Kỷ niệm 85 năm Ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh về nước trực tiếp lãnh đạo cách mạng Việt Nam (28/1/1941 - 28/1/2026): Trở về nước năm 1941 - Quyết định lịch sử của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc

Hành trình ba mươi năm và yêu cầu lịch sử

Ngày 5/6/1911, từ bến cảng Sài Gòn, người thanh niên yêu nước Nguyễn Tất Thành rời Tổ quốc ra đi tìm đường cứu nước trên con tàu Đô đốc Latouche-Tréville.

Ba mươi năm bôn ba qua nhiều quốc gia và châu lục, hòa mình vào phong trào cộng sản và công nhân quốc tế, trực tiếp khảo nghiệm các cuộc cách mạng trên thế giới, Người đã đến với chủ nghĩa Mác - Lênin, tìm ra con đường giải phóng dân tộc: con đường cách mạng vô sản. Từ đó, Người tích cực truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin vào Việt Nam, từng bước chuẩn bị về chính trị, tư tưởng và tổ chức, chủ trì thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam năm 1930, mở ra bước ngoặt quan trọng trong tiến trình cách mạng Việt Nam.

Bác Hồ về nước ngày 28/1/1941 (Ảnh chụp tranh vẽ của Trịnh Phòng)

Giữa năm 1940, những chuyển biến dồn dập của cuộc chiến tranh ở châu Âu đã có tác động mạnh mẽ đến tình hình thế giới và tình hình Đông Dương. Ngày 22/6/1940, nước Pháp buộc phải ký Hiệp định đình chiến, đầu hàng phát xít Đức vô điều kiện. Người nhận định: “Đây là thời cơ thuận lợi cho cách mạng Việt Nam. Ta phải tìm mọi cách về nước để tranh thủ nắm thời cơ. Chậm trễ lúc này là có tội với cách mạng”.

Ở Đông Dương, thực dân Pháp suy yếu, từng bước đầu hàng phát xít Nhật, mở cửa cho quân Nhật vào chiếm đóng Đông Dương. Mâu thuẫn dân tộc gay gắt, đời sống nhân dân cực khổ. Trong bối cảnh này, phong trào cách mạng phát triển nhưng thiếu sự lãnh đạo trực tiếp, thống nhất. Lịch sử đặt ra yêu cầu bức thiết: phải có một trung tâm lãnh đạo đủ bản lĩnh, trí tuệ và uy tín, dẫn dắt cách mạng vượt qua bước ngoặt. Đây chính là tiền đề lịch sử cho quyết định trở về nước của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc.

Trở về Tổ quốc - Quyết định lịch sử mang tầm chiến lược

Ngày 28/1/1941 (mùng 2 Tết Tân Tỵ), lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc vượt qua gian nan, hiểm nguy, bí mật trở về nước theo hướng Cao Bằng. Người lựa chọn Cao Bằng làm điểm dừng chân đầu tiên vì nhận định đây là vùng đất hội tụ đủ “thiên thời, địa lợi, nhân hòa” để xây dựng căn cứ địa cách mạng của cả nước.

Đây là lần đầu tiên sau 30 năm xa Tổ quốc, Người trực tiếp sống, làm việc và lãnh đạo phong trào cách mạng trong nước. Quyết định trở về nước thể hiện tầm nhìn chiến lược sắc bén, bản lĩnh chính trị kiên cường và tinh thần hy sinh vì dân tộc. Sự có mặt của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc tại Pác Bó kịp thời củng cố niềm tin của cán bộ, đảng viên và nhân dân, tạo bước chuyển căn bản trong phong trào cách mạng.

Chiếc bàn đá bên suối Lê-Nin, nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh thường ngồi làm việc. Ảnh: TTXVN

Tháng 5/1941, Người chủ trì Hội nghị Trung ương VIII Đảng Cộng sản Đông Dương (từ ngày 10 - 19/5/1941), hoàn chỉnh chuyển hướng chỉ đạo chiến lược, đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu; thành lập Mặt trận Việt Nam Độc lập Đồng minh (Việt Minh), tập hợp rộng rãi các tầng lớp nhân dân đấu tranh giành độc lập.

Từ Pác Bó, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc trực tiếp chỉ đạo xây dựng lực lượng cách mạng trên ba mặt: chính trị, vũ trang và căn cứ địa, đặc biệt coi trọng công tác vận động quần chúng, xây dựng mối quan hệ gắn bó giữa Đảng và nhân dân - nguồn sức mạnh quyết định của cách mạng.

Khẳng định giá trị bền vững của tư tưởng Hồ Chí Minh

Những chủ trương, đường lối đúng đắn từ khi lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc trở về nước trực tiếp lãnh đạo cách mạng đã phát huy hiệu quả, đưa phong trào cách mạng phát triển mạnh mẽ. Chỉ bốn năm sau, cách mạng Việt Nam đã chín muồi, tiến hành Tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945, giành chính quyền về tay nhân dân, khai sinh Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, mở ra kỷ nguyên đầu tiên trong lịch sử dân tộc: kỷ nguyên độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội. Thắng lợi này khẳng định ý nghĩa to lớn của quyết định trở về nước năm 1941 và vai trò lãnh đạo của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh.

Đền thờ Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Khu di tích Quốc gia đặc biệt Pác Bó, Cao Bằng

Sự kiện lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc trở về nước năm 1941 không chỉ là mốc son lịch sử, mà còn khẳng định các giá trị bền vững của tư tưởng Hồ Chí Minh: độc lập, tự chủ; đại đoàn kết toàn dân; lấy dân làm gốc. Những giá trị đó vẫn soi sáng con đường xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn hiện nay.

Kỷ niệm 85 năm ngày Bác Hồ trở về nước (1941 - 2026), chúng ta càng thấm thía ý chí, trí tuệ và tinh thần hy sinh vì độc lập, tự do của Người. Đây cũng là dịp để mỗi thế hệ Việt Nam hôm nay, đặc biệt thế hệ trẻ tỏ lòng biết ơn, nhận thức sâu sắc trách nhiệm tiếp nối sự nghiệp cách mạng, nỗ lực xây dựng đất nước phồn vinh, giàu mạnh.

Đặc biệt, trong bối cảnh thế giới và khu vực đang diễn biến phức tạp, việc vận dụng sáng tạo tư tưởng, bản lĩnh và tầm nhìn chiến lược của Chủ tịch Hồ Chí Minh càng trở nên cấp thiết, góp phần củng cố nền tảng chính trị, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, giữ vững độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ, tạo nền tảng vững chắc để Việt Nam bước vào kỷ nguyên phát triển mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Nguyễn Thị Kim Thanh