Kỷ niệm 80 năm lực lượng vũ trang Hải Phòng: Củng cố thế trận quốc phòng từ lòng dân (Bài 2)

Bộ CHQS thành phố Hải Phòng nhận Cờ thi đua xuất sắc trong phong trào thi đua năm 2025 của Chính phủ. Ảnh: Tư liệu.

Nếu trong những năm tháng chiến tranh, sức mạnh của lực lượng vũ trang Hải Phòng được hun đúc từ tinh thần chiến đấu kiên cường và sự đùm bọc của nhân dân, thì trong thời bình, truyền thống ấy được tiếp nối bằng trách nhiệm giữ vững môi trường hòa bình, ổn định, bảo vệ thành quả cách mạng và tạo nền tảng cho sự phát triển của thành phố. Đó cũng là sự tiếp nối xuyên suốt chặng đường 80 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành của lực lượng vũ trang thành phố Cảng.

Sau khi Hải Phòng và Hải Dương hợp nhất năm 2025, thành phố bước vào giai đoạn phát triển với không gian rộng lớn hơn, hội tụ những lợi thế về cảng biển, công nghiệp, nông nghiệp, thương mại và hệ thống giao thông kết nối vùng. Sự mở rộng ấy không chỉ tạo thêm dư địa phát triển kinh tế mà còn đặt ra yêu cầu mới đối với nhiệm vụ quốc phòng, an ninh. Một địa bàn có vị trí chiến lược, vừa hướng ra biển, vừa kết nối sâu với vùng đồng bằng Bắc Bộ, đòi hỏi thế trận phòng thủ phải được tổ chức đồng bộ, liên hoàn, phù hợp với đặc điểm từng khu vực.

Màn đồng diễn tại lễ ra quân huấn luyện năm 2026. Ảnh: Tư liệu.

Trong bối cảnh đó, xây dựng nền quốc phòng toàn dân không đơn thuần là tăng cường lực lượng, phương tiện hay công trình phòng thủ. Điều quan trọng hơn là tạo dựng sức mạnh tổng hợp từ sự lãnh đạo của cấp ủy, điều hành của chính quyền, vai trò nòng cốt của lực lượng vũ trang và sự đồng thuận của nhân dân. Khi quốc phòng được gắn kết chặt chẽ với phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội và đời sống dân sinh, thế trận bảo vệ Tổ quốc mới có nền tảng vững chắc, lâu dài.

Từ yêu cầu ấy, lực lượng vũ trang thành phố tiếp tục phát huy vai trò tham mưu cho Thành ủy, HĐND, UBND thành phố trong lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ quân sự, quốc phòng địa phương. Trọng tâm không chỉ là duy trì khả năng sẵn sàng chiến đấu mà còn chủ động xây dựng tiềm lực, củng cố khu vực phòng thủ, nâng cao chất lượng lực lượng tại chỗ, bảo đảm khả năng xử lý hiệu quả các tình huống ngay từ cơ sở.

Cán bộ, chiến sĩ biểu diễn tại lễ ra quân huấn luyện năm 2026, thể hiện khí thế thi đua và quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ. Ảnh: Tư liệu.

Một trong những chuyển biến đáng chú ý là việc củng cố lực lượng dân quân tự vệ phù hợp với tổ chức hành chính mới. Tháng 7/2026, toàn thành phố có 465 cơ sở dân quân tự vệ, gồm 114 cơ sở dân quân và 351 cơ sở tự vệ. Đằng sau những con số ấy là yêu cầu xây dựng lực lượng rộng khắp, gắn bó với địa bàn dân cư, cơ quan, doanh nghiệp, vừa tham gia bảo vệ an ninh, trật tự, vừa sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ quân sự, quốc phòng khi cần thiết.

Điểm đáng chú ý trong xây dựng lực lượng dân quân tự vệ là sự gắn kết giữa nhiệm vụ quốc phòng với đặc điểm phát triển kinh tế của thành phố. Tại các địa bàn nông thôn, dân quân là lực lượng tại chỗ, am hiểu địa hình, gần dân, sát dân. Trong các khu công nghiệp, cơ quan, doanh nghiệp, lực lượng tự vệ góp phần giữ vững an toàn, ổn định hoạt động sản xuất, kinh doanh. Còn ở khu vực ven biển, hải đảo, nhiệm vụ xây dựng lực lượng luôn gắn với yêu cầu bảo vệ chủ quyền, giữ gìn an ninh và hỗ trợ nhân dân trước những tình huống bất thường.

