Lãi suất huy động tăng tốc, chờ động thái mới giảm sức ép thanh khoản

Lãi suất sẽ tiếp tục tăng vào đầu năm 2026?

Theo báo cáo của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) về diễn biến lãi suất tháng 11/2025, lãi suất tiền gửi bằng VND tại các ngân hàng thương mại (NHTM) trong nước tiếp tục duy trì ở mức thấp với kỳ hạn ngắn, trong khi tăng dần ở các kỳ hạn trung và dài.

Cụ thể, lãi suất ở mức 0,1-0,2%/năm đối với tiền gửi không kỳ hạn và có kỳ hạn dưới 1 tháng; 3,5-4,3%/năm đối với tiền gửi có kỳ hạn từ 1 tháng đến dưới 6 tháng; 4,6-5,6%/năm đối với tiền gửi có kỳ hạn từ 6 tháng đến 12 tháng; 4,9-6,2%/năm đối với tiền gửi có kỳ hạn từ trên 12 tháng đến 24 tháng và 6,7-7,4%/năm đối với kỳ hạn trên 24 tháng.

Lãi suất cho vay bình quân của NHTM trong nước đối với các khoản cho vay mới và cũ còn dư nợ ở mức 6,6-8,9%/năm. Lãi suất cho vay ngắn hạn bình quân bằng VND đối với lĩnh vực ưu tiên khoảng 3,9%/năm, thấp hơn mức lãi suất cho vay ngắn hạn tối đa theo quy định của NHNN (4%/năm).

Việc nhiều ngân hàng tăng lãi suất huy động phản ánh áp lực cân đối nguồn vốn và thanh khoản của hệ thống. Thống kê của PV VietNamNet cho thấy, đã có trên 20 ngân hàng tăng lãi suất huy động chỉ trong tháng 12, trong đó có những ngân hàng công bố tăng lãi suất tới 2-3 lần.

Số liệu cập nhật của NHNN đến ngày 24/12/2025, tăng trưởng huy động vốn chỉ đạt khoảng 14,1%, thấp hơn đáng kể so với tăng trưởng tín dụng 17,87%. Chênh lệch này là nguyên nhân chính tạo sức ép lên thanh khoản.

Ông Phạm Chí Quang, Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ, NHNN, thừa nhận lãi suất trên thị trường liên ngân hàng có thời điểm tăng cao, phản ánh áp lực bảo đảm an toàn thanh khoản.

"Chúng tôi tin tưởng rằng, với các giải pháp đang được triển khai quyết liệt, tình hình thanh khoản sẽ sớm được cải thiện trong thời gian tới, qua đó tiếp tục duy trì ổn định thị trường tiền tệ và môi trường kinh tế vĩ mô", ông Quang nói.

Ảnh minh họa: Nam Khánh

Bất chấp môi trường lãi suất huy động tăng, kéo theo việc tăng lãi suất cho vay, báo cáo mới đây của Công ty Chứng khoán VPBank (VPBankS) về thị trường lãi suất trong năm 2026 nhận định nhu cầu tín dụng vẫn duy trì ở mức cao, có thể đạt 18-20% trong năm 2026 (tăng trưởng tín dụng đến 24/12/2025 đạt khoảng 17,87% so với cuối năm 2024).

Nguyên nhân do lãi suất tăng phản ánh nhu cầu vốn gia tăng trong bối cảnh hoạt động kinh tế khởi sắc hơn. Ngay cả sau khi tăng, mặt bằng lãi suất vẫn thấp hơn so với giai đoạn cuối năm 2022, đầu năm 2023.

“Tác động tiêu cực từ việc lãi suất tăng lên tăng trưởng tín dụng nói chung và tín dụng bất động sản nói riêng sẽ ở mức hạn chế, khi biên độ tăng là tương đối khiêm tốn và mặt bằng lãi suất vẫn ở mức tương đối dễ chịu”, VPBankS nhận định.

Ngân hàng tìm cách trì hoãn việc chạm trần LDR

Khi xem xét lãi suất tiền gửi có kỳ hạn, hai nhóm kỳ hạn quan trọng nhất là lãi suất ngắn hạn (dưới 3 tháng), do chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu nguồn vốn của ngân hàng và lãi suất kỳ hạn 12 tháng tại các ngân hàng thương mại nhà nước (Big4), vì được sử dụng làm lãi suất tham chiếu cho phần lãi suất thả nổi của trái phiếu doanh nghiệp.

Nhìn lại lãi suất huy động của ngân hàng Big4, có thể thấy lãi suất hầu như không biến động trong năm 2025. Trong khi đó, lãi suất tiền gửi dưới 3 tháng tại các ngân hàng TMCP tư nhân lớn giảm 22 điểm cơ bản và tại Big4 giảm 7 điểm cơ bản trong 9 tháng năm 2025.

Tuy nhiên, diễn biến hiện tại có thể được mô tả là một đợt tăng lãi suất "âm thầm", thể hiện qua mức 4,75% được các NHTM niêm yết tại hầu hết kỳ hạn 1-5 tháng. Ngay cả Vietcombank và VietinBank cũng chào mức lãi suất này cho khách hàng ưu tiên.

9 tháng đầu năm 2025, khoảng chênh lệch giữa lãi suất thực tế và lãi suất trần 4,75%/năm đối với tiền gửi có kỳ hạn dưới 6 tháng là tương đối lớn do các ngân hàng tuân thủ định hướng của NHNN trong việc duy trì mặt bằng lãi suất thấp.

Tỷ lệ cho vay/tiền gửi (LDR) theo quy định đã tăng dần và tiến sát trần quy định 85%, với mức bình quân đạt 80,8% tại quý III/2025.

Tỷ lệ LDR tại một số ngân hàng. Nguồn: VPBankS

Để hạn chế nguy cơ chạm trần, các ngân hàng đã gia tăng vay trên thị trường liên ngân hàng và phát hành chứng chỉ tiền gửi. Tuy nhiên, quy mô thị trường liên ngân hàng tại Việt Nam là hữu hạn, trong khi chi phí sử dụng chứng chỉ tiền gửi cao hơn đáng kể so với huy động tiền gửi.

Đây chính là diễn biến đang thể hiện rõ trong 3 tháng cuối năm 2025, các ngân hàng buộc phải xoay trục trở lại, đẩy nhanh tốc độ huy động từ tiền gửi nhằm kéo giảm LDR theo quy định.

Với những diễn biến trên thị trường lãi suất hiện nay, VPBankS đưa ra kịch bản cần tính đến việc tăng lãi suất trần vào đầu năm 2026. Hiện mức lãi suất trần theo quy định đối với tiền gửi có kỳ hạn dưới 6 tháng là 4,75%/năm, lãi suất tiền gửi kỳ hạn từ 6 tháng do ngân hàng và khách hàng tự thỏa thuận theo thị trường.

Tuân Nguyễn