Kỷ nguyên y tế số Việt Nam - Thụy Điển

Mối quan hệ y tế song phương bắt nguồn từ một nền tảng lịch sử đặc biệt. Ngày 11/1/1969, giữa bối cảnh chiến tranh ác liệt, Thụy Điển là quốc gia phương Tây đầu tiên thiết lập quan hệ ngoại giao với Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Ngay trong giai đoạn khó khăn nhất, nhân dân và các tổ chức nhân đạo Thụy Điển đã liên tục gửi thuốc men, vật tư, trang thiết bị y tế và hỗ trợ Việt Nam khôi phục hệ thống chăm sóc sức khỏe sau chiến tranh.

Bệnh viện Nhi Trung ương tại Hà Nội và Bệnh viện Việt Nam - Thụy Điển Uông Bí tại Quảng Ninh, những cơ sở y tế vẫn được người dân trìu mến gọi là "bệnh viện Thụy Điển", là minh chứng sinh động nhất cho tình hữu nghị này. 

Thứ trưởng Bộ Y tế Đào Xuân Cơ nhấn mạnh rằng giá trị thực sự của sự hợp tác không nằm ở những công trình hay thiết bị vô tri. Giá trị lớn lao nhất chính là con người: những thế hệ y bác sĩ, điều dưỡng được đào tạo, các phương pháp chuyên môn được chuyển giao, cùng tư duy về chăm sóc sức khỏe ban đầu và quản lý chất lượng hệ thống đã liên tục phát huy tác dụng qua nhiều thập kỷ.

Thứ trưởng Bộ Y tế Đào Xuân Cơ phát biểu tại Diễn đàn Đối tác Thụy Điển - Việt Nam 2026.

Cùng chung quan điểm này, Đại sứ Thụy Điển tại Việt Nam Johan Ndisi khẳng định di sản cốt lõi của mối quan hệ chính là sự hưởng lợi của người bệnh, đồng thời xem cột mốc 50 năm là cơ hội để tìm kiếm các giải pháp thiết thực, đưa dịch vụ y tế trở nên đổi mới và dễ tiếp cận hơn. 

Đại sứ Thụy Điển tại Việt Nam Johan Ndisi phát biểu tại sự kiện.

Để ghi nhận chặng đường này, Đại sứ quán Thụy Điển đã chính thức ra mắt ấn phẩm song ngữ mang tên "TRACES: In Safe Hands / Trong Vòng Tay Chăm Sóc", tôn vinh những câu chuyện con người đã tạo nên dấu ấn nửa thế kỷ.

Sau hơn nửa thế kỷ, hệ thống y tế Việt Nam đang đứng trước bối cảnh hoàn toàn mới với quy mô phục vụ hơn 100 triệu dân. Nước ta hiện đang phải đối mặt với loạt áp lực khổng lồ bao gồm tốc độ già hóa dân số nhanh chóng, sự gia tăng của các bệnh không lây nhiễm, nhu cầu tiếp cận y học tiên tiến, áp lực chi phí chăm sóc sức khỏe và đặc biệt là yêu cầu chuyển đổi số toàn diện.

Bà Karin Tegmark Wisell, Đại sứ phụ trách Y tế Toàn cầu của Thụy Điển phát biểu tại Diễn đàn.

Từ góc nhìn quốc tế, bà Karin Tegmark Wisell, Đại sứ phụ trách Y tế Toàn cầu của Thụy Điển, nhận định rằng các thách thức như kháng kháng sinh, già hóa dân số hay các nguy cơ y tế mới nổi đều không giới hạn ở ranh giới một quốc gia nào. 

Do đó, các giải pháp ứng phó đòi hỏi sự chung tay của quốc tế để đảm bảo thành tựu đổi mới sáng tạo đến được với đúng đối tượng cần thiết.

Để di sản hợp tác trở thành động lực phát triển mới, Thứ trưởng Đào Xuân Cơ đã chính thức đề xuất hai bên cùng xây dựng Chương trình hợp tác y tế Việt Nam - Thụy Điển giai đoạn 2027–2030. 

Trọng tâm của đề xuất là chuyển dịch từ các hoạt động viện trợ, hợp tác riêng lẻ sang một cơ chế chiến lược, liên tục và có trách nhiệm giải trình. Lãnh đạo Bộ Y tế đã vạch ra 4 định hướng hợp tác cốt lõi:

Nghiên cứu khoa học và công nghệ: Đẩy mạnh đổi mới sáng tạo, chuyển giao công nghệ y tế, chú trọng ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) cùng các công nghệ chẩn đoán, điều trị tiên tiến.

Quản lý bệnh tật và sức khỏe cộng đồng: Tập trung phòng ngừa, phát hiện sớm bệnh không lây nhiễm; chăm sóc người cao tuổi, bà mẹ và trẻ em thông qua các mô hình dự phòng hiệu quả nhằm giảm tỷ lệ nhập viện.

Phát triển y tế số: Xây dựng hạ tầng dữ liệu y tế thống nhất, bảo mật, có khả năng liên thông giữa các tuyến để tối ưu hóa quản lý và chăm sóc người bệnh.

