Lâm Đồng: Nâng cao trách nhiệm cộng đồng trong bảo vệ và phát triển rừng
Thông qua chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng, hàng nghìn hộ dân Lâm Đồng có thêm điều kiện cải thiện đời sống, đồng thời nâng cao ý thức và trách nhiệm trong quản lý, bảo vệ tài nguyên rừng.

Chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng góp phần giữ màu xanh cho đại ngàn Lâm Đồng. (Ảnh: CHẤN HƯNG)
Việc gắn lợi ích kinh tế với trách nhiệm giữ rừng góp phần phát huy vai trò chủ thể của cộng đồng, huy động sức dân tham gia bảo vệ và phát triển rừng bền vững.
Thực tế cho thấy, người dân sống gần rừng có nhiều lợi thế trong việc nắm bắt địa bàn, theo dõi những biến động và kịp thời phát hiện các hành vi xâm hại tài nguyên rừng. Thông qua hình thức khoán bảo vệ rừng, các hộ gia đình và cộng đồng nhận khoán trực tiếp tham gia tuần tra, kiểm tra rừng, phòng cháy, chữa cháy rừng, phát hiện và thông báo cho lực lượng chức năng khi xảy ra vi phạm. Qua đó, công tác bảo vệ rừng từng bước được thực hiện hiệu quả từ cơ sở, với sự phối hợp giữa người dân, chủ rừng, chính quyền địa phương và lực lượng kiểm lâm.
Một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự tham gia của cộng đồng chính là chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng. Chính sách đã tạo nguồn lực tài chính cho công tác quản lý, bảo vệ rừng nói chung, đồng thời giúp người trực tiếp tham gia giữ rừng có thêm thu nhập, cải thiện đời sống. Từ đó, người dân có thêm động lực gắn bó với rừng, chủ động thực hiện trách nhiệm được giao.

Hàng chục nghìn hecta rừng giao khoán tại Lâm Đồng được người dân tích cực bảo vệ an toàn, phát triển tốt. (Ảnh: CHẤN HƯNG)
Hiện toàn tỉnh Lâm Đồng có hơn 14.000 hộ nhận khoán bảo vệ rừng. Chính sách dịch vụ môi trường rừng đã góp phần nâng cao sinh kế, đồng thời tạo động lực để cộng đồng chung tay giữ gìn màu xanh đại ngàn. Gia đình ông Y’Brý ở bon Pi Nao, xã Nhân Cơ trước đây là hộ nghèo tại địa phương. Năm 2015, ông Y’Brý được Ban Quản lý rừng phòng hộ Nam Cát Tiên và chính quyền xã chọn để giao khoán bảo vệ 20ha rừng. Trên 1ha rừng nhận khoán bảo vệ, mỗi năm gia đình ông được chi trả gần 1 triệu đồng. Số tiền hơn 20 triệu đồng nhận được hằng năm đã giúp gia đình ông có điều kiện đầu tư trồng cà-phê, mua phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và vật tư nông nghiệp, từng bước cải thiện đời sống.
“Từ khi tham gia nhận khoán bảo vệ rừng và được hưởng tiền dịch vụ môi trường rừng, gia đình có thêm một khoản thu nhập để trang trải sinh hoạt. Bà con ở đây cũng ý thức rõ hơn việc bảo vệ rừng là bảo vệ nguồn nước, môi trường và cuộc sống của chính mình. Vì vậy, mọi người thường xuyên phối hợp tuần tra, nhắc nhở nhau không xâm hại rừng và kịp thời thông báo cho lực lượng chức năng khi phát hiện vi phạm”, ông Y’Brý chia sẻ.

