Kỳ 1: Cấp bách di dời dân khỏi vùng nguy hiểm

Ngày 11-11-2025, sau chuyến kiểm tra các vùng bị thiên tai, Bí thư Tỉnh ủy Thái Ðại Ngọc nhấn mạnh yêu cầu cấp bách phải bố trí, sắp xếp dân cư ra khỏi vùng nguy hiểm.

Thực tế cho thấy, việc sơ tán người dân mỗi khi thiên tai xảy ra chỉ là giải pháp tình thế, vừa bị động, vừa tốn kém nguồn lực. Vì vậy, di dời dân đến nơi an toàn là giải pháp căn cơ để bảo vệ tính mạng, tài sản và ổn định cuộc sống lâu dài.

Trên những công trình tái định cư

Tiếng máy trộn bê tông, tiếng búa gõ, tiếng máy cắt sắt hòa cùng nhịp lao động khẩn trương tại khu tái định cư (TĐC) vùng sạt lở núi Gành (thôn Đức Phổ, xã Đề Gi) lúc chúng tôi có mặt tại hiện trường vào những ngày cuối tháng 10-2026 khi mùa mưa bắt đầu.

Trên những lô đất đã được phân nền, vật liệu xây dựng được tập kết trước từng công trình. Người dựng giàn giáo, người tô trát tường, lắp đặt cửa; chủ nhà cùng tất bật phụ giúp thợ, kiểm tra từng hạng mục, mong sớm hoàn thiện mái ấm tại nơi ở mới.

Khu tái định cư núi Gành (thôn Đức Phổ, xã Đề Gi) đang dần thành hình. Ảnh: Phan Lài

Trong căn nhà rộng 200 m² đang hoàn thiện những hạng mục cuối cùng, bà Nguyễn Thị Phượng (SN 1967) không giấu được niềm vui. Từ khoản kinh phí bồi thường, hỗ trợ, gia đình bà xây dựng ngôi nhà gồm phòng khách, phòng thờ, phòng ăn, 2 phòng ngủ và 2 nhà vệ sinh. Khởi công ngày 3-8, công trình dự kiến hoàn thành vào giữa tháng 11-2026.

“Khu TĐC mới khang trang, đất đai bằng phẳng, đường sá và các công trình thiết yếu được đầu tư đồng bộ. Có nhà mới, gia đình tôi sẽ yên tâm hơn, không còn nơm nớp lo sợ mỗi khi mưa lớn, gió mạnh” - bà Phượng chia sẻ.

Khu tái định cư buôn Tơ Khế (xã Ia Tul) được đầu tư đồng bộ, khang trang. Ảnh: R’Piên

Niềm vui ấy cũng hiện hữu trên gương mặt người dân ở khu TĐC buôn Tơ Khế (xã Ia Tul). Sau gần 2 tuần chuyển đến nơi ở mới, ông Nay Lắc (SN 1958) đã dần quen với nhịp sống mới.

Gia đình ông Lắc được bồi thường 547 triệu đồng đối với tài sản trên đất; địa phương vận động hỗ trợ thêm 5 triệu đồng để làm nền nhà sàn bằng xi măng. Trên khu đất rộng 500 m², 2 căn nhà (trước, sau) được dựng lên, một dành cho vợ chồng ông, căn còn lại dành cho gia đình con gái.

“Có tiếc đất, tiếc cây cối ở làng cũ, nhưng lên đây ở an toàn hơn. Bà con trong buôn cũng chuyển lên hết, chỉ khác nhau về khoảng cách nhà này, nhà kia do bốc thăm lô. Những mong muốn cơ bản của gia đình đều được chính quyền quan tâm, giải quyết” - ông Lắc bộc bạch.

Còn tại khu TĐC vùng thiên tai xã Cát Tiến, nhiều hộ từng sống dưới chân núi Cấm (thôn Thắng Hùng) cũng đang khẩn trương hoàn thiện nhà ở, ổn định cuộc sống. Trên khu đất bằng phẳng, hệ thống giao thông, điện, nước được đầu tư đồng bộ, tạo điều kiện thuận lợi để người dân xây dựng nhà cửa, hướng đến cuộc sống lâu dài, sau nhiều năm sống trong nỗi lo sạt lở.

Bà Võ Thị Thu (thôn Thắng Hùng, xã Cát Tiến) vui mừng vì đã chuyển vào căn nhà mới được gần một tháng. Ảnh: Phan Lài

Bà Võ Thị Thu (SN 1961) đã chuyển vào căn nhà mới được gần một tháng. Khởi công từ tháng 6-2026, ngôi nhà có tổng kinh phí xây dựng hơn 1,7 tỷ đồng, gồm 4 phòng ngủ, phòng thờ, phòng khách, phòng bếp và 2 nhà vệ sinh. Ngoài khoản bồi thường, hỗ trợ, gia đình bà còn dành dụm thêm để xây dựng nơi ở mới kiên cố.

“Được Nhà nước quan tâm, bố trí đến khu TĐC, gia đình tôi rất mừng. Nhà đã xây xong, cuộc sống dần ổn định, chúng tôi không còn phải nơm nớp lo nguy cơ sạt lở mỗi khi mùa mưa đến” - bà Thu phấn khởi nói.

