Lâm Đồng rà soát, hướng tới chủ động vật liệu xây dựng cho đầu tư công

Đây là báo cáo thực tế về hiện trạng các mỏ khoáng sản, nhất là nội dung liên quan đến việc cung ứng vật liệu xây dựng cho các dự án đầu tư công, một nút thắt lớn trong việc đẩy nhanh tiến độ thi công, giải ngân vốn đầu tư công hiện nay.

Một mỏ đất san lấp tại Lâm Đồng đã hết hạn nhiều tháng nhưng chưa được gia hạn trở lại.

Theo Phương án quản lý, bảo vệ tài nguyên khoáng sản điều chỉnh, bổ sung tích hợp vào Quy hoạch tỉnh Lâm Đồng thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 được Chủ tịch UBND tỉnh phê duyệt tại Quyết định số 2786/QĐ-UBND ngày 06/6/2026, trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng có 1.159 điểm khoáng sản nhóm III và nhóm IV (bao gồm: đá xây dựng; cát, cuội, sỏi xây dựng; vật liệu san lấp; sét gạch, ngói…).

Tính đến ngày 15/9/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Ủy ban nhân dân tỉnh Lâm Đồng đã cấp 220 giấy phép khai thác khoáng sản các loại còn hiệu lực; trong đó, có 82 giấy phép khai thác đá xây dựng với tổng diện tích hơn 800ha, tổng trữ lượng 210 triệu m3. Toàn tỉnh cũng có 57 giấy phép khai thác cát, cuội, sỏi với tổng diện tích hơn 400 ha, tổng trữ lượng 16 triệu m3; 30 giấy phép khai thác vật liệu san lấp với tổng diện tích 187 ha, tổng trữ lượng 9,5 triệu m3…

Mỏ đất Đắk Nút B (phường Bắc Gia Nghĩa, tỉnh Lâm Đồng) đã hết hạn từ tháng 6/2026.

Đáng chú ý hơn, theo báo cáo của Sở Công Thương Lâm Đồng, tổng trữ lượng các loại vật liệu xây dựng (đá, cát, đất san lấp…) được cấp phép khai thác trên địa bàn tỉnh trong thời gian qua là rất lớn. Nhưng trên thực tế, các mỏ được cấp sản lượng khai thác hàng năm với công suất khá nhỏ và khiêm tốn. Phần lớn các mỏ có công suất từ khoảng 20.000 đến 50.000 m3/năm, chủ yếu phục vụ thị trường nhỏ.

Tuy nhiên, trong thời gian qua, các công trình dự án đầu tư công được thực hiện một cách đồng loạt dẫn đến các mỏ khai thác trong thời gian ngắn (7 - 10 tháng) thì đã đạt công suất thiết kế và không thể tiếp tục hoạt động do vượt công suất khai thác. Nếu tiếp tục sẽ dẫn đến vi phạm và có thể xử lý hành chính hoặc hình sự, còn tạm ngưng khai thác sẽ gây thiếu hụt vật liệu xây dựng phục vụ các dự án đầu tư công cũng như nhu cầu thị trường.

Nhiều mỏ đá xây dựng tại Lâm Đồng có trữ lượng lớn nhưng sản lượng cấp phép khai thác hàng năm khá nhỏ và khiêm tốn. Ảnh tư liệu

Cũng theo báo cáo của Sở Công Thương Lâm Đồng, nhìn chung, các chủ đầu tư chưa quan tâm đến các chính sách, cơ chế đặc thù để chủ động khai thác nguồn vật liệu để phục vụ thi công các công trình, dự án do mình làm chủ đầu tư. Một số chủ đầu tư và các cơ quan chức năng liên quan chưa chủ động xác định nguồn nguyên liệu cụ thể trong quá trình lập chủ trương đầu tư và thực hiện dự án. Đa số chủ đầu tư chưa chủ động làm việc với chủ các mỏ khai thác khoáng sản để thống nhất phương án đề xuất việc điều chỉnh, nâng công suất khai thác để phục vụ các công trình, dự án…

Bên cạnh đó, hiện trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng có một số mỏ đá có công suất lớn nhưng đang dừng khai thác do vi phạm liên quan đến một số kết luận thanh tra, điều tra cũng như việc thực hiện các thủ tục liên quan đến đất đai, môi trường. Đây cũng là nguyên nhân dẫn đến nguồn cung cấp vật liệu xây dựng trên địa bàn tỉnh còn hạn chế và thiếu hụt ở một số khu vực.

Một bãi tập kết cát xây dựng ven sông Krông Nô, thuộc xã Quảng Phú, tỉnh Lâm Đồng.

Để chủ động hơn trong việc cung ứng vật liệu xây dựng cho các dự án đầu tư công cũng như nhu cầu thị trường, Sở Công Thương Lâm Đồng đề xuất, UBND tỉnh Lâm Đồng chỉ đạo các chủ đầu tư rà soát, báo cáo nguồn vật liệu xây dựng cần sử dụng của từng công trình, dự án từ nay đến hết năm 2028; trong đó, nêu rõ sản lượng từng loại vật liệu xây dựng cần cung ứng cũng như những điểm, mỏ khoáng sản có thể cung cấp. Đây là cơ sở để chủ mỏ và các cơ quan chức năng, chính quyền địa phương làm thủ tục điều chỉnh công suất, kịp thời phục vụ nguyên liệu cho các công trình dự án.

Sở Công Thương Lâm Đồng cũng đề xuất UBND tỉnh Lâm Đồng giao các Ban Quản lý đầu tư xây dựng, UBND các xã, phường, đặc khu rà soát nhu cầu về nguồn vật liệu xây dựng phục vụ cho các công trình, dự án đầu tư công trên địa bàn để làm cơ sở điều chỉnh công suất khai thác, chủ động hơn trong cung ứng nguồn vật liệu cho các dự án và thị trường.

Tàu khai thác cát xây dựng trên sông Krông Nô, tỉnh Lâm Đồng. Ảnh tư liệu

Cùng với đó, giao Sở Công Thương chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan hướng dẫn thực hiện việc điều chỉnh công suất khai thác cũng như giải quyết các vấn đề liên quan đến việc nâng công suất của doanh nghiệp; đồng thời, rà soát, đôn đốc các mỏ khoáng sản đang tạm dừng khai thác khẩn trương hoàn thiện các thủ tục liên quan để đưa mỏ vào hoạt động khai thác trở lại, cũng như rà soát, tổng hợp các vi phạm, các khó khăn, vướng mắc để báo cáo UBND tỉnh Lâm Đồng xem xét nhằm giải quyết căn cơ, lâu dài các vấn đề liên quan đến nguồn vật liệu phục vụ các công trình dự án trên địa bàn toàn tỉnh.

Liên quan tới việc quản lý Nhà nước về địa chất và khoáng sản, ngày 1/10/2026, Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng đã ký ban hành quyết đinh thành lập Phòng Địa chất và Khoáng sản trực thuộc Sở Công Thương Lâm Đồng. Đây là phòng chuyên môn, nghiệp vụ thuộc Sở Công Thương được thành lập dựa trên cơ sở tiếp nhận nguyên trạng Phòng Địa chất và Khoáng sản thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường Lâm Đồng.