Người dân nhận khoán bảo vệ rừng phối hợp đơn vị chủ rừng tổ chức tuần tra, truy quét nạn đặt bẫy thú rừng, các hoạt động xâm hại đa dạng sinh học tại Vườn quốc gia Tà Đùng. (Ảnh: CHẤN HƯNG)
Năm 2023, anh Tounech BiZai ở xã Lạc Dương nhận khoán bảo vệ gần 30ha rừng tại Ban quản lý rừng phòng hộ Đa Nhim, số tiền công nhận được 1 năm khoảng 30 triệu đồng. Anh Tounech BiZai cho biết: “Gia đình từng thuộc diện hộ nghèo. Từ khi tham gia nhận khoán bảo vệ rừng có thêm thu nhập cuộc sống bớt khó khăn hơn. Cũng nhờ khoản thu từ dịch vụ môi trường rừng gia đình có điều kiện trang trải cuộc sống, đầu tư mua phân bón và vật tư nông nghiệp để tập trung chăm sóc cà-phê. Hiện gia đình đã thoát nghèo”.
Không chỉ mang lại lợi ích kinh tế, chính sách dịch vụ môi trường rừng còn góp phần thay đổi nhận thức của người dân. Khi quyền lợi được gắn với trách nhiệm, mỗi hộ nhận khoán, mỗi thành viên cộng đồng đều có ý thức hơn trong việc thực hiện nhiệm vụ, cùng chia sẻ trách nhiệm giữ gìn tài nguyên rừng.
Theo Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh Lâm Đồng, năm 2025, Quỹ đã chi trả cho các chủ rừng số tiền gần 475 tỷ đồng. Trong năm 2026, tính đến ngày 15/11, Quỹ đã tạm ứng cho các chủ rừng hơn 259 tỷ đồng. Nguồn kinh phí này góp phần duy trì hoạt động quản lý, bảo vệ rừng của các chủ rừng, đồng thời tạo cơ sở để tổ chức giao khoán, huy động người dân tham gia giữ rừng.
Đối với các hộ nhận khoán và cộng đồng, tiền dịch vụ môi trường rừng là nguồn thu bổ sung có ý nghĩa thiết thực, hỗ trợ chi phí sinh hoạt, học tập và sản xuất. Đặc biệt, với những gia đình sinh sống ở vùng sâu, vùng xa, vùng có điều kiện kinh tế còn khó khăn, khoản thu nhập từ bảo vệ rừng góp phần giảm bớt áp lực cuộc sống, giúp người dân có thêm điều kiện ổn định sinh kế.

Chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng góp phần bảo vệ màu xanh đại ngàn và những dòng sông ở Lâm Đồng chảy mãi. (Ảnh: CHẤN HƯNG)
Để chính sách phát huy hiệu quả, Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh Lâm Đồng giữ vai trò quan trọng trong việc tiếp nhận, quản lý nguồn tiền, phối hợp xác định đối tượng thụ hưởng và tổ chức chi trả theo quy định. Qua đó, nguồn tiền dịch vụ môi trường rừng được chuyển đến các chủ rừng và các đối tượng cung ứng dịch vụ chính xác và kịp thời, góp phần duy trì hoạt động bảo vệ rừng tại cơ sở.
Bà Nguyễn Thị Hải, Giám đốc Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng cho biết: “Cộng đồng dân cư và các hộ nhận khoán là lực lượng trực tiếp, có vai trò quan trọng trong bảo vệ rừng. Vì vậy, chính sách dịch vụ môi trường rừng luôn hướng đến bảo đảm quyền lợi cho người dân, góp phần nâng cao trách nhiệm của mỗi cá nhân, hộ gia đình trong thực hiện nhiệm vụ được giao. Quỹ sẽ tiếp tục phối hợp các chủ rừng và địa phương nâng cao hiệu quả tổ chức chi trả, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền để người dân hiểu rõ quyền lợi, nghĩa vụ và trách nhiệm trong công tác quản lý, bảo vệ rừng”.
Có thể khẳng định, chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng đã tạo sự gắn kết giữa lợi ích kinh tế và trách nhiệm bảo vệ tài nguyên thiên nhiên. Khi người dân có thêm thu nhập từ rừng, đời sống từng bước được cải thiện và ý thức giữ rừng được nâng cao, cộng đồng sẽ trở thành lực lượng đồng hành tích cực cùng các cấp, ngành trong bảo vệ và phát triển rừng. Giữ rừng hôm nay không chỉ là bảo vệ màu xanh thiên nhiên, quan trọng hơn là bảo vệ sinh kế, nguồn nước và tương lai phát triển bền vững của chính cộng đồng.