Quản trị hệ thống và bệnh viện: Hợp tác trao đổi các mô hình quản trị tiên tiến, đảm bảo chất lượng, an toàn người bệnh và tối ưu hóa nguồn lực phù hợp với thực tiễn Việt Nam.

Các Dự án hợp tác về lĩnh vực Dược trong những năm đầu 2000 giữa Việt Nam - Thụy Điển.

Trước mắt, Bộ Y tế Việt Nam đề nghị mỗi bên cử một đầu mối, thành lập nhóm công tác chung quy tụ đại diện từ cơ quan quản lý, bệnh viện, trường đại học đến cộng đồng doanh nghiệp. Các bên sẽ triển khai các dự án thí điểm về đào tạo nhân lực, quản lý bệnh mạn tính, liên thông dữ liệu an toàn và ứng dụng AI trong quản trị viện; kết quả sẽ được đánh giá độc lập trước khi nhân rộng. Việt Nam đặt mục tiêu không chỉ dừng lại ở việc tiếp nhận công nghệ mà sẽ từng bước làm chủ, cải tiến và đóng góp tri thức y học ngược lại cho quốc tế.

Chuyển đổi chiến lược không thể thiếu sự đồng hành của khối doanh nghiệp và học thuật. Ông Marcus Persson, Tham tán Thương mại Thụy Điển, nhận định quá trình hiện đại hóa của y tế Việt Nam đang tạo ra cơ hội lớn để kết hợp năng lực đổi mới sáng tạo của Thụy Điển với nhu cầu thực tiễn của nước sở tại. 

Sự kiện năm nay ghi nhận cam kết mạnh mẽ từ một hệ sinh thái các tập đoàn đa quốc gia và tổ chức nghiên cứu hàng đầu Thụy Điển. Sáng kiến Đổi mới sáng tạo y tế Thụy Điển Việt Nam với dự án trọng điểm Thành phố Y tế thông minh Bắc Ninh (Bac Ninh Smart Healthcare City), mở ra kỷ nguyên ứng dụng công nghệ trực tiếp vào chăm sóc sức khỏe dự phòng và quy hoạch hạ tầng.

Về mặt học thuật, Viện Karolinska, tổ chức y khoa hàng đầu thế giới đã cam kết đồng hành lâu dài. Giáo sư Tobias Alfvén cho biết tương lai y tế sẽ được định hình bởi khoa học, dữ liệu và hợp tác quốc tế, đồng thời kỳ vọng đưa các kết quả nghiên cứu chung vào thực tiễn để phục vụ cộng đồng không chỉ ở Việt Nam, Thụy Điển mà trên toàn cầu.

Hoạt động hợp tác đào tạo tại Bệnh viện Việt Nam Thụy Điển Uông Bí.

Hợp tác đào tạo cũng đang góp phần vun đắp thế hệ chuyên gia y tế tương lai của hai nước. Từ năm 2017 đến nay, 432 sinh viên Đại học Uppsala (Thụy Điển) đã đến Việt Nam tham gia Khóa học Sức khỏe Toàn cầu (Global Health Course) trong khuôn khổ hợp tác với Trường Đại học Y tế công cộng (HUPH). 

Thông qua các chuyến thăm bệnh viện, khảo sát thực địa và giao lưu với sinh viên Việt Nam, các sinh viên Thụy Điển có cơ hội tìm hiểu hệ thống y tế Việt Nam, từ chăm sóc sức khỏe bà mẹ, trẻ em đến những thách thức trong chăm sóc sức khỏe cộng đồng. Không chỉ là hành trình học tập, chương trình còn giúp sinh viên mở rộng góc nhìn về sức khỏe toàn cầu, tăng cường hiểu biết văn hóa và kết nối những thế hệ chuyên gia y tế tương lai.

Các hoạt động hợp tác về y tế gần đây giữa Việt Nam - Thụy Điển.

Chia sẻ về chương trình, PGS.TS Trần Thị Tuyết Hạnh, Trưởng phòng Quản lý Khoa học và Hợp tác Phát triển, HUPH, cho biết: "Mỗi khóa học không chỉ là một chương trình đào tạo mà còn là cây cầu kết nối con người, tri thức và tình hữu nghị giữa hai quốc gia. Chúng tôi tin rằng nhiều sinh viên hôm nay sẽ tiếp tục vun đắp và phát triển hợp tác y tế Việt Nam – Thụy Điển trong những thập kỷ tới."

Việc tiến thêm một bước từ những nền tảng bệnh viện hữu hình sang hệ sinh thái y tế số, từ chuyển giao kỹ thuật sang đồng nghiên cứu sáng tạo chính là cách thiết thực nhất để hai quốc gia tiếp nối tình hữu nghị. Chặng đường 2027-2030 hứa hẹn sẽ mang đến những kết quả đo lường được, đảm bảo mọi người dân đều tiếp cận được dịch vụ chăm sóc y tế an toàn, công bằng và bền vững.

Thực hiện: Ngô Thu Lan - Nguyễn Xuân Hương

Ảnh: Đại sứ quán Thụy Điển tại Việt Nam

Báo: Thể thao & Văn hóa

Nguồn Báo Thể Thao & Văn Hóa: https://thethaovanhoa.vn/ky-nguyen-y-te-so-viet-nam-thuy-dien-20261118222403584.htm