Chính sự hiện diện rộng khắp ấy tạo nên chiều sâu của thế trận quốc phòng toàn dân. Một khu vực phòng thủ vững chắc không chỉ được đánh giá bằng hệ thống công trình hay phương án tác chiến, mà còn thể hiện ở khả năng huy động sức mạnh của cả hệ thống chính trị và nhân dân khi có tình huống xảy ra. Bởi vậy, xây dựng lực lượng tại chỗ vững mạnh cũng chính là củng cố nền tảng bảo vệ địa bàn từ sớm, từ xa.

Cùng với kiện toàn tổ chức, nâng cao chất lượng huấn luyện là yêu cầu xuyên suốt. Trong năm 2026, Hải Phòng triển khai kế hoạch huấn luyện cho 18.491 dân quân năm thứ nhất. Việc huấn luyện không chỉ nhằm trang bị kiến thức quân sự, kỹ năng thực hiện nhiệm vụ mà còn góp phần rèn luyện ý thức tổ chức kỷ luật, tinh thần trách nhiệm và khả năng phối hợp giữa các lực lượng. Đây là những yếu tố có ý nghĩa trực tiếp đối với chất lượng thực hiện nhiệm vụ quốc phòng ở cơ sở.

Lực lượng dân quân xã Phú Thái tham gia hoạt động quân sự, quốc phòng địa phương năm 2026. Ảnh: Tư liệu.

Tuy nhiên, trong điều kiện tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, yêu cầu đặt ra không chỉ là huấn luyện đủ nội dung, bảo đảm quân số mà còn phải nâng cao năng lực tổ chức, chỉ huy, khả năng phối hợp và xử lý tình huống của lực lượng quân sự cơ sở. Việc sắp xếp đơn vị hành chính làm thay đổi phạm vi quản lý, đặc điểm địa bàn và phương thức phối hợp, đòi hỏi công tác quân sự, quốc phòng phải có sự điều chỉnh phù hợp, tránh khoảng trống trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ.

Đối với Hải Phòng, yêu cầu ấy càng có ý nghĩa khi thành phố đang phát triển theo hướng trở thành trung tâm kinh tế biển, công nghiệp và logistics quan trọng của cả nước. Sự hình thành các khu công nghiệp, đô thị, tuyến giao thông và hạ tầng cảng biển tạo động lực tăng trưởng, đồng thời đặt ra những yêu cầu cao hơn về bảo đảm quốc phòng, an ninh. Vì vậy, kết hợp phát triển kinh tế với củng cố quốc phòng phải được thực hiện ngay từ công tác quy hoạch, đầu tư xây dựng và tổ chức quản lý địa bàn.

Tại hội nghị tổng kết thực hiện các luật về quốc phòng tháng 7/2026, Hải Phòng được đánh giá là địa phương có nhiều kết quả tích cực trong xây dựng công trình chiến đấu khu vực phòng thủ, tổ chức Hải đội dân quân thường trực và củng cố lực lượng tự vệ tại doanh nghiệp. Những kết quả này cho thấy sự quan tâm đầu tư xây dựng tiềm lực quốc phòng gắn với đặc điểm một thành phố có vị trí chiến lược về kinh tế biển và giao thương quốc tế.

Song, chiều sâu của nền quốc phòng toàn dân không chỉ nằm ở tiềm lực vật chất mà còn được quyết định bởi yếu tố con người. Từ những đơn vị quân đội thường trực đến lực lượng dân quân tại các xã, phường, mỗi cán bộ, chiến sĩ đều có trách nhiệm giữ gìn phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ, gắn bó với nhân dân và thực hiện tốt nhiệm vụ được giao.

Trong suốt chặng đường 80 năm, mối quan hệ đoàn kết quân dân luôn là một trong những nhân tố làm nên sức mạnh của lực lượng vũ trang Hải Phòng. Nếu trong chiến tranh, nhân dân là hậu phương vững chắc, trực tiếp nuôi dưỡng, che chở, giúp đỡ bộ đội chiến đấu, thì trong thời bình, mối quan hệ ấy tiếp tục được bồi đắp qua các hoạt động dân vận, đền ơn đáp nghĩa, chăm lo gia đình chính sách, hỗ trợ nhân dân phòng, chống thiên tai và khắc phục khó khăn trong cuộc sống.