Cả hệ thống chính trị cùng vào cuộc

Đứng bên những cây cột gỗ vừa được cưa, đục đẽo để chuẩn bị dựng nhà sàn trên vùng đất mới, ông Nay Hen (buôn Jứ, xã Ia Tul), nguyên Bí thư Đảng ủy xã Ia Tul, không khỏi bùi ngùi khi nghĩ đến ngày rời mảnh đất chôn nhau cắt rốn. Nhưng nỗi lưu luyến ấy không khiến ông chần chừ trước chủ trương di dời.

“Hồi còn đương chức, mình đã nhiều đêm thức trắng cùng anh em vận động, giúp người dân chạy lũ. Trận lũ năm 2009, gia đình mình mất 50 con bò, heo, còn lúa và nhiều tài sản khác thì không kể hết.

Đến trận lũ năm 2025, 100% hộ gia đình trong làng cũng bị ngập. Trải qua những chuyện như vậy, mình hiểu bà con cần một nơi ở an toàn để không còn phải chạy lũ mỗi khi mùa mưa đến” - ông Hen chia sẻ.

Ông Nay Hen bên những trụ gỗ được tháo dỡ chuẩn bị đưa đến dựng ở khu tái định cư buôn Tơ Khế (xã Ia Tul). Ảnh: Dung Hoàng

Trên hành trình đến nơi ở mới, điều khiến ông Hen và các hộ dân phấn khởi là tình quân dân ấm áp.

Tại các công trình ở xã Ia Tul, Ia Hiao, cán bộ, chiến sĩ Bộ CHQS tỉnh trực tiếp tham gia nhiều phần việc, từ tháo dỡ, vận chuyển đồ đạc đến đào móng, dựng nhà, làm công trình phụ và hàng rào.

Theo Đại tá Trần Đại An - Chính ủy Trung đoàn 991 (Bộ CHQS tỉnh), hưởng ứng Chiến dịch Quang Trung, Đảng ủy, Chỉ huy Trung đoàn tập trung lãnh đạo, chỉ đạo triển khai nhiệm vụ với tinh thần trách nhiệm cao nhất.

Đơn vị chú trọng giáo dục chính trị, tư tưởng để cán bộ, chiến sĩ nhận thức rõ ý nghĩa của nhiệm vụ; đồng thời lựa chọn cán bộ có năng lực, kinh nghiệm thực tiễn trực tiếp chỉ huy, chuẩn bị đầy đủ dụng cụ, phương tiện và các điều kiện phục vụ thi công.

Đến nay, cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 991 đã đóng góp hơn 4.700 ngày công tại hai xã Ia Hiao và Ia Tul. Trung sĩ Phú - Đại đội 3, Trung đoàn 991, trực tiếp hỗ trợ người dân buôn Tơ Khế (xã Ia Tul) xây dựng nhà - bày tỏ: “Tôi rất tự hào khi được tham gia nhiệm vụ này. Dù thời tiết nắng mưa thất thường, chúng tôi vẫn quyết tâm hoàn thành tốt nhiệm vụ, góp phần giúp người dân sớm có nơi ở mới, ổn định cuộc sống”.

Cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 991 giúp gia đình người dân tháo dỡ nhà sàn chuyển đến khu tái định cư buôn Tơ Khế (xã Ia Tul). Ảnh: Dung Hoàng

Bên cạnh lực lượng quân đội, lực lượng Công an còn hỗ trợ giải quyết nhu cầu thiết yếu tại những khu TĐC đang trong quá trình hoàn thiện hạ tầng. Sáng 7-10, Đội Chữa cháy và CNCH khu vực số 7 thuộc Phòng Cảnh sát PCCC&CNCH (Công an tỉnh) đã điều động xe chuyên dụng chở 14 m³ nước sạch từ khu vực Ayun Pa đến khu TĐC xã Ia Tul.

Do công trình cấp nước tại đây chưa hoàn thiện, 81 hộ dân với khoảng 300 người chưa có nguồn nước sinh hoạt ổn định. Cán bộ, chiến sĩ dẫn vòi nước vào thùng phuy, can chứa do người dân chuẩn bị; lực lượng địa phương hỗ trợ phân phối đến từng hộ.

Sự sẻ chia còn được lan tỏa qua chương trình “Chuyến xe 0 đồng - Chan chứa nghĩa tình” tại các địa phương như Ia Tul, Ia Hiao, Ia Dreh, Ia Rsai, An Hòa…

Chương trình huy động doanh nghiệp vận tải, tổ chức, cá nhân hỗ trợ miễn phí việc tháo dỡ, vận chuyển nhà cửa và tài sản đến nơi ở mới, giúp các gia đình giảm bớt chi phí khi di dời.

Tại xã Phù Mỹ Đông, tuổi trẻ địa phương cũng góp sức bằng những việc làm thiết thực. 20 đoàn viên, thanh niên tham gia san lấp mặt bằng, đào móng, hỗ trợ thợ xây dựng nhà cho bà Trần Thị Ly (SN 1954, thôn Xuân Thạnh, sống neo đơn, hoàn cảnh khó khăn).

Bí thư Đoàn xã Phù Mỹ Đông Nguyễn Tuyên Hoàng cho biết, hỗ trợ ngày công xây dựng nhà ở là hoạt động thiết thực, phát huy vai trò xung kích, tình nguyện của đoàn viên, thanh niên trong thực hiện nhiệm vụ an sinh xã hội tại địa phương.

Đối với những hộ dân chuẩn bị chuyển đến khu TĐC, Đoàn xã sẽ tiếp tục khảo sát, huy động lực lượng hỗ trợ những phần việc cụ thể, ưu tiên các gia đình có hoàn cảnh khó khăn.

-------------------------------