ độ từ 20,6 độ vĩ Nam đến 20,6 độ vĩ Bắc - tạo thành một dải địa lý bao quanh khu vực xích đạo của Trái Đất.

"Nguy cơ gây thương tổn đối với bất kỳ ai trên Trái Đất là rất thấp, ước tính khoảng 1/2.100. NASA cùng Bộ Tư lệnh Không gian Mỹ sẽ tiếp tục theo dõi sát sao tiến trình rơi để cập nhật liên tục các dự báo quỹ đạo", cơ quan hàng không vũ trụ Mỹ ra thông cáo nhấn mạnh.

Những mảnh vỡ sót lại của kính viễn vọng sẽ rơi ở đâu đó nằm giữa hai đường màu đỏ trên bản đồ. Ảnh: NASA

Để chuẩn bị cho sự kiện này, NASA đã chính thức ngừng thu thập dữ liệu khoa học từ cuối tháng 10, sau khi thực hiện lần quan sát thiên văn cuối cùng vào ngày 20/10. 

Tại thời điểm đó, đài quan sát chỉ còn cách bề mặt Trái Đất khoảng 275 km, nơi lực cản khí quyển tăng cao khiến hệ thống đẩy và điều khiển không còn khả năng duy trì quỹ đạo ổn định. 

Được đổi tên chính thức vào năm 2018 nhằm vinh danh nhà vật lý thiên văn tiên phong Neil Gehrels, kính viễn vọng Swift được chế tạo chuyên biệt để giải mã bí ẩn về các chớp tia gamma - hiện tượng bức xạ điện từ mạnh nhất trong vũ trụ liên quan mật thiết đến sự hình thành của các lỗ đen và lịch sử tiến hóa của vũ trụ sơ khai.

Khả năng cơ động nhanh cho phép đài thiên văn phát hiện nguồn phát tia gamma, tự động xoay hướng và phân tích quang phổ chỉ vài phút sau khi ánh sáng truyền tới Trái Đất.

Trong suốt gần 22 năm hoạt động trên quỹ đạo, kính viễn vọng Swift đã ghi nhận những đóng góp khoa học to lớn: Phát hiện và theo dõi hơn 2.000 vụ nổ tia gamma trên bầu trời; Chụp khoảng 1,5 triệu bức ảnh thông qua hệ thống kính viễn vọng quang học/tử ngoại; Gửi về mặt đất hơn 12TB dữ liệu thô.

Dữ liệu từ trạm quan sát là nền tảng cho khoảng 7.000 công trình nghiên cứu khoa học được xuất bản, tương đương với tốc độ trung bình gần một bài báo khoa học ra đời mỗi ngày trong hơn hai thập kỷ qua.

(Theo Cnet)