Tình quân dân vì thế không chỉ là giá trị truyền thống được nhắc lại trong những dịp kỷ niệm, mà hiện diện trong những việc làm cụ thể, thiết thực. Đó là trách nhiệm của cán bộ, chiến sĩ trước cuộc sống của nhân dân, đồng thời là sự tin tưởng, đồng thuận và sẵn sàng chung sức của nhân dân đối với nhiệm vụ bảo vệ quê hương.

Tinh thần ấy được thể hiện rõ trong chương trình “Ngày hội thắm tình quân dân” tổ chức ngày 22/10/2026 tại Trung đoàn 50, phường Đồ Sơn. Chương trình thu hút gần 1.000 cán bộ, chiến sĩ, đoàn viên, thanh niên tham gia; tổ chức trao tặng 100 di ảnh liệt sĩ được phục dựng cùng những phần quà tri ân thân nhân các gia đình liệt sĩ. Hoạt động không chỉ mang ý nghĩa tưởng nhớ, biết ơn những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc mà còn góp phần giáo dục truyền thống cách mạng, bồi đắp trách nhiệm của thế hệ trẻ đối với nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ đất nước.

Hoạt động trao tặng di ảnh Liệt sĩ được phục dựng tại chương trình "Ngày hội thắm tình dân quân". Ảnh: Tư liệu.

Giá trị lớn nhất của những hoạt động ấy không chỉ nằm ở những phần quà được trao hay số người tham gia, mà còn ở sự lan tỏa của đạo lý uống nước nhớ nguồn, tinh thần trách nhiệm với cộng đồng và niềm tin của nhân dân đối với lực lượng vũ trang. Chính niềm tin ấy tạo nên thế trận lòng dân, yếu tố có ý nghĩa quyết định đối với sức mạnh của nền quốc phòng toàn dân.

Nhìn từ thực tiễn Hải Phòng, có thể thấy xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân là một quá trình liên tục, đòi hỏi sự kết hợp hài hòa giữa phát triển kinh tế với bảo đảm quốc phòng, giữa xây dựng lực lượng với chăm lo đời sống nhân dân, giữa củng cố tiềm lực quân sự với bồi đắp nền tảng chính trị, tinh thần. Trong đó, lực lượng vũ trang giữ vai trò nòng cốt, nhưng sức mạnh bảo vệ địa bàn phải được hình thành từ sự tham gia của cả hệ thống chính trị và các tầng lớp nhân dân.

Bước vào giai đoạn phát triển mới, yêu cầu đặt ra đối với lực lượng vũ trang thành phố là tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu; xây dựng lực lượng thường trực, dân quân tự vệ, dự bị động viên vững mạnh; hoàn thiện cơ chế phối hợp trong thực hiện nhiệm vụ quân sự, quốc phòng theo mô hình tổ chức mới. Cùng với đó là phát huy hiệu quả công tác giáo dục quốc phòng và an ninh, tăng cường gắn bó với nhân dân, xây dựng cơ sở chính trị vững mạnh, tạo nền tảng bảo vệ Tổ quốc ngay từ địa bàn cơ sở.

Tám thập kỷ đã đi qua, nhiệm vụ của lực lượng vũ trang Hải Phòng có những thay đổi theo từng giai đoạn lịch sử, nhưng giá trị cốt lõi vẫn được giữ vững: trung thành với Đảng, Tổ quốc và nhân dân, sẵn sàng nhận và hoàn thành mọi nhiệm vụ được giao. Từ truyền thống chiến đấu anh dũng đến trách nhiệm xây dựng nền quốc phòng toàn dân trong thời bình, các thế hệ cán bộ, chiến sĩ tiếp tục viết tiếp truyền thống “Trung dũng - Quyết thắng” của thành phố Cảng.

Trong hành trình phát triển mới của Hải Phòng, một thế trận quốc phòng vững chắc không chỉ bảo đảm khả năng bảo vệ địa bàn mà còn tạo dựng niềm tin, giữ vững ổn định để phát triển. Và nền tảng bền vững nhất của thế trận ấy vẫn là lòng dân, nơi sức mạnh quân sự hòa quyện với ý chí, trách nhiệm và sự đồng thuận của nhân dân trong sự nghiệp xây dựng, bảo vệ quê hương.

(Còn nữa)